Dyrektor generalny malezyjskiej agencji ds. egzekwowania przepis贸w morskich (Malaysian Maritime Enforcement Agency, MMEA) Datuk Mohd Zubil Mat Som , 偶e do ko艅ca roku powinien zosta膰 podpisany protok贸艂 ustale艅 z wietnamsk膮 stra偶膮 przybrze偶n膮 w sprawie wzmocnienia wsp贸艂pracy z zakresu bezpiecze艅stwa morskiego. Obie strony zgodzi艂y si臋, aby w dokumencie uwzgl臋dniono szereg obszar贸w aktywno艣ci od misji poszukiwawczych i ratowniczych a偶 po incydenty zwi膮zane z wkraczaniem kutr贸w rybackich na 艂owiska innych pa艅stw (podany zosta艂 przyk艂ad naruszania malezyjskich w贸d u wschodnich wybrze偶y kraju przez wietnamskich rybak贸w). Rozwi膮zaniem problemu nielegalnych po艂ow贸w i kontrowersji z nimi zwi膮zanych ma by膰 pe艂na transparentno艣膰 w dzieleniu si臋 informacjami w oparciu o system automatycznej identyfikacji (Automatic Identification System, AIS). Datuk Mohd Zubil Mat Som og艂osi艂, 偶e finalna wersja protoko艂u zostanie wkr贸tce przed艂o偶ona do prokuratury generalnej Malezji w celu ostatecznej recenzji i ewentualnego naniesienia poprawek.
Mimo pandemii koronawirusa Malezja zdaje sobie spraw臋 jak du偶e znaczenie dla bezpiecze艅stwa kraju stanowi mo偶liwo艣膰 skutecznego zabezpieczenia suwerenno艣ci w ramach wy艂膮cznej strefy ekonomicznej. St膮d opr贸cz zacie艣niania wsp贸艂pracy z pa艅stwami regionu w obszarze bezpiecze艅stwa morskiego kontynuowane s膮 inwestycje w zwi臋kszanie potencja艂u MMEA. Dyrektor generalny Datuk Mohd Zubil Mat Som zapowiedzia艂 odbi贸r w najbli偶szym czasie trzech 艂odzi patrolowych, a tak偶e alokacj臋 dodatkowych 艣rodk贸w finansowych w wysoko艣ci niemal 67,8 mln USD na zakup zaawansowanego technologicznie statku wielozadaniowego, wyposa偶onego w cztery 艂odzie przechwytuj膮ce i specjalistyczne drony.
Przy tej okazji nasuwa si臋 pytanie: dlaczego to porozumienie jest tak istotne? W spory na Morzu Po艂udniowochi艅skim s膮 zaanga偶owane 鈥� opr贸cz Chin (i Tajwanu) 鈥� przede wszystkim cztery pa艅stwa ASEAN (Malezja, Filipiny, Wietnam, Brunei) oraz pi膮te w postaci Indonezji, kt贸rej roszczenia morskie pokrywaj膮 si臋 z chi艅sk膮 lini膮 dziewi臋ciu kresu w pobli偶u Wysp Natuna. Podczas gdy najwi臋cej uwagi po艣wi臋camy incydentem i sporom pomi臋dzy Chinami i poszczeg贸lnymi pa艅stwami stowarzyszenia to nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e dochodzi r贸wnie偶 do nich wewn膮trz ASEAN. MMEA 辫辞颈苍蹿辞谤尘辞飞补艂a, 偶e od kwietnia 2019 roku podj臋to interwencj臋 wobec 159 kutr贸w rybackich prowadz膮cych nielegalne po艂owy na malezyjskich wodach. W wyniku tych dzia艂a艅 aresztowano 艂膮cznie 1609 rybak贸w i skonfiskowano po艂owy o warto艣ci 119,4 mln USD. Innym przyk艂adem tar膰, do kt贸rych dochodzi wewn膮trz ASEAN, mo偶e by膰 malezyjski wniosek podczas 51. sesji obrad Komisji ds. Granic Szelfu Kontynentalnego ONZ w grudniu 2019 roku w sprawie przed艂u偶enia szelfu kontynentalnego kraju. Wniosek malezyjskiej delegacji nie tylko podwa偶y艂 chi艅skie, ale r贸wnie偶 du偶膮 cz臋艣膰 wietnamskich roszcze艅 na Morzu Po艂udniowochi艅skim. Te podzia艂y s膮 konsekwentnie wykorzystywane przez Pekin do wp艂ywania na pa艅stwa ASEAN i rozgrywania poszczeg贸lnych stron sporu na Morzu Po艂udniowochi艅skim dla osi膮gni臋cia partykularnych interes贸w. W zwi膮zku z tym zacie艣nianie wsp贸艂pracy pomi臋dzy poszczeg贸lnymi pa艅stwami wewn膮trz ASEAN, ma tak du偶e znaczenie dla podnoszenia zdolno艣ci przeciwdzia艂ania chi艅skiej polityce na Morzu Po艂udniowochi艅skim z wykorzystaniem narz臋dzi maj膮cych na celu zastraszenie s艂abszych partner贸w.
