Polski Orze艂 Bia艂y w formie uznanej za god艂o III Rzeczypospolitej jest znakiem wymy艣lonym i opracowanym na pocz膮tku 1927 r. przez prof. Zygmunta Kami艅skiego i jego 偶on臋 Zofi臋 Trzci艅sk膮-Kami艅sk膮. Lata dziewi臋tnastowiecznej niewoli spowodowa艂y, 偶e Orze艂 Bia艂y nie rozwija艂 si臋 w spos贸b typowy dla herb贸w 贸wczesnych pa艅stw europejskich 鈥� nie zosta艂 opisany w artyku艂ach spisanego prawa. Sylweta polskiego or艂a w XIX w. zastyg艂a w formie w艂a艣ciwej dla ko艅ca XVIII w., czyli ostatnich lat I Rzeczypospolitej. W XIX w. nie istnia艂a 偶adna polska w艂adza zdolna do okre艣lenia, a nast臋pnie do narzucenia Polakom nowej formy polskiego znaku pa艅stwowego, odpowiadaj膮cej w艂a艣ciwej w贸wczas estetyce i dominuj膮cym upodobaniom plastycznym. Te okoliczno艣ci spowodowa艂y, 偶e odrodzone w 1918 r. pa艅stwo polskie musia艂o okre艣li膰 sw贸j znak na nowo. Zrobi艂o to dwa razy - raz w 1919, i drugi - w 1927 r.
W najnowszej historii Or艂a Bia艂ego wyr贸偶ni膰 mo偶na kilka obszar贸w sporu, kt贸re z r贸偶nym nat臋偶eniem powracaj膮 przy okazji ka偶dej rozmowy o herbie Rzeczypospolitej. Pierwszy temat to sylweta or艂a, kt贸ra mia艂a stylem odwo艂ywa膰 si臋 do wybranego okresu historycznego, istotnego dla rozwoju Polski. Drugim tematem sta艂a si臋 korona na g艂owie or艂a 鈥� jej zwolennicy do dzi艣 nie potrafi膮 uzgodni膰, czy korona powinna by膰 otwarta czy zamkni臋ta. Trzeci膮 kwesti膮 dyskusyjn膮 jest opisane w Konstytucji god艂o, kt贸re swoj膮 budow膮 przypomina herb.
Tu przywo艂ane badania nad Or艂em Bia艂ym zosta艂y podj臋te tak偶e w zwi膮zku z dyskusj膮 na temat herbu i innych znak贸w III Rzeczypospolitej, kt贸ra trwa od prze艂omu ustrojowego z 1989/1990 i w najbli偶szej przysz艂o艣ci zapewne zostanie zintensyfikowana w zwi膮zku z zako艅czeniem w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego prac nad now膮 ustaw膮 o godle Rzeczypospolitej. Cz臋艣膰 tej naukowej analizy, skupiaj膮cej si臋 nad histori膮 w latach 1918-1990 i w 1997 roku, dowiod艂a, 偶e w obecnej postaci polskiego god艂a jest wiele przestrzeni spornych. A tym, co najbardziej przeszkadza politykom podczas tworzenia polskiego prawa heraldycznego jest, wiedza historyczna i heraldyczna, kt贸ra kr臋puje tzw. osobiste zapatrywania rz膮dz膮cych i ich realizacj臋.
Wykonawcami projektu byli pracownicy i doktoranci Wydzia艂u Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu 艁贸dzkiego: dr hab. Marek Adamczewski, prof. U艁, dr Ilona Florczak, dr Tomasz Pietras, dr Piotr Szkutnik, doktoranci: dr Micha艂 Klimas, dr Tomasz Rosi艅ski, mgr Grzegorz Trafalski oraz specjali艣ci wspieraj膮cy 艂贸dzki o艣rodek: dr hab. Aleksandra Jaworska z Lublina i dr hab. S艂awomir G贸rzy艅ski z Warszawy, Prezes Polskiego Towarzystwa Heraldycznego.
Trzy tomy wydawnictwa Orze艂 Bia艂y. 殴r贸d艂a do historii herbu pa艅stwa polskiego w latach 1815-2015 w wersji elektronicznej zosta艂y opublikowane 1 IX 2021 r. w wolnym dost臋pie na stronach internetowych Polskiego Towarzystwa Heraldycznego i Wydzia艂u Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu 艁贸dzkiego. Trzytomow膮 publikacj臋 mo偶na zakupi膰 r贸wnie偶 w papierowej wersji w Wydawnictwie DiG.
殴r贸d艂o: Wydzia艂 Filozoficzno-Historyczny U艁
Redakcja: Centrum Promocji U艁