¾«¶«Ó°ÊÓ

�ódź ma 603 lata! Tych historii nie poznasz na zwykłym spacerze

Dlaczego łódzki przywilej lokacyjny zaginął? Kiedy w herbie miasta pojawił się lew? Co łączy początki Uniwersytetu �ódzkiego z Hotelem Grand i czy pod �odzią naprawdę płyną rzeki? Z okazji 603. urodzin miasta polecamy podcast „�ódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie� – pełen opowieści, które pozwalają spojrzeć na dobrze znane ulice zupełnie inaczej.

Opublikowano: 29 lipca 2026
Baner z napisem 603 lata �odzi. W tle książki i mikrofon.

Sześć wieków – dziesiątki nieoczywistych historii

29 lipca 1423 roku Władysław Jagiełło nadał �odzi prawa miejskie. Uniwersytet �ódzki powstał 522 lata później, ale dziś jest z miastem nierozerwalnie związany – także poprzez badanie i popularyzowanie jego historii. Jednym z efektów tej działalności jest pięciotomowa monografia „�ódź poprzez wieki. Historia miasta�, przygotowana przez ponad 100 specjalistów z okazji 600-lecia �odzi.

Książki mają swój dźwiękowy odpowiednik. W podcaście „�ódź poprzez wieki. Rozmowy jak przy kawie� przewodniczka miejska Justyna Tomaszewska spotyka się z autorami i autorkami monografii oraz osobami zajmującymi się łódzkim dziedzictwem. Zamiast wykładów są pytania, anegdoty i rozmowy prowadzone z autentyczną ciekawością miasta.

Lew w herbie, rzeki pod ulicami i pierwszy „wieżowiec�

Z podcastu dowiemy się między innymi, że królewski przywilej z 1423 roku nie zachował się do naszych czasów. Poznamy też najstarszy oficjalny symbol �odzi – łódkę z wiosłem widoczną na pieczęciach z XVI wieku – oraz okres, w którym w miejskim herbie pojawił się… lew.

Inne odcinki prowadzą pod powierzchnię miasta. �ódź, choć nie kojarzy się z wodą, rozwinęła się dzięki rzekom zasilającym dawny przemysł. Dzisiaj wiele z nich płynie kanałami pod ulicami, a gwałtowne opady przypominają o ich istnieniu choćby w okolicach Manufaktury i Zdrowia.

Miłośnicy architektury usłyszą natomiast, jak ponad 200 lat temu wytyczono trzy kilometry ulicy przygotowanej na przyszły rozwój miasta. Dowiedzą się również, że wzniesiony w 1911 roku hotel Savoy był najwyższym niesakralnym budynkiem �odzi i zapowiedzią miasta, które chciało rosnąć w górę.

Najchętniej słuchamy o �odzi przemysłowej

Najpopularniejszym odcinkiem serii na YouTubie pozostaje „O �odzi opowiada Mistrz�. Ryszard Bonisławski opowiada w nim o mniej znanych fabrykantach oraz przedsiębiorcach, którzy przybywali do �odzi nie tylko z Niemiec czy Francji, lecz także ze Szwecji. Praprawnuk Karola Scheiblera, odwiedzając miasto, nie mógł uwierzyć, że bez komputerów i telefonów dało się zarządzać przedsiębiorstwem zajmującym niemal 15 procent ówczesnej �odzi.

Bardzo dużo sÅ‚uchaczy przyciÄ…gnęło również „Miasto gotowe na sukcesâ€� – rozmowa z prof. Piotrem Gryglewskim o wizjonerskim planowaniu „polskiego Manchesteruâ€�. 

Wśród najpopularniejszych znalazła się także �, gdzie prof. Przemysław Waingertner przypomina, że 11 listopada 1918 roku walka o miasto toczyła się między innymi na obecnym placu Wolności i na łódzkich dworcach.

To tylko początek. Wszystkie rozmowy są dostępne bezpłatnie na i , a pięć tomów monografii można znaleźć w .

Redakcja: Michał Gruda (Centrum Współpracy z Otoczeniem)

Opublikowano: Michał Gruda

ul. Narutowicza 68, 90-136 �ódź
NIP: 724 000 32 43
Adres do doręczeń elektronicznych (ADE): AE:PL-74796-17640-IHHIV-17
KONTAKT​â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR