艢redniowieczne wojowniczki by艂y co prawda rzadziej ni偶 m臋偶czy藕ni przedstawiane w ikonografii i tekstach literackich 艣redniowiecza, nie by艂y jednak zupe艂nie nieobecne. Znana by艂a legenda o antycznych wojowniczkach zwanych Amazonkami. By艂y one opisane w pierwszej powie艣ci napisanej w j臋zyku francuskim autorstwa Beno卯t de Sainte-Maure z po艂owy XII w. Nie spos贸b r贸wnie偶 pomin膮膰 s艂ynnej dziewicy orlea艅skiej Joanny D鈥橝rc, patronki Francji, kt贸ra poprowadzi艂a francusk膮 armi臋 do wa偶nych zwyci臋stw podczas wojny stuletniej. Uda艂o jej si臋 przekona膰 dow贸dc臋 garnizonu hrabiego Roberta de Baudricourt鈥檃 by wyprawi艂 j膮 wraz z eskort膮 na francuski dw贸r w Chinon. Przez wrogie terytorium podr贸偶owa艂a w m臋skim ubraniu. Na dworze kr贸lewskim zrobi艂a wra偶enie na w艂adcy Karolu VII. Joanna postara艂a si臋 o zgod臋 na udzia艂 wraz z wojskiem w wyzwoleniu Orleanu i o otrzymanie ekwipunku 偶o艂nierskiego 鈥� konia, pancerza, miecza, sztandaru, 艣wity. Sta艂a si臋 藕r贸d艂em nadzieji dla s艂abn膮cego, chyl膮cego si臋 ku upadkowi kraju. Wyzwoli艂a ducha walki i postawi艂a kres ostro偶nej strategii wojsk francuskich. Skazana i spalona na stosie, w 1456 zosta艂a uznana za m臋czennic臋. 7 lipca 1456 Trybuna艂 uzna艂 j膮 za niewinn膮. Jej posta膰 do dzi艣 jest obecna w kulturze i powszechnie znana. Czy Joanna jest jednak jedyn膮 reprezentantk膮 wojowniczych kobiet 艣redniowiecza?
Wed艂ug profesor historii 艣redniowiecznej, Sophie Cassagnes-Brouquet, Joanna D鈥橝rc nie by艂a jedynym przypadkiem kobiety-rycerza. Od XII do XV wieku arystokratki pochodz膮ce z Francji, Szkocji, Hiszpanii i W艂och chwyta艂y za bro艅, by chroni膰 swojego zamku lub rodu. Udzia艂 kobiet w wojnie jest zwykle powi膮zany z wyj膮tkowymi okoliczno艣ciami, niewol膮 lub 艣mierci膮 m臋偶a i nie jest czym艣 powszechnym. Jednak pod warunkiem, 偶e kobieta walczy w imi臋 szlachetnego celu, nie zawsze jest uwa偶any za skandal. Je偶eli chodzi o kobiety spoza arystokracji, na temat ich udzia艂u w wojnie istnieje mniej 藕r贸de艂 historycznych, jednak偶e kroniki wspominaj膮 o udziale kobiet z ludu w obronie swoich miast. Przyk艂adem mo偶e by膰 obrona Barbastro w Aragonii, gdzie podczas nieobecno艣ci swych m臋偶贸w, niewiasty odpar艂y atak muzu艂ma艅skiego wroga. Kobiety bra艂y te偶 udzia艂 w krucjatach, uczestnicz膮c w walkach na Ziemi 艢wi臋tej. Warto te偶 wspomnie膰 o francuskiej bohaterce narodowej Jeanne Laisn茅 o przydomku Jeanne Hachette (od fr. Hachette 鈥� top贸r). Jeanne wykaza艂a si臋 odwag膮 podczas obrony Beauvais przez wojska Karola Zuchwa艂ego, ksi臋cia Burgundii. Podczas ataku jeden z Burgundczyk贸w zawiesi艂 na murach miasta burgundzk膮 flag臋. Jeanne, c贸rka ch艂opa, uzbrojona w top贸r rzuci艂a si臋 na wroga, zepchn臋艂a go do fosy i zerwa艂a flag臋. Jej bohaterstwo zach臋ci艂o pozosta艂ych mieszka艅c贸w do walki i uda艂o si臋 odeprze膰 atak nieprzyjaciela.
Nie ulega w膮tpliwo艣ci, 偶e wojownicze kobiety istnia艂y tak偶e w 艣redniowieczu. Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e ich przedstawienia we wsp贸艂czesnej kulturze np. Filmach bywaj膮 cz臋sto mocno podkoloryzowane. Przypadki kobiet-rycerzy 艣redniowiecza s膮 raczej rzadkie i opisywane jako wyj膮tki. Wa偶ne jest r贸wnie偶 to, 偶e mimo swej waleczno艣ci niewiasty nie by艂y pasowane na rycerzy. Nawet Joannie D鈥橝rc nie dane by艂o dost膮pi膰 tego zaszczytu. Jako ciekawostk臋 mo偶na te偶 przywo艂a膰 kolejn膮 nie艣cis艂o艣膰 pojawiaj膮c膮 si臋 w kulturze wsp贸艂czesnej 鈥� zbroj臋 ze specjalnie ukszta艂towanym z my艣l膮 o kobiecych kr膮g艂o艣ciach napier艣nikiem. Ten wynalazek zaistnia艂 dopiero w XX wieku. Kobiety podczas walki korzysta艂y ze zbroi takiej, jak m臋ska. Dlaczego? Podstawowym zadaniem pancerza jest chroni膰 偶ycie. Wyprofilowany napier艣nik wygl膮da mo偶e lepiej, ale jest 艣miertelnym niebezpiecze艅stwem dla nosz膮cej go osoby. Od wewn膮trz wygl膮da on jak dwie miseczki po艂膮czone ze sob膮 stal膮. Element 艂膮czenia to klin, kt贸ry przy ka偶dym uderzeniu czy upadku mo偶e si臋 wbi膰 w splot s艂oneczny.
T膮 zaskakuj膮c膮 informacj膮 zako艅cz臋 moje dzisiejsze rozwa偶ania o walecznych kobietach epoki 艢redniowiecza. Mam nadziej臋, 偶e uda艂o mi si臋 przekona膰 czytelnik贸w bloga, 偶e waleczne niewiasty by艂y obecne w艣r贸d nas od zawsze. Chocia偶 nie zawsze ich postawa spotyka艂a si臋 ze zrozumieniem, broni艂y dzielnie warto艣ci, kt贸re uwa偶a艂y za s艂uszne. Mo偶na powiedzie膰, 偶e niekt贸re z nich mia艂y o wiele wi臋cej wsp贸lnego z dzisiejszymi kobietami, ni偶 si臋 na poz贸r wydaje.
Barbara Kami艅ska
殴r贸d艂a internetowe:
; Femmes-chevaliers du Moyen 脗ge, dost臋p z dnia 16.12.2019
; Silniejsze od kr贸l贸w, waleczniejsze od rycerzy. Jakie by艂y kobiety z epoki krucjat?, dost臋p z dnia 16.12.2019
; Czy kobieta mog艂a by膰 rycerzem?, dost臋p z dnia 16.12.2019
, dost臋p z dnia 16.12.2019