Mao Zedong i obl??ona twierdza
Po zwyci?stwie w wojnie domowej, przewodnicz?cy Mao Zedong uda? si? do Moskwy, wówczas wydawa?o si?, ?e Chiny b?d? wa?nym ogniwem, w mi?dzynarodowym ruchu komunistycznym, pod egid? Zwi?zku Radzieckiego. Ten miesi?c miodowy nie trwa? jednak d?ugo. Po XX Zje?dzie chińskie kierownictwo uzna?o, ?e dzia?ania Chruszczowa zagrozi?y pozycji Mao Zedonga i nast?pi? roz?am bratnich partii. Ideologicznie konfrontacyjne postawy przerodzi?y si? w ?gor?cy” konflikt na granicy chińsko-radzieckiej, czego kulminacj? by?y walki w marcu 1969 roku. W tym czasie amerykańskie wojska prowadzi?y wojn? w Wietnamie. Bezpieczeństwo państwa mog?o wydawa? si? zagro?one, dlatego w takiej sytuacji nale?a?o zmobilizowa? opini? publiczn? i stworzy? warunki do wzmocnienia pozycji przewodnicz?cego. Ten pokazywany by? jako ?sternik”, maj?cy przewodzi? narodowi i przeprowadzi? go przez ?wzburzone morze stosunków mi?dzynarodowych”. Zdaniem pekińskiego badawcza, Pan Wei’a z Uniwersytetu Pekińskiego, s?u?y? temu mia?a ?rewolucja kulturalna”. W jego interpretacji ?stracona dekada”, mi?dzy 1966 a 1976, by?a racjonaln? polityk?, maj?c? na celu odstraszanie potencjalnego agresora. Kosztami, w tym kosztami spo?ecznymi, nikt si? nie przejmowa?. Rozpocz?te ?kampanie przeciwko elementom krocz?cym drog? kapitalistyczn? i imperialn?” wywo?a?y chaos a wiece krytyki by?y na porz?dku dziennym. Mia?a to by? ?tarcza ochronna” dla Chińskiej Republiki Ludowej. Media chińskie by?y przepe?nione negatywnym wizerunkiem Zachodu i Zwi?zku Radzieckiego a m?odzie?, karmiona tak? propagand?, bez wahania chcia?a broni? Chin ?a? do końca”. Kto chcia?by zaatakowa? ?obl??on? twierdz?” w której rz?dzi?y chaos i permanentna rewolucja? Potencjalne straty i brak jednoznacznego pola walki, a tak?e mo?liwa do szybkiego zmobilizowania m?odzie?, gotowa do ka?dych po?wi?ceń, stanowi?y, by? mo?e, rozwi?zanie na wypadek ataku z zewn?trz. Innymi s?owy, wed?ug tej teorii przyczyn ?rewolucji kulturalnej”, to kontekst mi?dzynarodowy zmusi? Chiny do wej?cia na nieprzewidywaln? ?cie?k? opart? o walk? klas i permanentn? rewolucj?. Jednak jest jeden szczegó?, który winien by? tu wspomniany: rola Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej. Kiedy w ?gor?ce lato” w 1967 r. sytuacja wymkn??a si? spod kontroli a studenckie bojówki zagrozi?y przejeciem m.in. poligonu nuklearnego w Lop Nor, postanowiono wprowadzi? do systemu politycznego armi?. Oficjalnie na pocz?tku 1968 r. marsza?ek Lin Biao móg? ?wi?ci? triumf – Chiny stawa?y si? ?jednym wielkim obozem wojskowym” z liderem Mao Zedongiem jako g?ównym ?sternikiem”.
Xi Jinping: czy obl??ona twierdza powraca?
