Dominik Mierzejewski, Joanna Nawrotkiewicz
24.11.2021
Na pocz?tku listopada 2021 r. VI Plenum XIX Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin przyj??o rezolucj? historyczn? – szczególny typ dokumentu, który wcze?niej powsta? jedynie dwa razy: w 1945 r. i 1981 r. Te akty s? niezaprzeczalnie znakiem czasu, w których powstawa?y. Cho? przyj?ta przez KPCh narracja historyczna jest – bior?c pod uwag? dziel?ce je dekady i zmiany ideologiczne – zaskakuj?co spójna, to ?wiadomo?? kontekstu historycznego pozwala dostrzec wag? i znaczenie rezolucji, a tak?e zidentyfikowa? cz?sto subtelne ró?nice sugeruj?ce zmian? kursu politycznego. Warto zatem dokona? ich porównania, szczególnie w odniesieniu do kontekstów polityki wewn?trznej w jakich powstawa?y, przedstawienia kroniki KPCh, brakuj?cych istotnych faktów historycznych, jak i pozycji ówczesnych liderów w systemie politycznym ChRL.
Kontekst wewn?trzny rezolucji
Pierwsza rezolucja o historii zosta?a przyj?ta w kwietniu 1945 r. jako skutek trwaj?cej od 1942 r. kampanii naprawy stylu pracy partyjnej w Yan’an, komunistycznej bazie w prowincji Shanxi. Trwaj?ca w Chinach wojna paradoksalnie zapewnia?a spokój Komunistycznej Partii Chin i pozwoli?a na ewaluacj? ?ycia wewn?trznego partii i tworzenie spójnej nadbudowy ideologicznej. Na pocz?tku kampania przybra?a posta? dynamicznej edukacji cz?onków KPCh, której z czasem zamieni?a si? w indoktrynacj?. Po przej?ciu w?adzy przez Mao w marcu 1943 r. propaganda tylko zyska?a na intensywno?ci. Przed 1945 r. liderzy KPCh zyskiwali i tracili w?adz? o wiele cz??ciej, ni? ma to miejsce we wspó?czesnej ChRL, czego nowo wybrany przewodnicz?cy KC KPCh, jako ?wiadek tych wydarzeń, by? ?wiadom. Na dodatek Mao nie odby? nigdy wizyty do Moskwy, co mog?o wzbudza? zastrze?enia ZSRR, a tym samym os?abia? legitymizacj? jego w?adzy. Rezolucja z 1945 r. stanowi?a zatem podsumowanie nauk z Yan’an, umniejszenie roli wcze?niejszych przywódców, a tak?e wzmocnienie si?y autorytetu Mao.
Rezolucja z czerwca 1981 r. musia?a zmierzy? si? z chaosem spowodowanym ?rewolucj? kulturaln?” i ?mierci? Mao. Powsta?a zatem po trzech dekadach kampanii mobilizacyjnej, która zamiast wynie?? Chiny na globalny piedesta?, uwsteczni?y państwo. W 1976 r. nast?pc? Mao zosta? wierny mu Hua Guofeng, który kontynuowa? polityk? kultu jednostki i chcia? zachowa? istniej?cy status quo za pomoc? kampanii ?dwóch aksjomatów” tzn.: ?za ka?d? decyzj? Mao Zedonga pod??amy, ka?d? decyzj? wspieramy”. Hua niech?tnie te? podejmowa? temat “rewolucji kulturalnej”, przez co rehabilitacja poszkodowanych przebieg?a z opó?nieniem. Deng, dochodz?c do w?adzy, wiedzia?, ?e niezb?dne dla legitymizacji jego w?adzy jest ukrócenie bezwarunkowego kultu Mao, jak i surowa ocena wydarzeń rewolucji kulturalnej.
Najnowsza rezolucja z listopada 2021 r. stanowi podsumowanie stulecia istnienia KPCh, jednak tak jak mia?o to miejsce w poprzednich przypadkach, obra?a sobie za cel wyznaczy? now? narracj? historyczn?, a przy okazji umocni? pozycj? lidera.
Po zlikwidowaniu zasady kadencyjno?ci Przewodnicz?cego ChRL, co wzbudzi?o w?tpliwo?ci wewn?trz partii, a tak?e przy niekorzystnych warunkach ekonomicznych czy mi?dzynarodowych, Xi Jinping potrzebuje dodatkowych bod?ców do zyskania politycznego poparcia. Podkre?lenie swojej historycznej roli w ?yciu partii wydaje si? by? idealnym rozwi?zaniem, które pozwoli na pozytywne postrzeganie jego postaci. Rezolucja zosta?a przyj?ta, podobnie jak ta z 1945 r., po przeprowadzeniu wewn?trzpartyjnych kampanii politycznych. Od pocz?tku przej?cia w?adzy w 2012 r. przewodnicz?cy Xi aktywnie zwalcza? korupcj?. Rezolucja opisuje ten proces i wymienia usuni?tych z KPCh za ?amanie dyscypliny partyjnej i inne powa?ne nadu?ycia polityków takich jak: Zhou Yongkang, Bo Xilai, Sun Zhengcai czy Ling Jihua. Podobnie jak ?kampania naprawy stylu pracy” z Yan’an, kampania antykorupcyjna wyczy?ci?a przedpole do przej?cia w?adzy.
Istotnym z punktu analizy kontekstów wewn?trznych jest wskazanie, ?e o ile Mao przedstawiany by? w gronie innych towarzyszy, m.in. Zhou Enlaia, Chen Yi, Ye Jianying czy zwalczanych Li Lisana czy Zhang Guotao, Deng Xiaopinga, o tyle w najnowszej rezolucji przewodnicz?cemu Xi Jinpingowi takiego otoczenia brakuje. Nale?y te? zwróci? uwag? na to, ?e wszystkie rezolucje uchwalano po wi?kszych kampaniach politycznych. W przypadku pierwszej by?a to kampania naprawy stylu pracy partyjnej, w przypadku drugiej – ?rewolucja kulturalna” a trzeciej – kampania antykorupcyjna. Fakty poprzedzaj?ce rezolucje zdecydowanie tworzy?y ?rodowisko propagandowe, w której przywódca stawa? si? jedynym, który przez przej?cie w?adzy móg? prowadzi? Chiny ku ??wietlanej przysz?o?ci”.
"Krótki kurs historii KPCh"
Wszystkie trzy rezolucje oferuj? skondensowan? histori? Partii, które w przypadku dwóch dokumentów (z 1981 r. i 2021 r.) rozpoczynaj? si? ju? od rosyjskiej rewolucji pa?dziernikowej, opisywanej jako ?ród?o inspiracji dla chińskich komunistów.
Mimo dziel?cych rezolucje dekad kanon najwa?niejszych wydarzeń w ?yciu Partii pozostaje niezmieniony, a narracja tylko w nielicznych przypadkach odbiega od poprzednich rezolucji. Dokumenty snuj? opowie?? od I Zjazdu KPCh z 1921 r., na którym skupia si? szczególnie rezolucja z 2021 r., okre?laj?c go jako wydarzenie prze?omowe, ?wielkie przebudzenie” ludu.
W tym vademecum nie zabrak?o tak?e oceny masakry szanghajskiej z 1927 r., dokonanej przez ?o?nierzy Guomintangu na komunistach, uznaj?c za winnego Chen Duxiu, ówczesnego Sekretarza Generalnego KPCh. Rezolucja z 1945 r. wskazuje, ?e Chen ?odmówi? wprowadzenia w ?ycie wielu m?drych instrukcji Mi?dzynarodówki Komunistycznej i Towarzysza Stalina oraz nie pos?ucha? prawid?owych opinii Towarzysza Mao Zedonga i innych towarzyszy.” Takiego komentarza brakuje w kolejnych dokumentach, cho? powtarzaj? za rezolucj? z 1945 r. o ?prawicowych b??dach” Chena.
