Artystyczna wizja przesz艂o艣ci
Osoby studiuj膮ce tw贸rcze pisanie zapoznawa艂y si臋 z dokumentami zgromadzonymi w archiwum Biblioteki Uniwersytetu 艁贸dzkiego, zbiera艂y materia艂y i przygotowywa艂y projekty artystyczne przez p贸艂 roku. Powsta艂y innowacyjne realizacje, prezentuj膮ce wybrane w膮tki 偶ycia i dzia艂alno艣ci badawczej Stefanii Skwarczy艅skiej.
Przygotowania do pracy nad materia艂ami poprzedzi艂y warsztaty z zakresu nowych technologii, przeprowadzone przez mgr. in偶. Marcina Wichrowskiego z Polsko-Japo艅skiej Akademii Technik Komputerowych.
Zesp贸艂 projektowy: osoby studiuj膮ce tw贸rcze pisanie oraz pracowniczki Zak艂adu Teorii Literatury.
Pami臋膰 zamkni臋ta w d藕wi臋ku i obrazie
Studenci i studentki przygotowali m.in. grafiki, kt贸re za po艣rednictwem kodu QR odsy艂aj膮 do 10 audiohistorii o Stefanii Skwarczy艅skiej. Opracowanie tych opowie艣ci by艂o mo偶liwe dzi臋ki pracom w archiwum Biblioteki Uniwersytetu 艁贸dzkiego i wywiadom z osobami, kt贸re pami臋taj膮 艂贸dzk膮 badaczk臋.
Na ka偶dym pi臋trze Wydzia艂u Filologicznego umie艣cili艣my plakaty z rekwizytami reprezentuj膮cymi poszczeg贸lne opowie艣ci. Ka偶da z nich dotyczy bardzo prywatnych i wyj膮tkowych prze偶y膰 lub wspomnie艅 zwi膮zanych z Pani膮 Profesor. Wystarczy zeskanowa膰 kod QR na znalezionym plakacie, 偶eby m贸c ods艂ucha膰 opowie艣ci student贸w i fragmentu wywiadu
鈥� zapowiada dr Agnieszka Przybyszewska, jedna z koordynatorek projektu.
Plakat zaprojektowany przez Alicj臋 Sadowsk膮.
Grafiki z przedmiotami odsy艂aj膮cymi do poszczeg贸lnych historii mo偶na odnale藕膰 r贸wnie偶 na du偶ym plakacie promuj膮cym uroczysto艣膰. Obraz stanowi artystyczn膮 wizj臋 pokoju prof. Skwarczy艅skiej. Zosta艂y w nim uwzgl臋dnione symboliczne przedmioty odzwierciedlaj膮ce codzienne zachowania oraz charakter polskiej teoretyczki.
Grafiki oraz plakat przygotowa艂a studentka III roku tw贸rczego pisania, Alicja Sadowska, na podstawie dost臋pnych zdj臋膰 archiwalnych oraz filmu dokumentalnego nt. 偶ycia badaczki. Nad historiami pracowali wszyscy cz艂onkowie grupy projektowej: Charlie G艂adys, Amelia Mesjasz, Julia Paw艂owska, Anna Pietraszewska, Alicja Sadowska, Natalia Szczygielska, Przemys艂aw 艢liwa i Aleksandra Zieli艅ska. W艣r贸d opiekunek artystyczno-merytorycznych projektu znalaz艂y si臋 pracowniczki Katedry Teorii Literatury: dr Julia Dynkowska, dr Magdalena Piotrowska-Grot oraz dr Agnieszka Przybyszewska.
Interaktywna ksi膮偶ka 鈥� historia w twoim telefonie
Drug膮, r贸wnie istotn膮 cz臋艣膰 projektu stanowi interaktywna ksi膮偶eczka 飞测办辞谤锄测蝉迟耻箩膮肠补: animacje przedstawione dzi臋ki technologii AR (rzeczywisto艣膰 rozszerzona), kt贸re powsta艂y na podstawie niekt贸rych z zebranych przez osoby studenckie historii. Pracami nad ksi膮偶eczk膮 zaj臋艂y si臋 studentki tw贸rczego pisania z II roku 鈥� Amelia Mesjasz i Aleksandra Zieli艅ska.
Ka偶da historia w ksi膮偶eczce jest opatrzona 锄诲箩臋肠颈补mi archiwalnymi. Na s膮siedniej stronie znajduje si臋 ilustracja, kt贸ra po zeskanowaniu odsy艂a do wyj膮tkowych animacji, stworzonych przez pani膮 Ameli臋 na bazie wywiad贸w przeprowadzonych wcze艣niej przez wszystkich uczestnik贸w projektu
鈥� t艂umaczy dr Przybyszewska.
Ksi膮偶eczka interaktywna zaprojektowana przez Ameli臋 Mesjasz i Aleksandr臋 Zieli艅sk膮.
Anna Pietraszewska, studentka III roku tw贸rczego pisania opracowa艂a r贸wnie偶 zestaw trzech pami膮tkowych poczt贸wek, na kt贸rych odwrocie znalaz艂y si臋 cytaty z najwa偶niejszych dzie艂 prof. Skwarczy艅skiej 鈥� zaadresowane do 鈥濻po艂eczno艣ci Wydzia艂u Filologicznego U艁鈥�.
Dzi臋ki zachowanym listom i notatkom Stefanii Skwarczy艅skiej osoby studiuj膮ce spr贸bowa艂y tak偶e m.in. zrekonstruowa膰 cyfrowo pismo naukowczyni w formie specjalnej czcionki.
