O ile sam rodzaj prezentów, którymi chcemy obdarowywać najbliższych nie zmienił się, to obecne wyzwania, związane zarówno z trwającą panedmią COVID-19, oraz coraz mocniej przebijającą się do świadomości społecznej skalą problemów środowiskowych, każą zastanowić się nad tym, na ile jesteśmy gotowi na zmianę świątecznych zwyczajów zakupowych. Komentuje dr Agata Rudnicka z Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego.
Pandemia COVID-19 oznacza wiele wyzwań nie tylko dla konsumentów, ale też samego biznesu. Jednym z takich sygnałów są problemy związane z zachowaniem ciągłości działania łańcuchów dostaw, które mają wpływ na możliwość dostaw w oczekiwanej przez rynek ilości i czasie. Doniesienia światowe już od wielu miesięcy sygnalizowały możliwe wyzwania z zaspokojeniem potrzeb zakupowych konsumentów. Przestoje w produkcji oraz wyzwania związane z problemami kadrowymi mogły rzutować na podjęcie przyspieszonej decyzji zakupowej. Wielu konsumentów na zakupy świąteczne wybrało się wcześniej niż zwykle. W Stanach Zjednoczonych było to aż 40% respondentów. Wśród wymienianych przez nich powodów takiej decyzji znalazły się właśnie te związane z obawami o dostępność, terminowość czy nieprzewidziane sytuacje spowodowane COVID-19.2
Z wyzwaniami powodowanymi sytuacją pandemiczną dla łańcuchów dostaw wiążą się też inne aspekty procesu zakupowego, które być może zostaną z nami na dłużej.
³¢´ǰ첹±ô²ԴÇść&²Բú²õ±è;
Wyzwania związane funkcjonowaniem łańcuchów dostaw wywołały debatę o ryzyku, jakie niesie globalność procesów logistycznych. Przerwanie ciągłości spowodowane pandemią uzmysłowiło wielu menedżerom konieczność zwrócenia większej uwagi i tam, gdzie to możliwe, projektowania łańcuchów opartych o zasoby lokalne. Lokalność w większym stopniu dotyczy działań oraz decyzji na poziomie biznesowym, ale skutkuje większą przejrzystością, elastycznością i responsywnością, co ma znaczenie dla samych konsumentów.
Prezenty z drugiej ręki
Zupełnie innym rodzajem konsekwencji spowodowanym wyzwaniami dla łańcuchów dostaw może być przyspieszenie rozwoju rynku towarów z tzw. drugiej ręki. Gospodarka obiegu zamkniętego (cyrkularna) to jedna z odpowiedzi na rosnące problemy środowiskowe, w tym na wyczerpywanie się zasobów naturalnych. Stworzenie rynku dla surowców wtórnych daje możliwość rekonstrukcji łańcuchów dostaw i wsparcie gospodarki w surowce, których na rynku brakuje i ciągłość ich dostaw jest zagrożona. Na poziomie biznesowym będzie to dotyczyło nie tylko runku dóbr przemysłowych, ale i konsumpcyjnych, z nowymi miejscami kupna towarów krążących w drugim obiegu. Z perspektywy konsumenta cyrkularność może mieć różne wymiary. Już teraz część osób decyduje się na kupno używanych ubrań, książek, gier itp. Jeśli trend się utrzyma, już niedługo cyrkularne prezenty będą jedną z propozycji obok nowo zakupionych dóbr. Pytanie czy konsumenci, a może bardziej obdarowani, zaakceptują takie rozwiązanie?
W poszukiwaniu odpowiedzialnych prezentów
W Polsce mimo iż nadal, jak wskazują wyniki badań, więcej osób zdecyduje się na zakupy stacjonarne, nie przeszkadza to w poszukiwaniu inspiracji w Internecie. Otwiera to możliwość dla przedsiębiorstw, które mają unikalną ofertę, w tym małych wytwórców oraz organizacji społecznych, co umożliwia nabywcom łączenie wydatków z otrzymaniem dodatkowej wartości.
Obecność w przestrzeni wirtualnej artystów i wytwórców, o których możemy jako konsumenci się dowiedzieć i zapoznać z ich ofertą sprawia, że odbiorcy mogą znaleźć niepowtarzalny i oryginalny podarunek.
Wymiar społeczny prezentów zaopiekowany jest przez organizacje pozarządowe i przedsiębiorstwa społeczne, które realizując cele charytatywne decydują się na niepowtarzalną formę w postaci powiązania pomocy materialnej z ciekawym prezentem dla najbliższych. Już sama pomoc w postaci wsparcia organizacji, której cele i wartości są bliskie naszym, jest bardzo dobrym upominkiem świątecznym dla tych, którzy jej potrzebują.
Przeszukując sieć konsumenci mają okazję znaleźć szczegółowe informacje na temat produktów, w tym posiadanych certyfikatów społecznych i środowiskowych, jak również mogą zapoznać się z podejściem firmy do danej kwestii, np. problemem odpadów czy sposobem produkcji. Dla zwracających uwagę na wymiar środowiskowy Internet jest miejscem, gdzie znaleźć można wiele eko-inspiracji. W sieci jest też przestrzeń dla wielu pomysłów na własnoręcznie wykonane rzeczy, co dobrze uzupełnia mapę odpowiedzialnych prezentów.
Krajobraz zakupów, nie tylko świątecznych, zmienia się na naszych oczach. Wielokanałowość miejsc sprzedaży oraz rosnąca oferta z jednej strony, ale i trendy pokazujące, że nie powinniśmy ignorować wyzwań środowiskowych - które rzutują również na łańcuch dostaw - powodują, że podejście do zakupów może być jeszcze bardziej złożone. Wydaje się, że cyrkularność i lokalność, które przebijają się do debaty nie będą tylko chwilową odpowiedzią na problemy, ale znakiem czasu, który będzie jednym z wymiarów rutyny zakupowej. Odpowiedzialność przedsiębiorstw natomiast to obszar, z którym oswajamy się od kilku lat i nic nie wskazuje na to, aby coś miało zagrażać jego dalszemu rozwojowi.
(1) Zakupy Świąteczne 20201 Deloitte, , 15.12.2021
Autorka komentarza:
Wydział Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego
