Zestaw mobilnych deflektor贸w do renaturyzacji silnie zmodyfikowanych koryt rzecznych
Modyfikacja kierunku p艂yn膮cej wody w wybetonowanym korycie rzecznym zale偶na od odleg艂o艣ci naprzemiennego umieszczenia deflektor贸w o kszta艂cie tr贸jk膮tnym. Wariant z du偶ymi odleg艂o艣ciami mi臋dzy poszczeg贸lnymi elementami.
Modyfikacja kierunku p艂yn膮cej wody w wybetonowanym korycie rzecznym zale偶na od kszta艂tu oraz odleg艂o艣ci mi臋dzy deflektorami o kszta艂cie diagonalnym. Wariant z umiarkowanymi odleg艂o艣ciami mi臋dzy poszczeg贸lnymi elementami o k膮tach ostrych cz臋艣ci czo艂owej i tylnej.
Status w艂asno艣ci intelektualnej
Patent zg艂oszony:
- PL 445838
- PL 445841
Poziom gotowo艣ci technologicznej
III 鈥� potwierdzono analitycznie i eksperymentalnie krytyczne funkcje technologii. Produkt przygotowany do wykonania prototyp贸w oraz ich test贸w w 艣rodowisku laboratoryjnym oraz w p贸藕niejszym etapie w warunkach rzeczywistych.
S艂owa kluczowe
renaturyzacja rzek | parametry hydrauliczne wody | deflektory/kierownice rzeczne | rzeki miejskie | mikrohabitaty | zielona i niebieska infrastruktura| organizmy wodne | zwi臋kszenie bior贸偶norodno艣ci
Autorzy wynalazku U艁
dr hab. Mariusz Tszydel
Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska
碍辞谤锄测艣肠颈
- Brak konieczno艣ci budowania sta艂ych konstrukcji w korytach rzek, tak jak ma to miejsce w obecnie stosowanych rozwi膮zaniach.
- Mo偶liwo艣膰 wdro偶enia w istniej膮cych ciekach wodnych, bez konieczno艣ci ingerencji w koryta rzeczne. Szybko艣膰 wdro偶enia.
- Mo偶liwo艣膰 dowolnej zmiany uk艂adu deflektor贸w, a tak偶e ich wysoka mobilno艣膰.
- Zwi臋kszenie bior贸偶norodno艣ci w ciekach wodnych.
- Poprawa jako艣ci wody.
- Przeciwdzia艂anie zmianom klimatu.
- Mo偶liwo艣膰 zainstalowania w betonowych bloczkach urz膮dze艅 stale monitoruj膮cych r贸偶ne parametry wody (loggery).
Opis technologii
Silnie uregulowane i wybetonowane koryta rzeczne charakteryzuj膮 si臋 jednorodnym, monotonnym przep艂ywem, ograniczon膮 ofert膮 siedliskow膮 i nisk膮 bior贸偶norodno艣ci膮. Prezentowana technologia umo偶liwia szybkie, odwracalne dzia艂ania renaturyzacyjne bez trwa艂ej przebudowy brzeg贸w i dna, pozwalaj膮c na modyfikacj臋 parametr贸w hydraulicznych i fizyko-chemicznych w cieku.
Rozwi膮zanie obejmuje zestaw mobilnych deflektor贸w w formie betonowych blok贸w o kszta艂cie tr贸jk膮tnym instalowanych w strefie przybrze偶nej jako ostrogi lub o kszta艂cie romboidalnym instalowanym w 艣rodkowej cz臋艣ci koryta w formie 鈥瀢ysepek鈥�. Konfiguracja uk艂adu element贸w pozwala urozmaici膰 przep艂yw wody, tworzy膰 strefy przyspiesze艅 i 鈥瀋ienie hydrauliczne鈥� oraz inicjowa膰 lokalne procesy rozmy膰 i depozycji rumowiska 鈥� co wspiera powstawanie mikrohabitat贸w i przyczynia si臋 do zwi臋kszenia bior贸偶norodno艣ci oraz przyczynia si臋 do spowolnienia zmian klimatycznych. Mobilny charakter zastosowania tego rozwi膮zania, tj. brak sta艂ego zamocowania w brzegach/dnie koryta rzecznego pozwala na przemieszczanie betonowych element贸w i stworzenie optymalnych warunk贸w do przeprowadzenia renaturyzacji danego odcinka cieku.
Zestaw sk艂ada si臋 z mobilnych betonowych deflektor贸w o kszta艂cie tr贸jk膮ta prostok膮tnego i romboidalnego (diagonalny). Deflektory posadowione w rzece lokalnie zmieniaj膮 kierunek i struktur臋 przep艂ywu wody, tworz膮c strefy przyspiesze艅 oraz obszary wolniejszej wody (鈥瀋ienie hydrauliczne鈥�). W konsekwencji prowadzi to do powstawania lokalnych rozmy膰 i depozycji rumowiska w korycie rzeki, co przek艂ada si臋 na wi臋ksze urozmaicenie uziarnienia dna, a wykreowanie w ten spos贸b wielu mikohabitat贸w sprzyja zwi臋kszeniu bior贸偶norodno艣ci. Efekt ten mo偶e by膰 stymulowany poprzez zmian臋 rozstawu deflektor贸w (ich u艂o偶enia w korycie rzeki) a tak偶e kszta艂tu samych betonowych element贸w.
Zastosowanie rynkowe
Jednostki samorz膮du terytorialnego:
- odpowiedzialne za utrzymanie ciek贸w wodnych oraz za gospodark臋 wodno-艣ciekow膮.
Firmy zajmuj膮ce si臋 realizacj膮 inwestycji wodnych i hydrotechnicznych:
- do poprawy warunk贸w ekologicznych uregulowanych ciek贸w wodnych,
- jako elementy infrastruktury hydrologicznej instalowanej podczas prac utrzymaniowych ciek贸w wodnych zmierzaj膮cych do renaturyzacji rzek,
- jako komponent przeciwdzia艂aj膮cy skutkom zmiany klimatu,
- w ciekach przekszta艂conych antropogenicznie, gdzie wymagane jest zastosowanie rozwi膮za艅 zmierzaj膮cych do zachowania przep艂ywu wody zbli偶onego do tego jaki wyst臋puje w korycie nieuregulowanym, bez mo偶liwo艣ci trwa艂ej ingerencji w koryto.
Gracjan Pietrzak
Broker innowacji, Specjalista ds. Transferu Technologii i Komercjalizacji
Centrum Transferu Technologii Uniwersytetu 艁贸dzkiego
ul. Rewolucji 1905 r. 66, 90-222 艁贸d藕
e-mail: gracjan.pietrzak@uni.lodz.pl