Zjawisko, o którym Pani pisze, czyli zmiana gÅ‚osek w tematach wyrazów podczas tworzenia nowych słów lub ich odmiany, to tzw. obocznoÅ›ci. O ile obocznoÅ›ci w odmianie wyrazów na ogół sÄ… regularne (wystÄ™pujÄ… w okreÅ›lonych formach wszystkich wyrazów należących do danego wzoru odmiany), o tyle stopieÅ„ regularnoÅ›ci obocznoÅ›ci sÅ‚owotwórczych jest bardziej zróżnicowany. Oznacza to, że w niektórych wyrazach utworzonych w taki sam sposób, jak inne sÅ‚owa, obocznoÅ›ci bÄ…dź nie zachodzÄ…, mimo że wydajÄ… siÄ™ dla danej grupy typowe, bÄ…dź zachodzÄ…, kiedy nie sÄ… spodziewane. Przewidywalność takiego zjawiska jest znikoma. CzÄ™sto obie formy, z obocznoÅ›ciÄ… lub bez niej, traktowane sÄ… jako poprawne, np. ogieÅ„ – ogienek a. ogieniek, koronka – koronkarka a. koronczarka, naczynie – naczynko a. ²Ô²¹³¦³ú²âÅ„°ì´Ç, a czasem norma uznaje tylko jednÄ… z form, np. stworzenie – stworzonko. Niekiedy formy z nietypowÄ… obocznoÅ›ciÄ… majÄ… zasiÄ™g ograniczony do pewnego regionu, np. zadanie – zadanko (ogólnopolskie) a. ³ú²¹»å²¹Å„°ì´Ç (regionalizm krakowski).
Jeżeli chodzi o czasowniki od rzeczowników zakoÅ„czonych na spółgÅ‚oskÄ™ Å„, to wiÄ™kszość zachowuje miÄ™kkość tej spółgÅ‚oski przed czasownikowym przyrostkiem -owa(ć), np. cieÅ„ – cieniować, wapÅ„ – wapniować, stopieÅ„ – stopniować, darÅ„ – darniować, czy wspomniany przez PaniÄ… ±è°ù´Ç³¾¾±±ð²Ô¾±´Ç·É²¹Ä‡. Czasownik kamienować ma wiÄ™c postać wyjÄ…tkowÄ…. Przyczyny powstania takiej formy sÄ… bardzo trudne do ustalenia, zwÅ‚aszcza, że wystÄ™puje ona w polszczyźnie od bardzo dawna, a wiÄ™c wpÅ‚ywać na niÄ… mogÅ‚y rozmaite procesy historyczne i zjawiska niewystÄ™pujÄ…ce we współczesnym jÄ™zyku.
Izabela Różycka