Czy to znaczy, 偶e do tej pory nie podejmowano kolektywnych dzia艂a艅 z zakresu bezpiecze艅stwa morskiego wewn膮trz ASEAN? Na przestrzeni ostatnich lat mieli艣my do czynienia z tego rodzaju przedsi臋wzi臋ciami. W 2016 roku Indonezja, Filipiny i Malezja zainaugurowa艂y inicjatyw臋 trilateralnych patroli () na morzach Sulu i Celebes. Pierwsze 膰wiczenia zrealizowano w i by艂y zorientowane na przeciwdzia艂aniu takim zagro偶eniom jak terroryzm i piractwo. Opr贸cz tego prowadzone s膮 rozmowy pomi臋dzy przedstawicielami marynarek wojennych, jak to by艂o w przypadku Wietnamu i Filipin pod . Bior膮c pod uwag臋 skuteczne wykorzystanie przez Pekin tzw. 鈥瀞zarej strefy鈥� 鈥� czego najlepszym przyk艂adem s膮 ostatnie wydarzenia wok贸艂 rafy Whitsun oraz szerzej w obr臋bie grupy atol贸w Union Bank 鈥� pa艅stwa ASEAN powinny si臋 skupi膰 na koordynowaniu wsp贸艂pracy pomi臋dzy formacjami stra偶y przybrze偶nych. Dwustronne uregulowanie kwestii spornych pomi臋dzy pa艅stwami stowarzyszenia u艂atwi sformu艂owanie wsp贸lnego frontu w balansowaniu chi艅skich roszcze艅. Oczywi艣cie wci膮偶 wyzwaniem dla zachowania jednomy艣lno艣ci w podejmowaniu decyzji przez ASEAN pozostanie postawa takich pa艅stw jak Kambod偶a czy Laos, kt贸re znajduj膮 si臋 g艂臋boko w chi艅skiej sferze wp艂yw贸w. B臋dzie to mia艂o jednak mniejsze znaczenie, je偶eli zostanie zawi膮zany sp贸jny front pa艅stw bezpo艣rednio zaanga偶owanych w sp贸r. W takiej sytuacji przy pr贸bie zablokowania niekorzystanego dla Pekinu stanowiska przez Phnom Penh i/lub Wientian, pozostali cz艂onkowie ASEAN mog膮 spr贸bowa膰 wyda膰 komunikat z pomini臋ciem tych pa艅stw. W ko艅cu mieli艣my ju偶 w przesz艂o艣ci przyk艂ad obej艣cia zasady jednomy艣lno艣ci w podejmowaniu decyzji na forum ASEAN, o czym 艣wiadczy wsp贸lne o艣wiadczenie w sprawie filipi艅skiej rewolucji z 1986 roku. Mimo sprzeciwu Filipin, stowarzyszenie zaj臋艂o krytyczne stanowisko wobec 贸wczesnej sytuacji w tym kraju.