Uroczysta gala wr臋czenia nagrody w XI edycji konkursu odb臋dzie si臋 30 listopada 2025 roku o 17:00. Je偶eli nie mo偶esz by膰 w贸wczas z nami, mo偶esz obejrze膰 transmisj臋 on-line na lub. Tego wieczoru poznamy tytu艂 najlepszej, zdaniem Kapitu艂y Nagrody, ksi膮偶ki humanistycznej w Polsce. Jej autor lub autorka otrzyma 70 tysi臋cy z艂otych na dalsze badania naukowe. Pozostali wyr贸偶nieni zostan膮 uhonorowani kwot膮 po 5 tysi臋cy z艂otych ka偶dy.
Z najwi臋ksz膮 przyjemno艣ci膮 przybli偶amy pi膮te z dzie艂 nominowanych do nagrody, posi艂kuj膮c si臋 opisem i cytatami przygotowanymi przez autora nominowanej pozycji.
鈥濸eter Sloterdijk 鈥� 膰wiczenia z prowokacji. Rzecz o niedogmatycznej teorii medi贸w鈥�
Je艣li przysz艂oby nam wskaza膰 jeden tylko obszar przestrzeni spo艂ecznej anga偶uj膮cy wszystkie pola wsp贸艂czesnej kultury (polityki, nauki, sztuki), to jest nim z pewno艣ci膮 dzisiejsza mediosfera 鈥� technologicznie nasycone 艣rodowisko komunikacji. 呕aden aspekt naszej rzeczywisto艣ci nie jest w stanie mu umkn膮膰.
(鈥�) [M]o偶na zaryzykowa膰 tez臋, 偶e szukamy dzi艣 utraconego b贸stwa, blisko艣ci i prawdziwego kontaktu z drugim cz艂owiekiem nie tylko w medialnie tworzonych spo艂eczno艣ciach, ale tak偶e w samych technologiach medialnych, kt贸re 鈥� wedle zapewnie艅 producent贸w i technoentuzjast贸w 鈥� maj膮 by膰 coraz bardziej ludzkie.
Humanistyka nie mo偶e przej艣膰 obok tej, wci膮偶 stosunkowo nowej sytuacji oboj臋tnie. I w istocie nie przechodzi. I cho膰 nie ma chyba potrzeby m贸wi膰 o kolejnym zwrocie w humanistyce 鈥� tych by艂o w XX i XXI wieku tyle, 偶e mo偶na mie膰 obawy, czy humanistyka nie dosta艂a od nich za-wrotu i nie znalaz艂a si臋 w od-wrocie 鈥� to warto zwr贸ci膰 uwag臋 na fakt, i偶 humani艣ci rozmaitych dyscyplin dostrzegaj膮 konieczno艣膰 prowadzenia refleksji nad mediami i komunikacj膮, nawet je艣li bezpo艣rednio nimi si臋 nie zajmuj膮 (nie s膮 medioznawcami, komunikologiami itp.).
Tak jednak, jak nie znajdziemy drogi powrotnej do raju, w kt贸rym nigdy nie byli艣my, tak te偶 nie odkryjemy drugiego cz艂owieka po艣r贸d cyfrowych algorytm贸w.
Nie inaczej jest w艣r贸d filozof贸w. Ich tak偶e nowe warunki techno-medialne sk艂oni艂y do przekierowania przynajmniej cz臋艣ci swoich zainteresowa艅 na media 鈥� i to nie jedynie w odniesieniu do wsp贸艂czesno艣ci. Przyk艂adem jest najbardziej bodaj wp艂ywowy 鈥� je艣li wp艂yw filozofii mo偶e by膰 mierzony np. liczb膮 sprzedanych ksi膮偶ek 鈥� filozof naszych czas贸w: Peter Sloterdijk, kt贸ry w swoim obszernym projekcie filozoficznym rozpatruje medialno艣膰 nie tylko jako jedn膮 z naczelnych kategorii potrzebnych do zrozumienia naszych czas贸w, ale te偶 naszej (ludzkiej) kondycji w og贸le.
