W przypadku NZJ, opr贸cz trafnej diagnozy, r贸wnie wa偶ne jest wdro偶enie odpowiedniego leczenia. Obecnie w terapii podstawowym lekiem jest mesalazyna (kwas 5-aminosalicylowy, 5-ASA).
"Niestety mo偶liwo艣膰 zastosowania 5-ASA jest ograniczona ze wzgl臋du na jej szybk膮 neutralizacj臋 i usuwanie z organizmu, a tak偶e potrzeb臋 wydajnego dokom贸rkowego transportu leku, koniecznego dla jego aktywno艣ci terapeutycznej. Dodatkowo, lek powoduje liczne efekty uboczne - obejmuj膮ce mielosupresj臋, czyli zmniejszenie liczby kom贸rek szpiku kostnego oraz wyniszczaj膮ce dzia艂anie na uk艂ad nerwowy, sercowo-naczyniowy, trawienny i wydalniczy, co dodatkowo ogranicza skuteczno艣膰 terapii." - komentuje mgr in偶. M. Gorzkiewicz, kierownik projektu.
Aby zwi臋kszy膰 st臋偶enie jelitowe leku i poprawi膰 wydajno艣膰 terapii, opracowano kilka preparat贸w i no艣nik贸w mesalazyny. Obecne badania naukowc贸w U艁 maj膮 na celu zastosowanie innowacyjnych mikro- i nanono艣nik贸w, spo艣r贸d kt贸rych dendrymery przyci膮gaj膮 szczeg贸ln膮 uwag臋.
"Dendrymery s膮 obiecuj膮cymi kandydatami na nanono艣niki mesalazyny. Niniejszy projekt ma na celu zbadanie mo偶liwo艣ci zastosowania jako no艣nika dendrymeru poli(amidoaminowego) (PAMAM), jednego z najlepiej scharakteryzowanych zwi膮zk贸w tego typu. Ma on za zadanie zapewni膰 zwi臋kszony transport dokom贸rkowy leku, zwi臋kszaj膮c w ten spos贸b jej potencja艂 przeciwzapalny." - t艂umaczy mgr in偶. M. Gorzkiewicz.
Dendrymery charakteryzuj膮 si臋 wysok膮 rozpuszczalno艣ci膮 i zdolno艣ci膮 do przekraczania barier biologicznych, co umo偶liwia efektywny transport dokom贸rkowy. Wykazano, 偶e po艂膮czenie lek贸w z dendrymerem zwi臋ksza ich rozpuszczalno艣膰, wyd艂u偶a czas p贸艂trwania w organizmie i chroni przed degradacj膮. Dendrymery s膮 te偶 zdolne do wydajnego transportu lek贸w bezpo艣rednio do miejsca ich dzia艂ania, przyczyniaj膮c si臋 w ten spos贸b do eliminacji niepo偶膮danych skutk贸w ubocznych, ale przede wszystkim daj膮c szans臋 na zmniejszenie dawki przy zachowaniu skuteczno艣ci terapii.
"Projekt obejmuje syntez臋 i charakterystyk臋 zwi膮zku powsta艂ego z po艂膮czenia nanocz膮steczki PAMAM G4 z wieloma cz膮steczkami mesalazyny. Sta艂e wi膮zanie chemiczne ma na celu ochron臋 5-ASA przed neutralizacj膮 i przedwczesnym uwalnianiem z no艣nika. Do艣wiadczenia b臋d膮 prowadzone w dw贸ch modelach kom贸rkowych nab艂onka jelitowego. Naukowcy U艁 zbadaj膮 uwalnianie leku z no艣nika, wydajno艣膰 jego dokom贸rkowego transportu oraz aktywno艣膰 przeciwzapaln膮." - dodaje mgr in偶. M. Gorzkiewicz.
NZJ, czyli nieswoiste zapalenia jelit, to skomplikowane dolegliwo艣ci b臋d膮ce skutkiem dzia艂ania czynnik贸w 艣rodowiskowych i genetycznych, prowadz膮cych do zaburze艅 odpowiedzi odporno艣ciowych i powstawania stanu zapalnego w jelitach. Najcz臋stszymi chorobami z tej grupy s膮 choroba Le艣niowskiego-Crohna i wrzodziej膮ce zapalenie jelita grubego. Przewa偶nie diagnozowane s膮 u m艂odych pacjent贸w w wieku od 15 do 30 lat. Zazwyczaj charakteryzuj膮 si臋 one nawracaj膮co-ust臋puj膮cym przebiegiem, z objawami takimi jak biegunka i b贸le brzucha. NZJ mog膮 prowadzi膰 do powa偶nych powik艂a艅 pozajelitowych - artropatie (zmiany chorobowe) ma艂ych i du偶ych staw贸w obwodowych, pierwotne stwardniaj膮ce zapalenie dr贸g 偶贸艂ciowych czy zakrzepica 偶y艂 g艂臋bokich. W skrajnych przypadkach mo偶e dochodzi膰 do zwi臋kszonego ryzyka raka jelita grubego.
Projekt "Dendrymer PAMAM jako no艣nik mesalazyny dla zwi臋kszenia efektywno艣ci terapii nieswoistych zapale艅 jelit - badania in vitro", realizowany jest w ramach konkursu PRELUDIUM 16 finansowanego z Narodowego Centrum Nauki. Ca艂kowity bud偶et to 139 930, 00 z艂. W ostatnim czasie Uniwersytet 艁贸dzki otrzyma艂 z NCN 21 grant贸w na 艂膮czn膮 kwot臋 14 991 502,00 z艂.
Uniwersytet 艁贸dzki to najwi臋ksza uczelnia badawcza w centralnej Polsce. Jej misj膮 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych i 艣cis艂ych. U艁 wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba ucz膮cych si臋 tutaj student贸w z zagranicy, a polscy studenci, dzi臋ki programom wymiany, poznaj膮 Europ臋, Azj臋, wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.Zobacz nasze projekty naukowe na
Tekst 藕r贸d艂owy: mgr in偶. Micha艂 Gorzkiewicz
Redakcja: Centrum Promocji U艁