Ten nale偶膮cy dzisiaj do PGE GiEK S.A. obiekt wytwarzaj膮cy a偶 20% ca艂kowitej produkcji energii w Polsce, z roczn膮 emisj膮 CO2 艣rednio w ci膮gu ostatnich czterech lat powy偶ej 35 mln ton, jest obecnie najbardziej szkodliw膮 dla klimatu elektrowni膮 w Unii Europejskiej. Fakt ten od lat interesuje ekolog贸w i obro艅c贸w klimatu na 艣wiecie, ale jednocze艣nie odwraca uwag臋 od innych zagro偶e艅 o znaczeniu lokalnym, regionalnym i krajowym. Podtrzymanie produkcji energii wymaga uruchomienia nowych 藕r贸de艂 zaopatrzenia w w臋giel, gdy偶 zasoby dotychczas eksploatowane ze z艂贸偶 "Be艂chat贸w" i "Szczerc贸w" sko艅cz膮 si臋 w ci膮gu kilku lat, cho膰 brana jest pod uwag臋 mo偶liwo艣膰 przed艂u偶enia wydobycia do 2038 r. Dlatego prowadzi si臋 prace w kierunku uruchomienia kolejnej odkrywki w celu eksploatacji z艂o偶a "Z艂oczew". Niestety nadal chodzi o nisko kaloryczny w臋giel brunatny o z艂o偶onym sk艂adzie chemicznym, co oznacza, 偶e obok pierwiastk贸w g艂贸wnych takich jak: w臋giel, wod贸r, azot, tlen i siarka zawiera te偶 wiele innych, kt贸re ze wzgl臋du na wielko艣膰 koncentracji okre艣la si臋 mianem pobocznych, rozproszonych, b膮d藕 艣ladowych i rzadkich.
Krajowe i zagraniczne do艣wiadczenia zwi膮zane z odkrywkow膮 eksploatacj膮 w臋gla brunatnego nie pozostawiaj膮 偶adnych z艂udze艅, 偶e konsekwencje 艣rodowiskowe i wynikaj膮ce z nich w dalszej kolejno艣ci niekorzy艣ci spo艂eczne i gospodarcze s膮 ogromne. Zmiany w 艣rodowisku, kt贸re nast臋puj膮 w efekcie wydobycia kopaliny maj膮 charakter bezpo艣redni i po艣redni. Istot膮 bezpo艣redniego oddzia艂ywania g贸rnictwa od颅krywkowego jest trwa艂e i praktycznie nieodwracalne przekszta艂cenie tysi臋cy hektar贸w ziem zaj臋tych pod kopalni臋 i jej infrastruktur臋. Wszystko to powstaje by zasili膰 elektrowni臋, kt贸ra tak偶e jest rozleg艂ym obiektem przemys艂owym i dodatkowo obci膮偶a 艣rodowisko. Skutki bezpo艣rednie wynikaj膮 z przyj臋tej techniki i technologii wydobycia oraz budowy infrastruktury technicznej. Obejmuj膮 utworzenie wyrobiska i zwa艂owisk, powstanie budynk贸w i budowli zaplecza techniczno-administracyjnego, dr贸g dojazdowych, zdj臋cie gleby oraz nadk艂adu, utrat臋 dotychczasowej funkcji zaj臋tych teren贸w (np. rolnej, le艣nej czy osadniczej).
Do zmian po艣rednich, niejednokrotnie nie do ko艅ca przewidywalnych co do skali w momencie podejmowania decyzji o inwestycji, nale偶膮: zmiana stosunk贸w wodnych i powstawanie lej贸w depresji, zmiana rze藕by terenu, ruchy masowe, erozja, emisja py艂贸w i zanieczyszcze艅 gazowych (w tym metanu b臋d膮cego gazem cieplarnianym o blisko 30 razy silniejszym wp艂ywie na ocieplenie klimatu od CO2) oraz ha艂as. Dochodz膮 do tego tak偶e inne negatywne oddzia艂ywania, jakie mog膮 pojawi膰 si臋 podczas rob贸t strza艂owych, za艂adunku i transportu kopaliny. Je艣li doda膰 konsekwencje wykorzystania w臋gla do cel贸w energetycznych, lista ujemnych skutk贸w poszerzy si臋 o emisj臋 do atmosfery i przedostanie si臋 do w贸d i gleby ca艂ego szeregu substancji toksycznych zwi膮zanych z obecno艣ci膮 metali ci臋偶kich, zw艂aszcza rt臋ci, kadmu, o艂owiu i arsenu. Cho膰 w w臋glu wyst臋puj膮 one w 艣ladowych ilo艣ciach, to na skutek spalania ich koncentracja w sta艂ych odpadach energetycznych, jak i w spalinach ro艣nie, a kumulatywny efekt ich obecno艣ci w 艣rodowisku jest znacznie wy偶szy.
Wydaje si臋, 偶e wci膮偶 s艂abo u艣wiadamianym skutkiem wydobycia w臋gla o dalekosi臋偶nych konsekwencjach dla ca艂ego regionu jest zagro偶enie deficytem wody, zw艂aszcza w strefach, gdzie zmiany warunk贸w hydrogeologicznych w postaci leja depresyjnego kopalni odkrywkowej powoduj膮 wysychanie studni, degradacj臋 szaty ro艣linnej, utrat臋 r贸偶norodno艣ci biologicznej, zanikanie rzek i ciek贸w oraz straty w sektorze rolnym. Wsp贸艂gra to z niekorzystnym rozk艂adem opad贸w atmosferycznych. Na 90% terytorium wojew贸dztwa 艂贸dzkiego ju偶 teraz prawdopodobie艅stwo wyst膮pienia opad贸w poni偶ej 400 mm rocznie uznaje si臋 z wysokie. Warto podkre艣li膰, 偶e w obowi膮zuj膮cej aktualnie Polityce ekologicznej pa艅stwa 2030 wojew贸dztwo 艂贸dzkie zosta艂o uznane jako zagro偶one silnym pustynnieniem. Zapisy te potwierdzaj膮, 偶e wiedza na temat coraz bardziej dramatycznej sytuacji w zakresie dost臋pu do wody w 艁贸dzkiem jest publicznie dost臋pna. Trzeba tylko m膮drze z niej korzysta膰, tak偶e w momencie podejmowania decyzji o kolejnych du偶ych inwestycjach w energetyce. Powinno to by膰 coraz 艂atwiejsze za spraw膮 potanienia i upowszechnienia zielonych technologii, kt贸re przyci膮gaj膮 inwestor贸w i generuj膮 nowe miejsca pracy.
Uniwersytet 艁贸dzki to jedna z najwi臋kszych polskich uczelni. Misj膮 U艁 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych, przyrodniczych, 艣cis艂ych, nawet medycznych. U艁 wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba ucz膮cych si臋 tutaj student贸w z zagranicy, a polscy studenci, dzi臋ki programom wymiany, poznaj膮 Europ臋, Azj臋, wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
Tekst: prof. Ma艂gorzata Burchard-Dziubi艅ska, Katedra Ekonomii Rozwoju
Redakcja: Centrum Promocji U艁