Zmian? postrzegania Mao najlepiej uwidaczniaj? opisy konferencji w Zunyi z 1935 r., podczas której Mao przej?? w?adz? nad KPCh. W 1945 r. uwa?ano to za najbardziej historyczn? zmian? w partii, jako ?e pod jego przywództwem by?o mo?liwe wyeliminowanie ?lewicowego odchylenia” w partii, zakończenie D?ugiego Marszu i zbudowanie ?nowej lewicy” b?d?c? lini? polityczn? Mao. Te dzia?ania mia?y uratowa? KPCh w jej krytycznym momencie. W 1981 r. rezolucja by?a zdecydowanie bardziej lakoniczna, okre?laj?c wydarzenia z Zunyi jako nowy rozdzia? w chińskiej rewolucji, nie mno??c pochwa?. Rezolucja z 2021 r. jest gdzie? pomi?dzy tymi dwoma skrajno?ciami – cho? nie wraca do peanów z czasów Mao, to jednak wymienia jego zas?ugi w ratowaniu i tworzeniu ?nowych horyzontów” dla Partii.
Powstanie ChRL w 1949 r. pozostaje oczywi?cie wa?nym wydarzeniem dla rezolucji z 1981 r. i 2021 r., wskazuj?c, ?e by?o to zwyci?stwo chińskiej rewolucji. Rezolucja z 1981 r. przedstawia je jako niezaprzeczalne zwyci?stwo Chińczyków i ich armii, która ?cia?em i krwi?” po?wi?ci?a si? dla państwa. By?o tak – jak dokument zastrzega – mimo wsparcia od rewolucyjnych grup z innych krajów. Proklamacja ChRL zakończy?a epok? wyzysku, imperializmu i kolonializmu. Rezolucja z 2021 r. powtarza t? narracj?, nie wspominaj?c jednak o wsparciu z innych państw, a dodaj?c, ?e powstanie ChRL by?o inspiracj? dla wyzyskiwanych narodów.
Najciekawszym punktem porównawczym pozostaje omówienie wydarzeń ?straconej dekady”, czyli ?rewolucji kulturalnej”. Rezolucja z 1981 r. jest surowa w swoim os?dzie, opisuj?c j? wprost jako powa?ny b??d o d?ugotrwa?ych konsekwencjach, który przeszkodzi? Chinom w osi?gni?ciu sukcesu.
Dokument przestrzega, ?e ignorowanie potkni?? jest szkodliwe, dlatego partia powinna wyci?gn?? wnioski z tego wydarzenia i naprawi? pomy?ki. W ka?dym razie nie powinno to jednak przes?oni? oczu na dotychczasowe chińskie osi?gni?cia. Rezolucja z 1981 r. g?ówn? odpowiedzialno?? za rewolucj? kulturaln? przypisuje Mao, cho? wskazuje równie? na rol? Lin Biao, Jiang Qing czy Kang Shenga. Dokument z 2021 r. jest zdecydowanie bardziej wyrozumia?y – Mao owszem, pope?ni? b??dy, ale to ?banda czworga” je wykorzysta?a i doprowadzi?a do dziesi?cioletniego chaosu. Wydarzenie ocenione zosta?o jako ?gorzka lekcja”, ale rezolucja nie dociera, tak jak jej poprzedniczka, do istoty problemu i w istocie robi krok w ty? w kontek?cie narracji historycznej.
