Czasownik »å´Ç»å²¹Ä‡ w znaczeniu, o którym mowa – jako zapowiednik czÅ‚onów sygnalizujÄ…cych quantum – może przyłączać dopeÅ‚nienia w bierniku i w dopeÅ‚niaczu. ChcÄ…c przekazać informacjÄ™, że obejmuje treÅ›ciÄ… caÅ‚y przedmiot lub Å›ciÅ›le okreÅ›lonÄ… jego ilość, użyjemy biernika: zwrot Podaj mi sól zależnie od kontekstu może wskazywać na całą torebkÄ™ tej substancji bÄ…dź np. takÄ… jej część, która zostaÅ‚a uzgodniona z odbiorcÄ…. W jednym i drugim wypadku miara, o której mowa, nie powinna budzić wÄ…tpliwoÅ›ci uczestników komunikacji. Zwrot Podaj mi soli mógÅ‚by zostać odniesiony do sytuacji, gdy iloÅ›ci dokÅ‚adnie nie wyznaczono (tj. nie wynika ani z kontekstu, ani z sytuacji stanowiÄ…cej powód sformuÅ‚owania wypowiedzi).
²Ñó·É¾±Ä…³¦: MiaÅ‚em wrażenie, że ostatnie wydarzenia dodaÅ‚y mi lat, należaÅ‚oby użyć dopeÅ‚niacza. Nadawca nie precyzuje bowiem żadnej konkretnej liczby, a każdy rok życia stanowi przecież czÄ…stkÄ™ bliżej nieokreÅ›lonej, lecz zasadniczo wyższej wartoÅ›ci. W zdaniu: MiaÅ‚em wrażenie, że ostatnie wydarzenia dodaÅ‚y mi dziesięć lat powinien być biernik. Wynika to ze wzglÄ™dów semantycznych – wartość, o której siÄ™ mówi, jest dokÅ‚adnie wyznaczona – ale też formalnych: gdy czasownik dopuszczajÄ…cy użycia partytywne przyłącza konkretny czÅ‚on liczebnikowy, element ten musi być postawiony w bierniku. Forma gramatyczna nastÄ™pnego z kolei czÅ‚onu jest skÅ‚adniowo zależna od liczebnika. Powiemy, napiszemy: DodaÅ‚ (kogo? co?) pięć (B, +D) ²µ°ù²¹³¾Ã³·É soli; DorzuciÅ‚ (kogo? co?) pięć (B, +D) ´Ç±è²¹°ì´Ç·É²¹Å„ cukru.
Bartłomiej Cieśla