Sama ta tendencja zdaje si臋 na tyle istotna, 偶e wymaga interwencji. Mowa tu bowiem o uzale偶nieniu od technologii, nie tylko na poziomie spo艂ecznym, ale tak偶e, powiedzieliby艣my, egzystencjalnym. W wieku XIX i w pierwszej po艂owie wieku XX rewolucja i 鈥炁泈ieckie zbawienie鈥� mia艂y nadej艣膰 dzi臋ki pracy 鈥� sprawiedliwym do niej dost臋pie i uczciwej redystrybucji pojawiaj膮cych si臋 w jej wyniku d贸br. Dzisiaj, powiada Sloterdijk, liczymy, 偶e zbawi nas komunikacja. Sytuacja ta wymaga systematycznego namys艂u. Ten jednak musi w tym przypadku anga偶owa膰 rozmaite narz臋dzia (nie tylko empiryczne i nie tylko 艣ci艣le medioznawcze), w tym takie, kt贸re otwarte s膮 np. na refleksj臋 teologiczn膮 czy religioznawcz膮. Tylko bowiem zwr贸cenie uwagi na g艂臋bokie 藕r贸d艂a technologii medialnych oraz uwzgl臋dnienie ich symbolicznego (w tym mitologicznego) wymiaru funkcjonowania 鈥� zgodnie z zasad膮, 偶e ka偶da technologia ma swoj膮 metafizyczn膮 prefiguracj臋 鈥� mo偶e nas otworzy膰 na jej zrozumienie. Innymi s艂owy: potrzebujemy filozoficznej teorii medi贸w. Sloterdijk jest jednym ze wsp贸艂czesnych filozof贸w, kt贸ry potrzeb臋 t臋 rozumie i stara si臋 na ni膮 odpowiedzie膰.
Nie zawsze czyni to wprost, prowokuj膮c krytycznego czytelnika do samodzielnych poszukiwa艅. Tym te偶 jest ksi膮偶ka pt. 鈥濸eter Sloterdijk 鈥� 膰wiczenia z prowokacji": konfrontacj膮 z filozofi膮 Sloterdijka i zarazem pr贸b膮 (re)interpretacji historii kultury (w tym filozofii) jako projektu medialnego. Bez tego typu genealogicznych (w duchu Nietzschea艅skim) bada艅 przesz艂o艣ci nie mo偶e by膰 bowiem mowy o zrozumieniu tera藕niejszo艣ci.
Przemys艂aw Wiatr (ur. 1987), filozof i mediolog, t艂umacz, autor prac z zakresu filozofii wsp贸艂czesnej i teorii medi贸w. Na co dzie艅 pracuje w Instytucie Nauk o Komunikacji Spo艂ecznej i Mediach na Uniwersytecie Marii-Curie Sk艂odowskiej w Lublinie. Stara si臋 jak najcz臋艣ciej otwiera膰 drzwi Akademii, wypuszczaj膮c z niej humanistyczn膮 dyskusj臋: przez 6 lat wsp贸艂prowadzi艂 popularnonaukow膮 audycj臋 radiow膮 鈥濸rofesura i Popkultura鈥�; wsp贸艂organizowa艂 tak偶e Dyskusyjny Klub Filmowy w lubelskim Centrum Spotkania Kultur.
Ma co艣 z perypatetyka 鈥� spacer to jego naturalny stan skupienia (nie tylko podczas wyk艂ad贸w). Z urodzenia kielczanin, z wyboru 鈥瀕ubelak鈥�, cho膰 najlepiej czuje si臋 na wsi, w niedu偶ej chatce po艂o偶onej malowniczo w Dolinie Nidy. Kiedy nie czyta, ogl膮da filmy (ch臋tnie te, kt贸re pr贸buj膮 dekonstruowa膰 si臋 jako medium) i 鈥� rzadziej 鈥� seriale. Czas wolny sp臋dza z rodzin膮 鈥� 偶on膮, c贸rk膮 i synem.
Materia艂 藕r贸d艂owy: dr hab. Przemys艂aw Wiatr, Uniwersytet Marie Curie-Sk艂odowskiej w Lublinie
Wi臋cej informacji o mo偶liwo艣ciach udzia艂u w gali oraz bie偶膮ce informacje na temat przebiegu konkursu mo偶na znale藕膰 na stronie po艣wi臋conej Nagrodzie im. Prof. Tadeusza Kotarbi艅skiego oraz FB nagrody.
