W tym roku wzi臋艂o udzia艂 艂膮cznie 7550 偶o艂nierzy, a w ci膮gu 12 dni zrealizowano szereg scenariuszy, maj膮cych na celu usprawnienie wsp贸lnych dzia艂a艅. Podczas konferencji prasowej ameryka艅ski dyrektor ds. 膰wicze艅 wojskowych USA-Filipiny 鈥� Chris McPhillips, stwierdzi艂, 偶e operacje realizowane w ramach Balikatan nie s膮 wymierzone w 偶adne pa艅stwo trzecie, a ich g艂贸wnym zadaniem jest zwi臋kszenie interoperacyjno艣ci mi臋dzy 偶o艂nierzami. Dyrektor 膰wicze艅 doda艂 r贸wnie偶, 偶e scenariusze realizowane przez jednostki wojskowe w takich prowincjach jak Pampanga, Tarlac, Zambales, Nueva Ecija i Palawan zak艂adaj膮 przeciwdzia艂anie terroryzmowi, obron臋 terytorialn膮 i reagowanie na katastrofy naturalne.
Co godne uwagi, 膰wiczenia rozpocz臋艂y si臋 w okresie zwi臋kszonego napi臋cia mi臋dzy Filipinami i Chinami w zwi膮zku ze zwi臋kszon膮 aktywno艣ci膮 chi艅skiej milicji morskiej operuj膮cej na Morzu Po艂udniowochi艅skim. Zdj臋cia satelitarne wykonane przez USA pokazuj膮, i偶 ponad 200 chi艅skich statk贸w znajduje si臋 w bezpo艣rednim s膮siedztwie wyspy Thitu (Pag-asa), nale偶膮cej do archipelagu Spratly, b臋d膮cej pod okupacj膮 Filipin od 1970 roku. Obecnie zamieszkuj臋 j膮 oko艂o stu os贸b, a w sk艂ad infrastruktury wchodz膮 mi臋dzy innymi bunkry wojskowe oraz pas startowy.
Prezydent Rodrigo Duterte, kt贸ry od obj臋cia najwy偶szego stanowiska w pa艅stwie w 2016 roku zmieni艂 ca艂kowicie polityk臋 zagraniczna Filipin, stawiaj膮c na polepszenie relacji z Chinami kosztem stosunk贸w ze Stanami Zjednoczonymi wyrazi艂 swoje obawy w zwi膮zku z ostatnimi wydarzeniami. Zaapelowa艂 do rz膮du w Pekinie o wstrzymanie jakichkolwiek dzia艂a艅 chi艅skich jednostek wobec wyspy Thitu, ostrzegaj膮c, i偶 w przeciwnym wypadku doprowadzi do umieszczenia filipi艅skich 偶o艂nierzy na tej wyspie. Podkre艣li艂 przy tym, i偶 jest to uwaga skierowana do przyjaciela, poniewa偶 w takich kategoriach postrzega stosunki z Pekinem. Doda艂 jednak, 偶e nie chce doprowadzi膰 do eskalacji konfliktu, gdy偶 ewentualne wsparcie ze strony Stan贸w Zjednoczonych mo偶e nie dotrze膰 na czas. Mo偶e na to mie膰 wp艂yw fakt, i偶 operacje ameryka艅skiej armii musz膮 by膰 zatwierdzone przez kongres. Dzia艂ania podj臋艂o tak偶e ministerstwo spraw zagranicznych Filipin, kt贸re zg艂osi艂o oficjalny protest w sprawie wzmo偶onej aktywno艣ci chi艅skich statk贸w w pobli偶u wyspy Thitu oraz przypadk贸w n臋kania filipi艅skich rybak贸w usi艂uj膮cych przeprowadzi膰 po艂owy w tym regionie Morza Filipi艅skiego. Ponadto chi艅ski ambasador 鈥� Zhao Jianhua, zosta艂 wezwany do pa艂acu prezydenckiego, gdzie swoje w膮tpliwo艣ci i uwagi przedstawi艂 rzecznik prezydenta Duterte 鈥� Salvador Panelo.