Z kolei wydarzenia z placu Tiananmen w 1989 r. mia?a szans? wspomnie? tylko najnowsza rezolucja z 2021 r. Trudno t? wzmiank? nazwa? opisem, jako ?e dokument mówi tylko o tajemniczych ?powa?nych zaburzeniach politycznych” na pocz?tku wiosny 1989 r. Mia? by? to skutek ?ówczesnego klimatu mi?dzynarodowego i wewn?trznego, podsycanego przez wrogie si?y antykomunistyczne i antysocjalistyczne za granic?”. KPCh, ?zgodnie z wol? ludu” zaj??a jasne stanowisko, broni?c socjalistycznej w?adzy państwowej Chin i zabezpieczaj?c podstawowe interesy narodu. By? to ostatni kontrowersyjny zakr?t historii KPCh; potem rezolucja ju? tylko chwali kolejno Jiang Zemina i Hu Jintao.
Historyczne luki w rezolucjach
Rezolucja z 1945 r., podobnie jak kolejne, mia?a ukaza? w pozytywnym ?wietle lidera umacniaj?cego partyjn? w?adz?. Przede wszystkim powstanie KPCh w 1921 r. wyj?te jest z kontekstu mi?dzynarodowego – innymi s?owy, zewn?trzne si?y (np. ZSRR), mia?y nie mie? ?adnego wp?ywu na dzia?ania komunistów chińskich. W naturalny sposób kreowa?o to obraz Chin powstaj?cych po upokorzeniach ?wojen opiumowych” jako niezale?nego podmiotu. Id?c dalej, rezolucja zupe?nie pomija pierwotne my?lenie przewodnicz?cego Mao, który jak inni pod??a? drog? marksistowskiego modelu tworzenia klasy robotniczej, a dopiero potem wszczynania rewolucji. Do 1926 r., czyli do momentu opublikowania eseju ?Rewolucja narodowa a ruch ch?opski”, Mao definiowa? wrogów i przyjació? w kontek?cie sprzeczno?ci mi?dzy klas? robotnicz? a bur?uazj?. Z czasem jednak przekonywa? si?, ?e to ch?opi mieli by? g?ówn? si?? nap?dow? chińskiej rewolucji. Tym samym po 1926 r. nie wspomina? o kwestii rewolucji w miastach, uznaj?c, ?e i tak ?wie? okr??y miasto” i b?dzie cech? charakterystyczn? chińskiego komunizmu. Ch?opi, którzy nie mieli nic, nie mieli nic do stracenia, dlatego Mao z werw? notowa?, ?e ch?opi ?nienawidz? ludzi, którzy korzystaj? z tego ?rodka transportu (lektyki)”.
Najciekawsz? luk? historyczn? jest zdecydowanie pomini?cie relacji z Parti? Narodow? i Chiang Kai-shekiem. Marzeniem Sun Yat-sena by?o, aby po??czy? si?y obu partii i wygra? Chiny republikańskie. W tym kontek?cie Sun jest przedstawiony w rezolucji z 1981 r. ale pierwsza z 1945 r. zupe?nie go pomija. Pomija równie? relacje przysz?ego lidera ChRL z Guomintangiem. Mao by? ostatni raz na posiedzeniu Centralnego Komitetu Wykonawczego Partii Narodowej w Wuhanie w marcu 1927 r. Partia Narodowa wynaj??a will? dla przysz?ego Chiang Kai-sheka, cho? ju? wtedy relacje z prawicowym skrzyd?em prowadzi?y do konfliktu. Co interesuj?ce, Chen Duxiu, który spiera? si? ideowo z Mao, wprawdzie odrzuci? jego sprawozdanie na wspominanym posiedzeniu, ale nie przeszkodzi?o to im obu podejmowa? próby wspó?pracy z ówczesnym rz?dem kierowanym przez Wang Jingwei’a reprezentuj?cego lewe skrzyd?o Guomintangu. O tym rezolucja nie wspomina – jedynym radykalnym lewicowym politykiem Chin zosta? Mao Zedong.