To nie mog艂o by膰 proste zadanie dla pani Natalii Szczygielskiej 鈥� naszej studentki i autorki tego pomys艂u 鈥� poniewa偶 Profesor Skwarczy艅ska naprawd臋 bazgroli艂a! [艣miech] My艣l臋, 偶e proces przetworzenia tego pisma by艂 wi臋c bardzo ciekawy i anga偶uj膮cy
鈥� dodaje zaanga偶owana w prace nad projektem badaczka z Instytutu Kultury Wsp贸艂czesnej.
呕ycie i dorobek prof. Skwarczy艅skiej oczami student贸w
Studenci, studentki oraz pracowniczki Katedry Teorii Literatury U艁 sp臋dzili wakacje oraz pierwsze tygodnie obecnego roku akademickiego na uwa偶nym przegl膮daniu archiwalnych dokument贸w, fotografii i r臋kopis贸w Stefanii Skwarczy艅skiej, zebranych w Bibliotece Uniwersytetu 艁贸dzkiego.
Profesor Skwarczy艅ska jest tak膮 postaci膮, kt贸r膮 pami臋tam jeszcze z dzieci艅stwa, bo moja mama o niej mi opowiada艂a. To posta膰 niesamowita, niezwykle barwna nie tylko w kontek艣cie tworzenia podwalin polskiej teorii literatury, lecz tak偶e po prostu jako osoba. Chcieli艣my zaprosi膰 student贸w do realizacji projektu artystycznego, kt贸ry pozwoli艂by ich oczami spojrze膰 na jej histori臋
鈥� t艂umaczy dr Przybyszewska.
Do opracowania wystawy studentki i studenci wykorzystali m.in. 锄诲箩臋肠颈补, 辫辞肠锄迟贸飞办颈 i listy znajduj膮ce si臋 w Dziale Zbior贸w Specjalnych BU艁. Godziny sp臋dzone na poznawaniu historii literaturoznawczyni pozwoli艂y grupie zaanga偶owanej w projekt dok艂adnie przeanalizowa膰 jej pismo oraz przyjrze膰 si臋 takim aspektom 偶ycia prywatnego badaczki, jak spotkania towarzyskie, 偶artobliwe wiersze pisane wsp贸lnie z przyjaci贸艂mi czy sporz膮dzane na marginesie notatek do wyk艂adu listy zakup贸w.
Go艣cie uroczysto艣ci, w tym m.in. wnuczka prof. Skwarczy艅skiej (trzecia od lewej).
Szacunek i pami臋膰
Prof. Stefania Skwarczy艅ska by艂a wybitn膮 polsk膮 teoretyczk膮 i historyczk膮 literatury, a tak偶e cenion膮 teoretyczk膮 dramatu. Jest autork膮 pionierskiej koncepcji 鈥瀕iteratury stosowanej鈥�, wyr贸偶nionej obok autonomicznej 鈥瀕iteratury pi臋knej鈥�.
W 2025 roku przypada setna rocznica zdobycia przez ni膮 tytu艂u doktora (podstaw臋 rozprawy doktorskiej stanowi艂a praca zaliczeniowa, przygotowana przez Skwarczy艅sk膮 na I roku studi贸w!). W latach 30. badaczka za艂o偶y艂a 艁贸dzkie Towarzystwo Polonist贸w, kt贸re zosta艂o p贸藕niej przekszta艂cone w Oddzia艂 Stowarzyszenia Polonist贸w RP. By艂a autork膮 pierwszej w Polsce habilitacji z teorii literatury (uzyskanej na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie).
W 1945 roku zosta艂a profesorem Uniwersytetu 艁贸dzkiego oraz za艂o偶y艂a Katedr臋 Teorii Literatury. Tytu艂 profesora zwyczajnego uzyska艂a w 1958 roku. W tym samym roku za艂o偶y艂a 鈥瀂agadnienia Rodzaj贸w Literackich鈥� 鈥� czasopismo naukowe o mi臋dzynarodowej renomie. W 1981 roku Stefania Skwarczy艅ska zosta艂a uhonorowana tytu艂em doktora honoris causa Uniwersytetu 艁贸dzkiego.
Uroczyste ods艂oni臋cie tablicy
Projekt Stefania. Portret zwielokrotniony towarzyszy obchodom 80-lecia Katedry Teorii Literatury U艁. W ramach jubileuszu nast膮pi艂o tak偶e oficjalne nadanie wydzia艂owej auli imienia Profesor Stefanii Skwarczy艅skiej.
W miniony pi膮tek zebrani w auli przedstawiciele spo艂eczno艣ci akademickiej i osoby zwi膮zane z prof. Skwarczy艅sk膮 mieli okazj臋 m.in. wys艂ucha膰 prelekcji nt. 偶ycia i dorobku naukowego wybitnej teoretyczki oraz wyst膮pienia o archiwum Profesor Skwarczy艅skiej (dost臋pnym w Dziale Zbior贸w Specjalnych BU艁), a tak偶e obejrze膰 prezentacj臋 projekt贸w studenckich czy zapozna膰 si臋 z ksi膮偶eczk膮 interaktywn膮.
Moment ods艂oni臋cia tablicy upami臋tniaj膮cej prof. Skwarczy艅sk膮.
Redakcja: Katedra Teorii Literatury | Wydzia艂 Filologiczny U艁
Plakat: Alicja Sadowska
Fot.: Bartosz Burski