W marcu do艂膮czy艂 Pan do Kapitu艂y Konkursu im. Prof. Tadeusza Kotarbi艅skiego. Jest Pan historykiem, co dla Pana oznacza do艂膮czenie do prac Jury, jak postrzega Pan swoj膮 rol臋 w tym gremium?
Do艂膮czenie do Kapitu艂y to przede wszystkim wielki zaszczyt. Znalezienie si臋 w gronie czo艂owych polskich humanist贸w, reprezentuj膮cych r贸偶ne specjalno艣ci i r贸偶ne o艣rodki naukowe traktuj臋 jako rodzaj etycznego i naukowego wyzwania. Jestem w Jury jedynym historykiem, co pozwala mi spojrze膰 na ten wyb贸r tak偶e kontek艣cie reprezentowanej przeze mnie dyscypliny. Historia od niepami臋tnych czas贸w, co najmniej od epoki ojc贸w Klio - Tukidydesa i Herodota, by艂a wa偶n膮 cz臋艣ci膮 refleksji na cz艂owiekiem i jego miejscem w 偶yciu spo艂ecznym. Do dzi艣, mam takie przekonanie, nic si臋 nie zmieni艂o. Historia pe艂ni r贸偶ne funkcje - poznawcze, legitymizacyjne, to偶samo艣ciowe, pozwala nam odnale藕膰 si臋 w coraz bardziej wieloznacznym i skomplikowanym 艣wiecie. We wsp贸艂czesnej humanistyce, to raczej problemy, a nie metody 艂膮cz膮 badaczy. Opowiadam si臋 za histori膮 otwart膮 i dialoguj膮c膮 z innymi naukami o cz艂owieku. Swoj膮 rol臋 w Kapitule, chcia艂bym postrzega膰 jako promotor takich w艂a艣nie uj臋膰, kt贸re przy zachowaniu autonomii poszczeg贸lnych dziedzin, b臋d膮 jednak z ducha interdyscyplinarne studi贸w, w kt贸rych historia b臋dzie 艣wiadomie przekracza艂a granice innych domen humanistyki.
Czy wiadomo, jakie zadania przed Panem stoj膮, z jakimi wyzwaniami b臋dzie musia艂 si臋 Pan zmierzy膰?
Na razie odby艂y si臋 dwa kr贸tkie spotkania Kapitu艂y. Zosta艂a og艂oszona kolejna edycja nagrody. Po up艂ywie terminu zg艂osze艅, cz艂onkowie Kapitu艂y podziel膮 mi臋dzy siebie prace i b臋d膮 zobowi膮zani do przygotowania kr贸tkich recenzji/opinii. Przypuszczam, 偶e w moje r臋ce trafi膮 prace historyczne i by膰 mo偶e takie, w kt贸rych refleksja historyczna stanowi istotn膮 cz臋艣膰 rozwa偶a艅 autorskich. Szykuj膮 si臋 zatem pracowite wakacje. Poniewa偶 jednak czytanie ksi膮偶ek, to poniek膮d "m贸j zaw贸d" i hobby ju偶 ciesz臋 si臋 na to wyzwanie. Mam nadziej臋, 偶e dowiem si臋 czego艣 nowego, odnajd臋 w pracach zg艂oszonych do nagrody jak膮艣 frapuj膮c膮 perspektyw臋 badawcz膮, kt贸ra mnie uwiedzie鈥�
Do tej pory przygl膮da艂 si臋 Pan Nagrodzie im. Prof. Tadeusza Kotarbi艅skiego z perspektywy zewn臋trznej - obserwatora konkursu, widza na gali wr臋czenia nagrody. Czym dla Pana - naukowca, historyka, jest to wyr贸偶nienie przyznawane przez Uniwersytet 艁贸dzki?
