Autorzy i autorki pokazuj膮, 偶e moda nie jest jedynie kwesti膮 estetyki czy zmieniaj膮cych si臋 trend贸w. Ubrania s膮 cz臋艣ci膮 praktyk spo艂ecznych, sposobem komunikowania to偶samo艣ci i przynale偶no艣ci, no艣nikiem pami臋ci oraz materia艂em, za pomoc膮 kt贸rego mo偶na prowadzi膰 badania nad spo艂ecze艅stwem. We wprowadzeniu redaktorki numeru zwracaj膮 uwag臋 na potrzeb臋 rozwijania wsp贸艂czesnych perspektyw w badaniach nad mod膮, w tym odchodzenia od dominuj膮cych wcze艣niej uj臋膰 androcentrycznych i europocentrycznych.
Ubranie jako komunikat i znak przemian spo艂ecznych
Emilia Kramkowska przygl膮da si臋 przemianom ubioru os贸b starszych w Polsce. Wykorzystuj膮c koncepcj臋 Gregory鈥檈go Stone鈥檃 oraz materia艂 z wywiad贸w przeprowadzonych z przedstawicielami czterech pokole艅, pokazuje, jak zmienia艂o si臋 spo艂eczne postrzeganie stroju senior贸w. Ubranie staje si臋 tu komunikatem 鈥� mo偶e by膰 鈥瀘czywiste鈥�, niezrozumia艂e lub nieoczywiste 鈥� a spos贸b jego odczytania wp艂ywa na relacje z otoczeniem i na postrzeganie w艂asnej to偶samo艣ci.
Alicja Raciniewska podejmuje natomiast temat Arkadiusa, jednego z najbardziej charakterystycznych polskich projektant贸w mody. Analizuj膮c jego wsp贸艂czesne uznanie za element polskiego dziedzictwa kulturowego, autorka pokazuje proces 鈥瀙atrymonializacji鈥� mody. Szczeg贸ln膮 uwag臋 zwraca na znaczenie wystaw po艣wi臋conych modzie oraz towarzysz膮cych im narracji i materia艂贸w, kt贸re pomagaj膮 kszta艂towa膰 spo艂eczn膮 pami臋膰 o projektancie i jego tw贸rczo艣ci.
Moda, podr贸偶 i styl 偶ycia
Urszula Jarecka zabiera czytelnik贸w na g贸rskie szlaki. W eseju po艣wi臋conym modzie g贸rskiej 艣ledzi przemiany stroju i stylu podr贸偶owania od XIX wieku do ko艅ca II Rzeczypospolitej. Analizuj膮c fotografie, rysunki, obrazy, poczt贸wki, przewodniki i inne materia艂y dokumentalne, pokazuje, 偶e ubi贸r turystyczny by艂 odpowiedzi膮 nie tylko na wymagania zwi膮zane z bezpiecze艅stwem i wygod膮, lecz tak偶e wyrazem okre艣lonego stylu 偶ycia i sposobu my艣lenia o g贸rach.
Ubrania, kt贸re opowiadaj膮 historie
Kalina Kukie艂ko skupia si臋 na storytellingu tekstylnym. Analizuj膮c projekt r臋kodzielniczej sk贸rzanej kurtki stworzonej w Toronto, pokazuje, jak ubranie mo偶e sta膰 si臋 no艣nikiem historii, warto艣ci i relacji spo艂ecznych. Tekstylia s膮 tu czym艣 wi臋cej ni偶 materialnym przedmiotem 鈥� mog膮 艂膮czy膰 przesz艂o艣膰, tera藕niejszo艣膰 i przysz艂o艣膰 oraz sk艂ania膰 do refleksji nad etycznym i 艣rodowiskowym wymiarem mody.
Katarzyna Nizio艂ek i Urszula Ab艂a偶ewicz proponuj膮 z kolei spojrzenie na tekstylia jako narz臋dzie prowadzenia bada艅 socjologicznych. Opisuj膮 realizowany od 2024 roku projekt 鈥濻ocjologia tekstylna鈥�, w kt贸rym wsp贸lne tworzenie tkaniny artystycznej staje si臋 jednocze艣nie dzia艂aniem badawczym i spo艂ecznym. Autorki wyr贸偶niaj膮 r贸偶ne rodzaje przyjemno艣ci towarzysz膮cej pracy z tekstyliami 鈥� od przyjemno艣ci zwi膮zanej z samym procesem badawczym i r臋kodzie艂em, przez do艣wiadczenie cielesne i wsp贸lnotowe, po przyjemno艣膰 wynikaj膮c膮 z r贸偶nicy i r贸偶norodno艣ci.
Mi臋dzy mod膮 a fotografi膮
Wojciech Sternak podejmuje problem fotografii mody i proponuje jej typologi臋. Punktem wyj艣cia jest refleksja Georga Simmla nad fenomenem mody, kt贸r膮 autor odnosi do fotografii jako medium wizualnego komunikowania. Analizuj膮c konkretne przyk艂ady, pokazuje r贸偶norodno艣膰 praktyk fotograficznych zwi膮zanych z mod膮 oraz ambiwalentny charakter fotografii modowej 鈥� sytuuj膮cej si臋 jednocze艣nie na styku reklamy, sztuki, komunikacji i spo艂ecznego konstruowania znacze艅.
Numer zamyka prezentacja wynik贸w XVI edycji konkursu fotograficznego 鈥濸rzegl膮du Socjologii Jako艣ciowej鈥�, przygotowana przez Tomasza Marcysiaka i Waldemara Dymarczyka. Tym samym naukowej refleksji nad mod膮 i fotografi膮 towarzyszy r贸wnie偶 praktyka fotograficzna, pozwalaj膮ca spojrze膰 na spo艂eczn膮 rzeczywisto艣膰 za pomoc膮 obrazu.
Tom 22, Nr 3 (2026) 鈥濵oda pod lup膮. O socjologicznych kontekstach ubioru鈥� jest dost臋pny w otwartym dost臋pie Zach臋camy do lektury wszystkich artyku艂贸w.