W rezolucji z 1981 r. brakuje szerszej informacji o konferencji w Zunyi z 1935 r. w odniesieniu do kwestii przej?cia w?adzy przez Mao przed D?ugim Marszem. Rezolucja wspomina jedynie o sporze z Zhang Guotao, którego uznano za ?roz?amowca”. W kontek?cie tej rezolucji szersze omówienie przej?cia w?adzy przez Mao nie by?o na r?k? przejmuj?cej wówczas stery grupie Deng Xiaopinga. Podkre?lenie zas?ug krytykowanego Mao mog?o ogranicza? ruchy reformatorów, a przecie? chodzi?o o wej?cie na now? ?cie?k? “otwarcia i reform”, czego zaprzeczeniem by?o 30 lat maoistowskiego rz?dzenia ChRL.
Zaskakuj?ce jest pomini?cie w omówieniu ?rewolucji kulturalnej” okresu mi?dzy 1968 r. a 1969 r., a tak?e dynamiki spraw mi?dzynarodowych z 1972 r. W sierpniu 1968 r. artyku? opublikowany przez Yao Wenyuana w ?Renmin ribao”, ?Klasa robotnicza ma kierowa? wszystkim”, zapocz?tkowa? wykorzystanie robotników przeciwko studentom – grupie, która z kolei by?a uprzednio zinstrumentalizowana przez Mao jako element pozapartyjny w walce o w?adz?. W tym samym roku mia?o te? miejsce XII Plenum VII Zjazdu KPCh. Przewodnicz?cy Mao uzna?, ?e najwi?kszym zwyci?stwem rewolucji by?o ?zdefiniowanie wroga i jego rozpoznanie”. ?Stare kadry” – Chen Yi, Ye Jianyinga i Xu Xiangqiana – oskar?ono o spowodowanie nie?adu organizacyjnego w strukturach wojskowych. Yao Wenyuan uzna? natomiast, ?e inicjatywa ?starych kadr” próbowa?a zweryfikowa? os?dy i krytyk? Liu Shaoqi, Deng Xiaopinga i Chen Yuna. Jednak kluczowym ?osi?gni?ciem” zwolenników Mao Zedonga by?o ostateczne usuni?cie Liu Shaoqi z zajmowanych stanowisk. Innym elementem, który pomini?to, by?o otwarcie na Stany Zjednoczone oraz wizyta Richarda Nixona w Pekinie 1972 r. Niew?tpliwie ?dyplomacja pingpongowa” z lutego 1971 r. czy wizyty Henry’ego Kissingera w Chinach (lipiec i pa?dziernik 1971 r.) mia?y istotny wp?yw na wewn?trzpartyjne rozgrywki, o czym rezolucja nie mówi ani s?owa. Ten zewn?trzny wp?yw na polityk? wewn?trzn? spowodowa? wstrz?sy na linii Lin Biao-Zhou Enlai. Pierwszy z nich zosta? zamordowany we wrze?niu 1971 r., co utorowa?o drog? do jeszcze szerszego otwarcia na Zachód, a przede wszystkim na Stany Zjednoczone.
Analizuj?c rezolucj? z 2021 r. nale?y zauwa?y?, ?e historia nie zajmuje znacz?cego miejsca w dokumencie. Jest de facto elementem wprowadzaj?cym do tworzenia ?nimbu” dla wkraczaj?cego na karty historyczne Xi Jinpinga.
W kwestii utworzenia KPCh rezolucja powiela, przyj?ty w poprzednich dokumentach, konsensus, wi?c nie analizuje wp?ywów zewn?trznych, w tym roli Kominternu, w tworzeniu komunistycznego ruchu w Chinach. Powstanie chińskiej partii jest osadzone w kontek?cie rewolucji pa?dziernikowej, ale nie ma tu mowy o bezpo?redniej ingerencji bolszewików w komunistyczne struktury w Chinach. Narracja powtarza si? tak?e w przypadku omówienia konferencji w Zunyi. W rezolucji padaj? te? oskar?enia o ?lewicowe odchylenia”, rozumiane jako kurczowe trzymanie si? roli klasy robotniczej w rewolucji. W przeciwieństwie do poprzednich rezolucja nie wymienia nazwisk polityków, którzy toczyli ostry ideowy spór, na przyk?ad mi?dzy Mao a Zhang Guotao, Bo Gu czy niemieckim agentem Kominternu Otto Braunem.
