Prof. Albin G艂owacki o swojej delegacji do Rady Muzeum Pami臋ci Sybiru :
鈥濸lac贸wka ta jest mi wyj膮tkowo bliska z racji moich zainteresowa艅 naukowych. Ju偶 od 1975 r., kiedy to zosta艂em zatrudniony w Instytucie Historii U艁, zajmuj臋 si臋 badaniem los贸w obywateli polskich w ZSRR po inwazji Armii Czerwonej 17 wrze艣nia 1939 r. W szczeg贸lno艣ci zdo艂a艂em odkry膰 i upubliczni膰 wiele kart tragicznej historii polskich je艅c贸w wojennych, deportowanych, przesiedlonych, wi臋藕ni贸w, 艂agiernik贸w, ale te偶 np. student贸w.
Po 1989 r., kiedy to problematyk臋 t臋 mo偶na by艂o bada膰 w Polsce ju偶 bez ogranicze艅 politycznych i cenzuralnych, nawi膮za艂em bliskie kontakty z Komisj膮 Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu/Instytutem Pami臋ci Narodowej, ze Zwi膮zkiem Sybirak贸w, z Rodzin膮 Katy艅sk膮. Wsp贸艂pracowa艂em z Indeksem Represjonowanych O艣rodka Karta w Warszawie, uczestniczy艂em w pracach Polsko-Rosyjskiej Grupy do spraw Trudnych. Przeprowadzi艂em pionierskie badania 藕r贸d艂owe m.in. w plac贸wkach archiwalnych i bibliotecznych Moskwy, Leningradu, Kijowa, Lwowa, Mi艅ska, Wilna, Odessy, Iwanowa, Abakanu i Minusi艅ska na Syberii.
Opublikowa艂em ponad 350 prac, w tym np. tak wa偶ne monografie, jak: Przemieszczenie obywateli polskich w Zwi膮zku Radzieckim w 1944 roku; Ocali膰 i repatriowa膰. Opieka nad ludno艣ci膮 polsk膮 w g艂臋bi terytorium ZSRR (1943-1946); Sowieci wobec Polak贸w na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej 1939-1941; Na pomoc zes艂a艅czej edukacji. Dzia艂alno艣膰 wydawnicza Komitetu do spraw Dzieci Polskich w ZSRR (1943-1946). Ponadto jestem wsp贸艂autorem monumentalnego opracowania zbiorowego Bia艂e plamy 鈥� czarne plamy. Sprawy trudne w polsko-rosyjskich stosunkach 1918-2008, kt贸re ukaza艂o si臋 tak偶e w wersji rosyjsko- i angloj臋zycznej. Przygotowa艂em i opracowa艂em wydawnictwo 藕r贸d艂owe Obywatele polscy w Kirgizji. Wyb贸r dokument贸w (1941-1946).
Naturaln膮 kolej膮 rzeczy sta艂o si臋 wi臋c zaproszenie mnie do wsp贸艂pracy przy narodzinach Prace nad koncepcj膮 jego dzia艂ania i wystaw膮 sta艂膮 prowadzone by艂y pocz膮tkowo w ramach Muzeum Wojska w Bia艂ymstoku, gdzie utworzono odpowiedni zesp贸艂. W latach 2014-2018 bra艂em w nich udzia艂 jako konsultant i cz艂onek Rady tego muzeum. Od 2017 r. nowa plac贸wka funkcjonuje ju偶 jako samodzielna jednostka organizacyjna. Obserwowa艂em przebieg prac przy budowie jej nowoczesnego gmachu i jednocze艣nie remoncie starych magazyn贸w wojskowych przy ul. W臋glowej 5, w s膮siedztwie by艂ego Dworca Poleskiego, sk膮d swego czasu odje偶d偶a艂y transporty wysiedle艅c贸w na Sybir. Z satysfakcj膮 wzi膮艂em udzia艂 17 wrze艣nia 2021 r. w uroczysto艣ci otwarcia tej unikalnej 鈥� nie tylko w skali og贸lnopolskiej 鈥� plac贸wki. Jej powstanie i pr臋偶na, wielostronna dzia艂alno艣膰 to ogromny sukces 艣rodowiska Sybirak贸w, Bia艂egostoku i personelu Muzeum.
Jako cz艂onek Rady b臋d臋 stara膰 si臋 wspiera膰 j膮 swoj膮 wiedz膮 i do艣wiadczeniem, wskazywa膰 rozmaite pomys艂y naukowe, wystawiennicze, popularyzacyjne i edukacyjne. Trzeba dba膰 o to, aby wpisywa艂y si臋 one w spo艂eczne oczekiwania oraz w nowoczesnej formie przekazu dobrze s艂u偶y艂y popularyzacji trudnych spraw ojczystej historii i krzewieniu patriotyzmu."
Zapytany o wsp贸艂prac臋 z instytucjami rosyjskimi Profesor odpowiada:
鈥濸olityka historyczna Rosji utrudnia nam badania na Wschodzie. Coraz trudniej jest uzyskac naukowcom wizy do Rosji. Tamtejsze plac贸wki nie chc膮 si臋 nara偶a膰, co skutkuje ograniczeniem wszelkich kontakt贸w.(...)
Muzeum Pami臋ci Sybiru r贸wnie偶 przekierowa艂o swoje kontakty na Kazachstan, gdzie te偶 trafili zes艂a艅cy z Polski. Planuje z tamtymi uczonymi wydawnictwa i wystawy, omijaj膮c w ten spos贸b Rosj臋. Ja sam zast膮pi艂em wsp贸艂prac臋 z Moskw膮 uniwersytetami ukrai艅skimi."
Materia艂 偶r贸d艂owy: Prof. Albin G艂owacki ; redakcja: Centrum Promocji U艁