Prof. Svante P盲盲bo jest wieloletnim dyrektorem Instytutu Antropologii Ewolucyjnej w Lipsku (cz臋艣ci niemieckiej sieci Towarzystwa im. Maxa Plancka). Profesor zosta艂 zaproszony do wyg艂oszenia wyk艂adu w 艁odzi w wyniku wsp贸艂pracy kierowanego przeze艅 Instytutu z Katedr膮 Antropologii Wydzia艂u Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁.
W wyk艂adzie pt. 鈥濼he Archaic Impact on Modern Human Evolution鈥� wyg艂oszonym 21 wrze艣nia 2022 r. w Uniwersytecie 艁贸dzkim prof. Svante P盲盲bo skupi艂 si臋 m.in. na opisie tego, w jaki spos贸b sekwencjonowa艂 genomy naszych najbli偶szych ewolucyjnych krewnych 鈥� neandertalczyk贸w.
Noblista przybli偶y艂 s艂uchaczom naukowo rygorystyczne podej艣cie do metodologii bada艅 paleogenomicznych. Poniewa偶 staro偶ytne DNA jest dost臋pne w ma艂ych ilo艣ciach, silnie zdegradowane i zawsze zanieczyszczone innym materia艂em genetycznym (od drobnoustroj贸w glebowych po DNA samych wsp贸艂czesnych badaczy), niezb臋dne by艂o, rozwini臋cie w艂a艣nie przez prof. P盲盲bo, zestawu 艣ci艣le okre艣lonych dobrych praktyk metodycznych, od zabezpieczenia materia艂u znajdowanego w wykopaliskach archeologicznych lub paleontologicznych, poprzez transport do laboratorium i przygotowanie pr贸bek, po komputerowe techniki analizy wynik贸w sekwencjowania DNA umo偶liwiaj膮ce identyfikacj臋 i usuwanie fragment贸w zanieczyszczaj膮cych.
G艂贸wn膮 cz臋艣膰 wyst膮pienia prof. P盲盲bo po艣wi臋ci艂 temu, czego mo偶emy dowiedzie膰 si臋 z genom贸w neandertalczyk贸w i jak przyczyni艂y si臋 one do fizjologii dzisiejszych ludzi i jak wsp贸艂cze艣ni ludzie r贸偶ni膮 si臋 od neandertalczyk贸w.
Mo偶emy zapyta膰, dlaczego powinni艣my tak bardzo interesowa膰 si臋 neandertalczykami? My艣l臋, 偶e s膮 co najmniej dwa powody. Jeden to fakt, 偶e s膮 oni naszymi najbli偶szymi ewolucyjnymi krewnymi. Wi臋c je艣li chcemy zdefiniowa膰 siebie samych, wszystkich ludzi na naszej planecie, z biologicznej lub genetycznej perspektywy, to tak naprawd臋 powinni艣my por贸wna膰 si臋 do neandertalczyk贸w i zastanowi膰 si臋 czym si臋 od nich r贸偶nimy i w czym jeste艣my do nich podobni.
prof. Svante P盲盲bo
Prof. P盲盲bo przyzna艂 podczas wyk艂adu, 偶e na podstawie swoich bada艅 genomu mitochondrialnego neandertalczyk贸w by艂 przekonany, 偶e nie krzy偶owali si臋 oni z cz艂owiekiem rozumnym, i zmieni艂 zdanie dopiero w wyniku w艂asnych p贸藕niejszych analiz genomu j膮drowego (wynika to z tego, 偶e krzy偶owali si臋 prawdopodobnie wy艂膮cznie neandertalscy m臋偶czy藕ni z kobietami naszego gatunku, a nie na odwr贸t).