Najbardziej rzucaj?cym si? w oczy brakiem jest zupe?ne pomini?cie postaci Hua Guofenga mimo podkre?lania b??dów okresu ?rewolucji kulturalnej”. Kiedy w lipcu 1977 r. zrehabilitowano Deng Xiaopinga, kampania ?dwóch aksjomatów” sta?a si? g?ównym elementem polemiki ideologicznej pomi?dzy Dengiem a Hua. Technokraci, reprezentowani przez Denga, nie zgadzali si? na skokowy rozwój gospodarczy, motywowany przes?ankami politycznymi i odrzucali walk? klasow? jako ?ród?o chińskiego sukcesu. Zorganizowali zaplecze intelektualne, którym mia? kierowa? Hu Yaobang, a którego g?ównym zadaniem by?o przekonywanie do konieczno?ci reform i otwarcia. W maju 1978 r. na ?amach wydawnictwa Centralnej Szko?y Partyjnej ?Trendy teoretyczne” rozpocz?to now? teoretyczn? dyskusj? ?praktyka jako jedyne kryterium prawdy”. Brak omówienia tego okresu mo?e dziwi? w ?wietle promowania idei Hua cho?by w lutym 2021 r. podczas specjalnych sesji moderowanych przez Wang Huninga, profesora Uniwersytetu Fudan, obecnie cz?onka Sta?ego Komitetu Biura Politycznego. Pokazuje to, ?e mimo promowania my?li Hua i jego ?kampanii dwóch aksjomatów”, w listopadzie 2021 r. w KPCh nie by?o zgody na ?uwiecznienie” lidera, który na kilka lat przej?? stery partyjne po ?mierci Mao Zedonga.
Podobnie w odniesieniu do wydarzeń 4 czerwca 1989 r. rezolucja nie przypomina o politycznej rozgrywce mi?dzy Zhao Ziyangiem i Hu Yaobangiem, a wojskiem i grup? skupion? wówczas w otoczeniu Deng Xiaopinga. Po fragmencie uznaj?cym, ?e to si?y zewn?trzne spowodowa?y ?polityczn? rewolt?”, nast?puje szybkie przej?cie do sukcesów, np. zorganizowania olimpiady w 2008 r. Pomijania tak istotnych wydarzeń jest jasnym sygna?em obawy przed podobnymi scenariuszami w przysz?o?ci. Reformy proponowane przez polityczne kr?gi u końcu lat 80. XX wieku czy nawet po upadku Zwi?zku Radzieckiego w 1991 r. nie b?d? mia?y znaczenia dla dalszych rz?dów.
Pozycja lidera w rezolucjach
W rezolucji z 1945 r. Mao jest przedstawiany jako wyj?tkowy lider KPCh i twórca maoizmu. Rezolucja szczegó?owo opisuje jego rol? przy budowaniu ?w?a?ciwej linii politycznej” i eliminacji ?wrogich schematów my?lenia” wewn?trz partii. To dzi?ki niemu partia po raz pierwszy ?osi?gn??a obecny poziom konsolidacji i jedno?ci” pod wzgl?dem ideologicznym, politycznym, organizacyjnym i wojskowym, dzi?ki czemu sta?a si? ?si?? nie do pokonania”. Przy wyk?adaniu strategii KPCh powo?anie si? na Mao stanowi?o niejako dowód s?uszno?ci danych tez. Na szczególn? uwag? zas?uguje przedstawienie przewodnicz?cego jako ?m??a opatrzno?ciowego” na konferencji w Zunyi. Przej?cie w?adzy przez Mao by?o sygna?em dla nowej epoki w historii KPCh. By? on stawiany tu? obok Stalina, którego w zarz?dzaniu państwem mia? na?ladowa?, jak cho?by w odniesieniu do reformy rolnej.