Stany Zjednoczone zwi臋kszy艂y w ostatnim czasie swoje zaanga偶owanie na Filipinach o czym 艣wiadczy wizyta sekretarza stanu Mike鈥檃 Pompeo w ubieg艂ym miesi膮cu w Manili, w czasie kt贸rej zapewni艂 sojusznika o dalszym wsparciu w ramach traktatu o wzajemnej obronie. Efektem tej wizyty by艂y kwietniowe rozmowy po艣wi臋cone mo偶liwo艣ci zakupu przez Filipiny ameryka艅skiego systemu artylerii rakietowej wysokiej mobilno艣ci M142 HIMARS (u偶ytego podczas 膰wicze艅 Balikatan w 2016 roku), jako odpowied藕 na rosn膮c膮 militaryzacj臋 Morza Po艂udniowochi艅skiego przez Chiny. Bior膮c jednak pod uwag臋 ograniczony bud偶et zbrojeniowy Filipin (na rok 2019 przeznaczono kwot臋 3,4 mld USD) i koszty samego systemu (cena jednej ci臋偶ar贸wki uzbrojonej w pakiet sze艣ciu rakiet lub jednego pocisku balistycznego wynosi oko艂o 12 mln USD), ma艂o prawdopodobne, 偶eby transakcja dosz艂a do skutku. Tego rodzaju zakup mia艂by rzecz jasna charakter symboliczny, daj膮cy do zrozumienia, 偶e Filipiny wracaj膮 pod parasol bezpiecze艅stwa Stan贸w Zjednoczonych, poniewa偶 w razie potrzeby system HIMARS zosta艂by bez problem贸w zneutralizowany przez chi艅skie si艂y zbrojne.
Bez w膮tpienia do istotnych wydarze艅 w ostatnim czasie nale偶y zaliczy膰 tak偶e wizyt臋 ministra obrony Filipin 鈥� Delfin Lorenzana, w Waszyngtonie, gdzie spotka艂 si臋 z p.o. szefa Pentagonu 鈥� Patrickiem Shanahanem. Po spotkaniu filipi艅ski polityk twituj膮c w mediach spo艂eczno艣ciowych stwierdzi艂, i偶 Stany Zjednoczone s膮 jedynym sojusznikiem militarnym jakiego Filipiny potrzebuj膮. Ton tej wypowiedzi nie powinien dziwi膰, bowiem minister obrony Filipin cz臋sto wyra偶a艂 si臋 raczej sceptycznie na temat zbli偶enia z Chinami i by艂o jasne, 偶e oczekuje wi臋kszego zaanga偶owania Stan贸w Zjednoczonych w sp贸r terytorialny na Morzu Po艂udniowochi艅skim.
Bardzo mo偶liwe, 偶e rosn膮ce napi臋cia wok贸艂 wyspy Thitu oraz walka o wp艂ywy mi臋dzy USA i Chinami na Filipinach przyci膮gn臋艂y uwag臋 innego mocarstwa, a mianowicie Rosji. W czasie trwaj膮cych 膰wicze艅 Balikatan do portu w Manili wp艂yn臋艂y dwa rosyjskie niszczyciele (Admira艂 Tributs i Vinogradov) i tankowiec na pi臋ciodniow膮 wizyt臋. Od pocz膮tku roku jest to ju偶 drugi raz, kiedy rosyjskie okr臋ty zacumowa艂y w stolicy Filipin (na pocz膮tku stycznia trzy rosyjskie statki marynarki wojennej przyby艂y z wizyt膮 maj膮c膮 na celu promocj臋 pokoju i wsp贸艂pracy). Okr臋ty wzi臋艂y udzia艂 we wsp贸lnych 膰wiczeniach z zakresu komunikacji i nawigacji oraz szybkiego reagowania w kryzysowych sytuacjach. Liczba wzajemnych wizyt okr臋t贸w wojskowych i wsp贸lnych manewr贸w w najbli偶szym czasie ulegnie zwi臋kszeniu, a to za spraw膮 umowy o wsp贸艂pracy marynarek wojennych Rosji i Filipin, kt贸rej podpisanie wst臋pnie zaplanowano na lipiec bie偶膮cego roku.
Wszystko wskazuje na to, 偶e Filipiny d膮偶膮 do wzmocnienia swojej pozycji poprzez wykorzystanie potencja艂贸w ka偶dego z mocarstw do ich wzajemnej neutralizacji. W ten spos贸b Manila b臋dzie w stanie dynamicznie reagowa膰 w przypadku sytuacji kryzysowych, jak w przypadku wzrostu napi臋cia z Chinami w przypadku wyspy Thitu. Tym samym Filipiny zaczynaj膮 pragmatycznie wykorzystywa膰 rosn膮ce napi臋cia miedzy mocarstwami. Pytanie czy prowadzenie takiej polityki jest mo偶liwe jest na d艂u偶sz膮 met臋, pozostaje pytaniem otwartym.