S膮dz臋, 偶e pierwsi wsp贸艂cze艣ni ludzie mieszali si臋 w znacznym stopniu z neandertalczykami. I to mo偶e cz臋艣ciowo wyja艣nia膰 w jaki spos贸b neandertalczycy znikn臋li. Mog艂o nie by膰 tak, 偶e zostali oni zabici przez wsp贸艂czesnych ludzi. Ale mo偶e cho膰 cz臋艣ciowym wyja艣nieniem jest fakt, 偶e neandertalczycy zostali zasymilowani przez wi臋ksze, wsp贸艂czesne populacje ludzkie, kt贸re przyby艂y do Europy. Oczywi艣cie mog膮 by膰 r贸偶ne scenariusze w r贸偶nych regionach - jest to skomplikowane -ale cz臋艣膰 tej historii mo偶e by膰 w艂a艣nie taka.
wyjasnia艂 s艂uchaczom.
Specjali艣ci przyznaj膮, 偶e odkrycia prof. P盲盲bo stworzy艂y zupe艂nie nowe paradygmaty w naukowym rozumieniu ewolucji cz艂owieka 鈥� wiemy dzi臋ki nim na przyk艂ad, 偶e r贸偶ne grupy etniczne ludzi wsp贸艂czesnych pochodz膮 od prehistorycznych grup z r贸偶n膮 domieszk膮 krwi neandertalskiej i denisowia艅skiej. Co ciekawe, przebieg tych bada艅 cz臋sto zmienia艂 naukowy konsensus w r贸偶nych kierunkach.
Prof. Svante P盲盲bo w spos贸b szczeg贸艂owy nawi膮za艂 w wyk艂adzie do prowadzonych przez niego i jego zesp贸艂, bada艅 nad genomem cz艂owieka denisowia艅skiego (denisowianin 鈥� to cz艂owiek z Denisowej Jskinni, opisany na podstawie szcz膮tk贸w sprzed 41 tys. lat, znalezionych w pa艣mie g贸rskim A艂taj na Syberii).
Je艣li podsumujemy co wiemy z bada艅 genom贸w o prawdziwych neandertalczykach i denisowia艅czykach oraz o wsp贸艂czesnych ludziach, dochodzimy do wniosku, 偶e neandertalczycy i denisowia艅czycy przypuszczalnie mieli jakiego艣 wsp贸lnego przodka w Afryce. Prawdopodobnie mowa o tym, co paleontolodzy nazywaj膮 Homo heidelbergensis kt贸ry wyszed艂 z Afryki, a nast臋pnie ewoluowa艂 w zachodniej Eurazji do tego, co nazywamy neandertalczykiem, a we wschodniej Eurazji do tego, co nazywamy denisowianinem.
m贸wi艂 noblista.
Innym ciekawym niedawnym odkryciem grupy badawczej prof. P盲盲bo jest stwierdzenie, 偶e prawdopodobie艅stwo powa偶nych powik艂a艅 przebiegu choroby CoViD-19 wydaje si臋 u Europejczyk贸w korelowa膰 z zawarto艣ci膮 materia艂u genetycznego odziedziczonego po neandertalczykach (czyli neandertalskie warianty gen贸w by艂yby w niekt贸rych sytuacjach obci膮偶eniem genetycznym dla cz艂owieka wsp贸艂czesnego).
Gdy przyjrzymy si臋 mieszka艅com Europy i Azji, okazuje si臋 偶e od 1% do 2% ich DNA pochodzi od neandertalczyk贸w
辫谤辞蹿.&苍产蝉辫;笔盲盲产辞
Wi臋cej o odkryciach prof. Svante P盲盲bo, jego wk艂adzie w nowoczesn膮 biologi臋 molekularn膮 oraz drodze sukcesu w nauce pisali艣my w tek艣cie:
Prof. Svante P盲盲bo, niedawny go艣膰 specjalny U艁, z Nagrod膮 Nobla!
Wi臋cej o wyk艂adach rektorskich znajduje si臋 w zak艂adce: o uniwersytecie / wyk艂ady rektorskie.
Materia艂 藕r贸d艂owy: wyk艂ad prof. prof. Svante P盲盲bo w U艁; komentarz naukowy dr hab. 艁ukasz Pu艂aski, prof. U艁, Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁; redakcja: Centrum Promocji U艁