Z ca?ej trójki najmniej wzmiankowany by? Deng Xiaoping w rezolucji z 1981 r. Przede wszystkim podkre?lono sylwetk? polityka jako ofiary ?rewolucji kulturalnej”. Deng by?, co zgodne by?o z realiami historycznymi, stawiany na równi z Peng Zhenem, Luo Ruiqingiem, Lu Dingyi, Yang Shangkunem oraz Liu Shaoqi, którego ówcze?nie okre?lano jako ?Chińskiego Chruszczowa nr 1”, natomiast Deng Xiaopigowi przydzielono numer dwa.
Pozycja Denga omówiona zosta?a równie? w zwi?zku ze ?mierci? Zhou Enlaia, po którym mia? przej?? obowi?zki i ?pod kierownictwem Mao kierowa? państwem”. Nast?pnie pojawi? si? kontek?cie ?zamieszek po ?mierci Zhou Enlai’a”. Zd?awienie protestów wiosn? 1975 r. rezolucja okre?la mianem ?b??du”, który doprowadzi? do odsuni?cia od w?adzy Denga. Po aresztowaniu ?bandy czworga” przej?cie w?adzy nie by?o dla grupy reformatorów oczywiste. Jedynie raz pada sformu?owanie, ?e Deng by? ?kandydatem na g?ównego lidera/przywódc? w Radzie Państwowej”, ale to te? w odniesieniu do sytuacji z okresu ?rewolucji kulturalnej”, kiedy zosta? wicepremierem w pa?dzierniku 1974 r. Taka narracja, stawiaj?ca Denga obok Zhou Enlaia, który by? wówczas premierem, dawa?a mu legitymacj? do kontynuowania modernizacji. Mimo ?e Deng przedstawiany by? tylko w ?wietle historycznym, to by?o to niew?tpliwie istotn? kart? przetargow? w walce o w?adz? z Hua Guofengiem, postrzeganym jako kontynuator ideologii Mao Zedonga. Autor chińskich reform wygra?, cho? jako ofiara ?rewolucji kulturalnej” i polityk namaszczony przez Zhou Enlaia, bez wspomnienia o jego ówczesnej faktycznej pozycji w KPCh, pocz?tkowo mia? mniejsze szanse na zwyci?stwo.
W porównaniu do Denga i rezolucji z 1981 r., w rezolucji z 2021 r. Xi Jinping jest wymieniany zdecydowanie cz??ciej, zbli?aj?c si? w tym zakresie do Mao i rezolucji z 1945 r. Co wi?cej, ca?a rezolucja tylko w 1/3 dotyczy historii – reszta to omówienie zas?ug obecnego przewodnicz?cego. Podobnie jak Mao jest on przedstawiany jako wybitny lider. Przewodnia rola partyjna Xi jest podkre?lana wielokrotnie, podobnie jak jego my?l o socjalizmie o chińskiej specyfice, okre?lonej jako ?marksizm wspó?czesnych Chin i XXI wieku”. W dokumencie po raz pierwszy przyznano jej autorstwo KPCh z Xi stoj?cym na jego czele – dotychczas by? to wspólny wytwór Partii i ludu. Podobieństwa do Mao na tym si? nie kończ? – rezolucja tworzy kult Xi w sposób podobny do dokumentu z 1945 r. Pocz?tek nowej ery socjalizmu z chińsk? specyfik? (okre?lany te? historycznym punktem zwrotnym) nieprzypadkowo zosta? wyznaczony na XVIII Sesji Ogólnochińskiego Zgromadzenia Narodowego, gdy Xi obj?? pozycj? Sekretarza Generalnego KPCh. Obecny przewodnicz?cy ChRL ma samodzielnie sta? za szeregiem wymienionych w rezolucji propozycji i strategii dotycz?cych, mi?dzy innymi, narodowego odrodzenia, bezpieczeństwa, ideologii czy kwestii Tajwanu, co stanowi wynik jego ?skrupulatnej oceny i g??bokiej refleksji”. Rezolucja te? wielokrotnie powtarza o konieczno?ci utrzymania przywództwa Xi nad Parti?, aby te cele osi?gn??; co wi?cej, ostrzega przed brakiem wysi?ku w osi?ganiu wyznaczonych zadań. Aby nie zaburzy? pracy, nale?y podporz?dkowa? si? ideologicznie i politycznie, co niestety w przesz?o?ci mia?o stanowi? problem, jako ?e wielu cz?onków KPCh przechodzi?o ?kryzys politycznych przekonań”.