Kiedy w 2012 r. przewodnicz?cy Xi Jinping obejmowa? w?adz?, niektórzy liczyli na reformy polityczne i pocz?tkowo mo?na by?o dochodzi? do takich wniosków. By? synem reformatora Xi Zhongxuna, a ?rewolucja kulturalna” wywar?a negatywne pi?tno na jego rodzinie. Jednak pomys? na Chiny by? inny a sytuacja mi?dzynarodowa, w tym ?wojna handlowa” oraz pandemia koronawirusa zasadniczo zmieni?y oblicze Chin. Od pocz?tku kadencji Donalda Trumpa sta?o si? jasne, ?e po latach zaanga?owania na Bliskim Wschodzie, to Chiny sta?y si? obecnie g?ównym punktem odniesienia w amerykańskiej polityce. Po 11 wrze?nia 2001 roku, kiedy Amerykanie zaj?ci byli walk? z terroryzmem, w?adze w Pekinie rozpocz??y, jak to okre?lano, ?okres strategicznej szansy” lansuj?c m.in. koncepcje pokojowego wzrastania, przekonuj?c opini? mi?dzynarodow? do swych dobrych intencji. Zmiany nadesz?y wraz z polityk? Baracka Obamy, który lansowa? amerykański ?zwrot ku Azji”. Ale de facto, nabra?y tempa, z sankcjami i wojn? handlow?, w czasie prezydentury Donalda Trumpa. Oprócz tego, poprzez mi?dzy innymi wykluczenie Huawei’a z architektury 5G, Amerykanie zacz?li mobilizowa? sojuszników. Wymagania Waszyngtonu stawiane s? jasno: albo zrywacie z Chinami albo ograniczamy lub nawet kończymy wspó?prac? w dziedzinie bezpieczeństwa. W aspekcie zdolno?ci mobilizacji sojuszników Waszyngton prezentuje si? dobrze. Ma do?wiadczenie i nie stroni od sojuszy a Chiny podpisuj? tylko ?strategiczne partnerstwa”, które realnie nie nios? za sob? konieczno?ci popierania Państwa ?rodka. Pekinowi pozostaje mobilizowanie zasobów wewn?trznych. To widoczne jest w odpowiedzi na dzia?ania amerykańskie. Kierownictwo chińskie postawi?o na koncepcj? ?gospodarki podwójnego obiegu”, które przez ograniczenia z gospodark? globaln? ma stymulowa? rozwój i wzrost gospodarczy w oparciu o konsumpcj? wewn?trzn?. Ca?o?? sk?ania w?adze w Pekinie do obierania coraz powa?niejszego kursu samoizolacyjnego. Jest to droga, któr? Chiny znaj? a nie maj?c do?wiadczenia w tworzeniu mi?dzynarodowych sojuszy, opartych na czynnikach militarnych, mog? pod??y? w kierunku do wewn?trz. Cho? podobnie dzia?o si? w okresie ?rewolucji kulturalnej” pytaniem otwartym pozostaje przysz?a rola chińskich si? zbrojnych w systemie politycznym ChRL.
Trudno doszukiwa? si? jednoznacznych analogii z okresem ?rewolucji kulturalnej”, natomiast po?owiczna izolacja Chin powinna by? traktowana jako element odstraszania w globalnym konflikcie ze Stanami Zjednoczonymi. Sygna?em do tego mo?e by? ostatni akapit w tek?cie Li Guangmenga o ?sprz?taniu pokoju go?cinnego” (qing sao wu zi 清扫屋子). Cho? to niedok?adne has?o pocz?tkowych kampanii Mao Zedonga: zanim zaprosisz go?ci posprz?taj pokój (dasao gangqing wuzi, zai qingke 打扫干净屋子再请客). By?a to te?, obok ?polityki jednostronnej – yibian dao 一边倒” (sojuszu z ZSRR) oraz lingqi luzao 另起炉灶 – dos?ownie wybudowania nowej kuchni (pieca) co oznacza?o zaprzestanie kontynuowania stosunków dyplomatycznych nawi?zanych przez Republik? Chińsk?, jedna z trzech zasad polityki zagranicznej pocz?tkowego okresu ChRL. Wtedy dok?adnie oznacza?o to uderzenie we wszystkich ?krocz?cych drog? kapitalistyczn?” i de facto czystki w aparacie w?adzy Chińskiej Republiki Ludowej. Powtórka z historii mo?liwa jest przy cz??ciowym cho?by ograniczeniu interakcji z zewn?trz. W takim kontek?cie w?adze ?atwiej b?d? mog?y mobilizowa? opini? wewn?trzn? i prowadzi? kampanie oczyszczenia partii. Nie wyklucza to oczywi?cie ?odwil?y” która mo?e nast?pi? po okresie zamro?enia relacji z Zachodem, pytanie tylko na czyich warunkach?