Mo偶na wi臋c postawi膰 tez臋, 偶e nie by艂o zupe艂nie 鈥瀊ezobjawowych, ciemnych鈥� okres贸w historii, gdy偶 zawsze podlegali艣my rozwojowi opartemu na dost臋pnym empirycznie do艣wiadczeniu. Zatem poziom wiedzy 鈥� tej wynikaj膮cej z praktyki i pragmatyki 偶ycia 鈥� by艂 i jest niezmienny. Dlatego nie powinni艣my zak艂ada膰, 偶e epoki r贸偶ni艂y si臋 mi臋dzy sob膮 poziomem intelektualnym. Mo偶na nawet postawi膰 twierdzenie, 偶e by艂y r贸wnie kreatywne, a zarazem r贸wnie zwyczajne co tera藕niejszo艣膰. Jedyn膮 r贸偶nic膮 pomi臋dzy lud藕mi 偶yj膮cymi wcze艣niej a obecnie, jest fakt istnienia odmiennych narz臋dzi do zdobywania tych samych cel贸w. Wprawdzie w 艣redniowieczu nie by艂o komputer贸w, ale za to niezmienne pozostawa艂y potrzeby oraz sposoby ich rozwi膮zywania. S膮dz臋, 偶e lektura publikacji Anny Marciniak-Kajzer prowadzi do takiej w艂a艣nie konstatacji.
Jak wiemy, w 艣redniowieczu ludzie wci膮偶 polegali wy艂膮cznie na obserwacji zjawisk, a tego czego nie potrafili zrozumie膰, oswajali za pomoc膮 u偶ytecznych mit贸w, co oczywi艣cie nie przeszkadza艂o im w stosowaniu przer贸偶nych alchemicznych wynalazk贸w takich jak chocia偶by ceramika. Z pocz膮tku by艂y to wypa艂y surowej gliny 鈥� z jakim艣 delikatnym, odbitym sznurkiem b膮d藕 palcami, rytem. Ale ju偶 po chwili ceramiczne poszukiwania doprowadzi艂y do powstania szkliwa. Kolorowe szkliwa uwolni艂y przestrze艅 eksperyment贸w estetycznych. Powsta艂y ca艂e warsztaty zdobionych kafli piecowych, na kt贸rych mo偶na by艂o zilustrowa膰 niezwykle wa偶n膮 dla 贸wczesnej arystokracji, rycersk膮 histori臋 rodu.
Wielki piec umieszczony po艣rodku reprezentacyjnej komnaty stanowi艂 wi臋c ju偶 nie tylko domowe 藕r贸d艂o ciep艂a, ale tak偶e 鈥� niczym wielkoekranowy telewizor 鈥� obrazkowo opisywa艂 rodowe przygody, podnosz膮c przy okazji presti偶 w艂a艣ciciela. Szkliwienie pozwoli艂o tak偶e na wi臋ksz膮 unifikacj臋 naczy艅 u偶ywanych w 贸wczesnej kuchni.
Nieco wcze艣niej nieszkliwiony garnek do kiszenia og贸rk贸w by艂 u偶ywany jedynie do tego celu, a to dlatego, 偶e porowate 艣cianki naczynia cz臋艣ciowo wch艂ania艂y zawarto艣膰 (ale te偶 i bakterie, cho膰 wtedy tego jeszcze nie wiedziano) przechowywanych substancji. Gdyby zatem u偶y膰 gara po kiszeniu do przechowywania mleka, rzeczone mleko szybko by si臋 zwarzy艂o. Z czasem taki pojemnik traci艂 swoj膮 przydatno艣膰 w kuchni, ale nawet wtedy nie czeka艂 go smutny koniec na wysypisku, gdy偶 cz臋sto l膮dowa艂 w alkowie jako鈥� nocnik. Dopiero kiedy spe艂ni艂 t臋 zaszczytn膮 funkcj臋 (a tak naprawd臋 zacz膮艂 niemi艂osiernie 艣mierdzie膰), l膮dowa艂 w kloace. Szkliwienie poprawi艂o zatem nie tylko u偶yteczno艣膰 (nocnik ju偶 nie 艣mierdzia艂), ale i trwa艂o艣膰 u偶ywanych przedmiot贸w.
Anny Marciniak-Kajzer pe艂na jest przywo艂a艅 opisuj膮cych przedmioty codziennego u偶ytku, kt贸rych wielofunkcyjno艣膰 zachwyci艂aby wsp贸艂czesnych 辫谤别辫辫别谤蝉贸飞. Na szcz臋艣cie kochano otacza膰 si臋 tak偶e przedmiotami luksusowymi, przedmiotami okre艣laj膮cymi status posiadacza. Jednak wszystkie one posiada艂y jedn膮, niezmienn膮 cech臋 wa偶n膮 dla tej epoki 鈥� by艂y u偶yteczne. Nawet poz艂acane, wysadzane drogimi kamieniami solniczki w kszta艂cie 艂贸dki nazywane 鈥瀗ef鈥� (鈥炁況edniowieczny statek towarowy z podniesionym dziobem i ruf膮鈥�, S艂ownik PWN on-line), symbol 贸wczesnej finansowej nonszalancji, tak偶e mia艂y sw贸j praktyczny wymiar. Cz臋sto by艂y zamykane na klucz (do kt贸rego dost臋p mia艂a jedynie pani domu) a to dlatego, 偶e 贸wcze艣nie s贸l by艂a dro偶sza od z艂ota.
Warto doda膰 w opowie艣ci o , 偶e 鈥瀙ragmatyczna kreatywno艣膰鈥� 贸wczesnych rzemie艣lnik贸w by艂a ogromna i to w艂a艣nie dzi臋ki niej mo偶na by艂o w znacz膮cy spos贸b oszcz臋dza膰 tak istotny czas oraz energi臋. Zgoda, 偶e nie wszyscy 艣redniowieczni u偶ytkownicy mieli dost臋p do cywilizacyjnych zdobyczy 鈥� zgoda, 偶e bogatszy m贸g艂 sobie pozwoli膰 na wi臋cej, ale na pewno ka偶da z 贸wczesnych grup spo艂ecznych 鈥� bez wzgl臋du na status materialny 鈥� ceni艂a sobie prostot臋 rozwi膮za艅 oraz funkcjonalno艣膰 produkowanych przedmiot贸w i narz臋dzi.
Wi臋cej tekst贸w tego autora znajdziesz .