Co wa?ne u?yto tu sformu?owania 信仰 (xinyang), wyst?puj?cego tak?e w kontek?cie religijnym, przez co fraz? mo?na przet?umaczy? jako ?kryzys politycznej wiary”. U?ywanie ?wiary” jest absolutnym novum w rezolucjach.
W pierwszej w 1945 r. pojawia?o si? tylko raz w kontek?cie ?wiary w rewolucj? ludow?”, a w tej z 1981 r. w negatywnym znaczeniu, jakoby ?cztery zasady” Deng Xiaopinga nie potrzebowa?y by? wyznawane. To du?a zmiana, gdy? w ostatniej rezolucji wiara w obecnego lidera pojawia si? wielokrotnie. Cz?onkowie partii maj? by? ?silnymi wyznawcami i lojalnymi praktykuj?cymi” my?li Xi Jinpinga o ?socjalizmie z chińsk? charakterystyk? nowej ery”.
***
Analizuj?c kontekst, w?tki, o których mówi? rezolucje i fakty, o których milcz? oraz pozycjonowanie liderów Mao Zedong, Deng Xiaopinga i Xi Jinpinga nale?y uzna?, ?e rezolucje z jednej strony wskazuj? drog? rozwoju Chin na nast?pne dekady, z drugiej za? s? wynikiem kompromisu wewn?trz partii. Takie podej?cie jest mo?liwe dzi?ki forowanej zasadzie 求同存异 (qiutong cunyi) – przechodzenia ponad kontrowersjami i poszukiwania wspólnych p?aszczyzn wspó?pracy. Porównanie trzech rezolucji pozwala przypuszcza?, ?e od opublikowania pierwszej z nich w 1945 r., Chiny poruszaj? si? w trzydziestoletnich cyklach politycznych mi?dzy centralizacj? a decentralizacj?. Pierwsza z nich wskazywa?a, ?e tylko pod przywództwem Mao Zedonga partia ?osi?gn??a wysoki stopień konsolidacji i jedno?ci my?li, polityki, organizacji i spraw wojskowych”. Druga z rezolucji ca?kowicie odmiennie wskazywa?a, ?e wa?ne jest ?wyzwolenie my?li”, a kult jednostki z poprzedniego okresu 1949-1979 r. powinien odej?? w niepami??. Ostatnia rezolucja wraca, cho? tylko po cz??ci do rezolucji z 1945 r. wskazuj?c my?li Xi Jinpinga dotycz?ce ?socjalizmu z chińsk? specyfik? w nowej erze”, nie odrzucaj?c jednak jednocze?nie poprzedniego dictum o ?wyzwoleniu my?li”.
Jednak najistotniejszym elementem w kwestii przysz?o?ci Chin jest ukazanie Xi Jinpinga jako lidera, który wyst?puje sam, bez otoczenia politycznego. Inaczej by?o z Mao Zedongiem i Deng Xiaopingiem, których rezolucje stawia?y w szeregach z innymi towarzyszami walki b?d? rywalami ideologicznymi. To pokazuje, ?e obecny przewodnicz?cy jest bardziej niezale?ny, a co za tym idzie, trudniej kontrolowa? i równowa?y? jego decyzje wewn?trz KPCh.