Tak to prawda. Jak dotychczas obserwowa艂em narodziny idei nagrody niejako z boku. Od pocz膮tku jej kibicowa艂em. To niezwykle udana pr贸ba budowy dobrego i rozpoznawalnego wizerunku mojej/naszej Alma Mater. My艣l臋, 偶e Profesor Tadeusz Kotarbi艅ski - jej patron, by膰 mo偶e patrz膮cy na nas z g贸ry, by艂by zadowolony. Przes艂anie jego tw贸rczo艣ci dzi臋ki temu 偶yje, mo偶emy dzi臋ki temu popularyzowa膰, tak wa偶n膮 dzi艣, ide臋 liberalnego, otwartego uniwersytetu. Warto w tym miejscu podkre艣li膰 zas艂ugi Rektora W艂odzimierza Nykiela i kanclerza Rafa艂a Majdy, a tak偶e ich kontynuatora Rektora Antoniego R贸偶alskiego. Z roku na rok, mam wra偶enie Nagroda im. Tadeusza Kotarbi艅skiego cieszy si臋 coraz wi臋kszym presti偶em (takie g艂osy dochodz膮 do mnie od Kole偶anek i Koleg贸w z innych o艣rodk贸w naukowych), budzi coraz wi臋ksze zainteresowanie medi贸w. Uroczysto艣膰 jej wr臋czenia w gmachu 艁贸dzkiej Filharmonii (w zesz艂ym roku ze wzgl臋du na pandemi臋 by艂o inaczej), to nie tylko wydarzenie naukowe, ale tak偶e kulturalne. Pojawiaj膮 si臋 nowi sponsorzy. Wida膰, 偶e tak偶e biznes, chce by膰 kojarzony z tym presti偶owym wyr贸偶nieniem. W Polsce nie ma innej nagrody, kt贸ra integrowa艂aby ca艂e 艣rodowisko humanistyczne, to jej wielka warto艣膰.
W takim razie, jaka rol臋 jeszcze mo偶e spe艂nia膰 Nagroda im. Prof. Tadeusza Kotarbi艅skiego przyznawana dorocznie autorowi najlepszej ksi膮偶ki humanistycznej w Polsce. W jakim kierunku, Pana zdaniem, powinna si臋 rozwija膰?
W moim g艂臋bokim przekonaniu idea nagrody winna si臋 wpisywa膰 w obron臋, zagro偶onej dzi艣 z r贸偶nych stron, humanistyki. Powinni艣my wsp贸lnie przekonywa膰 o jej roli w intelektualnym instrumentarium wsp贸艂czesnego cz艂owieka. Nie do艣膰 powtarza膰, 偶e tylko przy pomocy argumentacji humanistycznej jeste艣my w stanie sensownie odpowiedzie膰 na pytania o kondycj臋 wsp贸艂czesnego cz艂owieka, u艣wiadomi膰 sobie kim jeste艣my jako Europejczycy, Polacy, wyja艣ni膰 charakter naszych relacji z "Innymi". Wybitny w臋gierski powie艣ciopisarz, polityczny emigrant - Sandor Marai okre艣li艂 kiedy艣 humanizm, jako "ludzk膮 miar臋, uznanie, 偶e miar膮 jest jednostka ludzka. 呕e to ona nadaje sens rozwojowi". Dalej pisa艂, 偶e jest on "wielkim darem Europy dla 艣wiata: Poj臋cie to mia艂o zapach biblioteki i seminarium uniwersyteckiego". Warto i dzi艣 pami臋ta膰 o tych s艂owach.
Prof. Rafa艂 Stobiecki - historyk historiografii, kierownik Katedry Historii Historiografii i Nauk Pomocniczych Historii w Instytucie Historii Uniwersytetu 艁贸dzkiego. G艂贸wne zainteresowania badawcze: historiografia okresu PRL-u, rosyjska i radziecka historiografia XIX i XX w., emigracyjne dziejopisarstwo polskie po 1945 r. Ostatnio opublikowa艂: "Mam na Pana nowy zamach鈥�" Wyb贸r korespondencji Jerzego Giedroycia z historykami i 艣wiadkami historii 1946-2000, wyb贸r oprac. S. M. Nowinowski, R. Stobiecki przy wsp贸艂pracy A. Brzezi艅skiej i M. Przybysz-Gralewskiej, Wydawnictwo U艁, 艁贸d藕 2019, t. 1-3; Historiografia PRL. Zamiast podr臋cznika, Wydawnictwo U艁, 艁贸d藕 2020.
Rozmawia艂a: Honorata Ogieniewska z Centrum Promocji U艁