Czy b臋dzie bia艂o?
鈥� Patrz膮c na prognozy, na 艣wi臋ta 艣niegu raczej bym si臋 nie spodziewa艂 鈥� m贸wi dr Zbigniew Kaczkowski. 鈥� Owszem, nadejdzie och艂odzenie, miejscami temperatury maj膮 spa艣膰 nawet do -10掳C, ale nie oznacza to 艣nie偶ycy. To po prostu front wy偶owy, kt贸remu zazwyczaj nie towarzysz膮 opady.
Dlaczego wi臋c raz mamy 艣nieg, a raz nie? Zdaniem badacza, to przede wszystkim kwestia losowo艣ci pogody. Atmosfera regulowana jest prawami fizyki, ale szczeg贸艂owe przewidywanie opad贸w na wiele tygodni naprz贸d wci膮偶 jest poza naszym zasi臋giem.
鈥� To, 偶e 艣nieg nie spadnie na 艣wi臋ta, nie znaczy, 偶e nie spadnie tej zimy w og贸le. Tego po prostu nie da si臋 przewidzie膰 z wyprzedzeniem 鈥� podkre艣la.
Zimy si臋 zmieniaj膮
Cho膰 warunk贸w atmosferycznych w odniesieniu do konkretnego pojedynczego roku przewidzie膰 si臋 nie da, jedno jest pewne 鈥� trend wieloletni jest wyra藕ny 鈥� zimy w Polsce staj膮 si臋 mniej 艣nie偶ne.
Dr Kaczkowski przytacza dane za IMGW, 偶e w latach 60. mieli艣my ok. 60 dni ze 艣niegiem w sezonie zimowym, dla por贸wnania, dzi艣 to mniej ni偶 40 dni, a wed艂ug bada艅 艂贸dzkich klimatolog贸w 鈥� tracimy kolejne 5鈥�7 dni 艣nie偶nych na ka偶d膮 dekad臋. Zmniejsza si臋 tak偶e grubo艣膰 pokrywy 艣nie偶nej o 1鈥�2 cm na dekad臋.
鈥� To nie znaczy, 偶e zima 艣niegu ju偶 nigdy nam nie przyniesie. Rok mo偶e odbiega膰 od trendu. Ale globalne ocieplenie dzia艂a i jego efekt jest widoczny w statystykach 鈥� wyja艣nia naukowiec.
A jak to wp艂ywa na wod臋 w Polsce?
艢nieg nie jest tylko ozdob膮 zimy. W naturalnym cyklu hydrologicznym pe艂ni wa偶n膮 rol臋 鈥搕opniej膮c pod koniec zimy zasila艂 rzeki oraz wody gruntowe wiosn膮, gdy przyroda najbardziej tego potrzebuje. Tymczasem zmiany klimatu przesuwaj膮 proporcje: zimowy odp艂yw rzeczny w cz臋艣ci region贸w Polski ro艣nie, nawet o 10鈥�30%, ale konsekwencj膮 jest stopniowy zanik wiosennych wezbra艅, a w centralnej Polsce i Wielkopolsce nie obserwujemy ju偶 nawet zwi臋kszonego odp艂ywu zimowego.
鈥� To w艂a艣nie wiosn膮 ta woda jest najbardziej potrzebna. Tymczasem coraz cz臋艣ciej zamiast powolnego topnienia okrywy 艣nie偶nej mamy deszczowe zimy, z jednoczesnym odp艂ywem w贸d opadowych i niewystarczaj膮c膮 retencj臋 krajobrazow膮 鈥� wyja艣nia dr Kaczkowski.
Problem nie tylko z opadami
W Polsce wci膮偶 brakuje ca艂o艣ciowego, d艂ugofalowego podej艣cia do zarz膮dzania wod膮.
鈥� Zbyt cz臋sto dzia艂amy reaktywnie. Gdy pojawia si臋 susza 鈥� 鈥瀢alczymy鈥� z susz膮, gdy pojawia si臋 pow贸d藕 鈥� 鈥瀢alczymy鈥� z powodzi膮. Brakuje stabilno艣ci oraz ci膮g艂o艣ci w zarz膮dzaniu zasobami wodnymi oraz planowania dzia艂a艅 realizowanego w skali dekad 鈥� podkre艣la ekspert.
Wed艂ug niego problemem jest r贸wnie偶 urbanizacja, kt贸ra ogranicza naturaln膮 retencj臋, stawianie na du偶e zbiorniki, kt贸re nie zawsze dzia艂aj膮 tak, jak oczekujemy oraz brak r贸wnowagi mi臋dzy ochron膮 przed powodzi膮 a zapobieganiem suszy.
鈥� Wci膮偶 inwestujemy w rozwi膮zania spektakularne, ale cz臋sto mniej efektywne. Tymczasem bardziej op艂aca艂oby si臋 postawi膰 na liczne, ma艂oskalowe dzia艂ania retencyjne, kt贸re odpowiednio lokalizowane zapewne by艂yby bardziej skuteczne 鈥� dodaje.
Dlaczego to takie wa偶ne?
Brak sp贸jnej polityki wodnej grozi narastaj膮cym problemem.
鈥� Je偶eli b臋dziemy reagowa膰 tylko na bie偶膮ce zagro偶enia, to w pewnym momencie deficyt wody mo偶e sta膰 si臋 realnym problemem dla rolnictwa, a nawet bezpiecze艅stwa 偶ywno艣ciowego 鈥� ostrzega naukowiec.
Woda, kt贸ra zim膮 szybko sp艂ywa do Ba艂tyku, nie zd膮偶y zasili膰 rzek i jezior, uzupe艂ni膰 w贸d gruntowych i poprawi膰 bilans wodny w regionach o najwi臋kszym niedoborze.
鈥� Powinni艣my d膮偶y膰 do tego, by woda jak najd艂u偶ej pozostawa艂a w krajobrazie, a nie jak najszybciej ucieka艂a. To klucz do odporno艣ci na susz臋 i pow贸d藕 鈥� podsumowuje dr Kaczkowski.
Bia艂e 艣wi臋ta?
Cho膰 tegoroczne 艣wi臋ta prawdopodobnie sp臋dzimy bez 艣niegu, to najwa偶niejsze pytania dotycz膮 nie zimowego krajobrazu, ale przysz艂o艣ci zasob贸w wodnych w Polsce. Zmieniaj膮cy si臋 klimat, niewystarczaj膮ce dzia艂ania systemowe i rosn膮ce zapotrzebowanie na wod臋 powoduj膮, 偶e dost臋pno艣膰 zasob贸w wodnych w wielu regionach stanie si臋 jednym z najwa偶niejszych wyzwa艅 XXI wieku. A 艣nieg 鈥� cho膰 wydaje si臋 b艂ahym symbolem zimy 鈥� jest w tej uk艂adance elementem o du偶ym znaczeniu.
Materia艂: dr Zbigniew Kaczkowski
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Centrum Komunikacji Marki U艁