Na pocz膮tku uroczysto艣ci g艂os zabra艂 dr Adam Sitarek, kierownik 鈥� opowiedzia艂 o dzia艂alno艣ci Centrum, a tak偶e o genezie idei nadania Centrum imienia Filipa Friedmana. O historii Centrum i najwa偶niejszych dokonaniach m贸wi艂a nast臋pnie dr Ewa Wiatr. Sylwetk臋 nowego patrona CB呕 przedstawi艂a dr Natalia Aleksiun-M膮drzak, a dziekan WFH U艁 prof. dr hab. Maciej Kokoszko po艣wi臋ci艂 swe wyst膮pienie doskonale uk艂adaj膮cej si臋 wsp贸艂pracy z CB呕 i temu, jak wa偶ne jest ono dla wydzia艂u. Nast臋pnie uroczy艣cie ods艂oni臋to tablic臋 Centrum Bada艅 呕ydowskich im. Filipa Friedmana.
Filip Friedman (27 kwietnia 1901 鈥� 7 lutego 1960)
Urodzi艂 si臋 we Lwowie, we wschodniej Galicji. W latach 1920-1925 studiowa艂 histori臋 na Uniwersytecie Wiede艅skim, jednocze艣nie prowadz膮c kursy o tematyce 偶ydowskiej w tamtejszym Instytucie Hebrajskim (1920-1922). W 1922 r. uzyska艂 dyplom nauczyciela w instytucie pedagogicznym, a w 1925 r. stopie艅 doktora filozofii. Przez kr贸tki czas pe艂ni艂 funkcj臋 dyrektora szko艂y Tarbut w Wo艂kowysku, p贸藕niej pracowa艂 jako nauczyciel j臋zyka hebrajskiego i historii w gimnazjum 偶ydowskim w Koninie. W latach 1925-1939 by艂 nauczycielem w 偶ydowskim gimnazjum w 艁odzi. By艂 wyk艂adowc膮 na kursach YIVO dla student贸w w Wilnie (1935-1936) i instruktorem 偶ydowskiej historii naukowej w Instytucie Judaistycznym w Warszawie (1938-1939).
Lata II wojny 艣wiatowej sp臋dzi艂 w Polsce, a po wyzwoleniu, jesieni膮 1944 r., przebywa艂 w Lublinie, gdzie (wraz z kilkoma kolegami historykami) za艂o偶y艂 Centraln膮 呕ydowsk膮 Komisj臋 Historyczn膮. Od tego momentu po艣wi臋ci艂 si臋 pracy badawczej nad Holokaustem. Do 1946 r. by艂 dyrektorem Centralnej 呕ydowskiej Komisji Historycznej, mieszcz膮cej si臋 w贸wczas w 艁odzi i jednocze艣nie wyk艂adowc膮 historii 呕yd贸w na Uniwersytecie 艁贸dzkim (1945-1946).
W 1946 r. wyjecha艂 z Polski i przez pewien czas pracowa艂 jako ekspert ds. 偶ydowskich dla Mi臋dzynarodowego Trybuna艂u dla Zbrodniarzy Wojennych w Norymberdze. W latach 1946-1948 by艂 dyrektorem wydzia艂u kultury i szkolnictwa Joint Distribution Committee w ameryka艅skiej strefie w Niemczech. W pa藕dzierniku 1948 r. przyby艂 do Stan贸w Zjednoczonych i wkr贸tce zosta艂 mianowany instruktorem historii 呕yd贸w na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. W latach 1949-1954 by艂 dyrektorem 偶ydowskiego seminarium nauczycielskiego, a od 1954 r. a偶 do 艣mierci dyrektorem sekcji bibliograficznej w YIVO i Yad Vashem. Sekcja bibliograficzna by艂a gigantycznym projektem stworzonym z inicjatywy Fridmana i na podstawie ogromnej kolekcji materia艂贸w, kt贸re z pomoc膮 swojej 偶ony, dr Ady Eber-Fridman, gromadzi艂 przez lata. Opublikowa艂 te偶 wiele prac, artyku艂贸w i recenzji w licznych czasopismach i zbiorach.
Prace badawcze Fridmana dotycz膮ce II wojny 艣wiatowej by艂y pocz膮tkowo zwi膮zane z tematami z og贸lnej historii 呕yd贸w, ale p贸藕niej skupi艂 si臋 na bardziej szczeg贸艂owych tematach, takich jak historia 呕yd贸w w Galicji, a ostatecznie skupi艂 si臋 na historii 呕yd贸w w 艁odzi.
Po wojnie w centrum zainteresowa艅 Fridmana pozosta艂 wy艂膮cznie temat Holokaustu. Do tej grupy prac badawczych nale偶膮 przede wszystkim jego monografie zniszczonych gmin 偶ydowskich (Bia艂ystok, Be艂chat贸w i inne), prace o Auschwitz, getcie warszawskim i zag艂adzie 呕yd贸w polskich w latach 1939-1945. Redagowa艂 lub wsp贸艂tworzy艂 kolektywy redakcyjne szeregu periodyk贸w historycznych i antologii.
Centrum Bada艅 呕ydowskich U艁 im. Filipa Friedmana
Centrum Bada艅 呕ydowskich zosta艂o powo艂ane 1 lipca 2005 r. przy Instytucie Historii U艁. Jego dzia艂alno艣膰 dotyczy historii 呕yd贸w w Polsce i koncentruje si臋 przede wszystkim na wieku XIX i XX, co jest podyktowane w du偶ej mierze specyfik膮 regionu 艂贸dzkiego. Szczeg贸lne miejsce w badaniach prowadzonych przez zesp贸艂 Centrum zajmuje historia getta 艂贸dzkiego i niemieckiej okupacji w 艁odzi i regionie 艂贸dzkim. Realizuje projekty badawcze i wydawnicze prowadzone we wsp贸艂pracy z o艣rodkami naukowymi z kraju i zagranic膮.
Do dotychczasowych osi膮gni臋膰 Centrum zaliczy膰 nale偶y opublikowanie pi臋ciotomowego wydawnictwa 藕r贸d艂owego Kronika getta 艂贸dzkiego/Litzmannstadt Getto 1941-1944, Encyklopedii getta oraz szeregu monografii i artyku艂贸w naukowych. Sukcesywnie publikowane s膮 kolejne 藕r贸d艂a do dziej贸w 艂贸dzkiego getta.
Zgromadzone i opracowywane przez Centrum materia艂y, oparte przede wszystkim na archiwaliach z Archiwum Pa艅stwowego w 艁odzi to r贸wnie偶 dokumentacja dotycz膮ca stowarzysze艅 偶ydowskich, przepis贸w dotycz膮cych ludno艣ci 偶ydowskiej, zagadnie艅 do badania struktury spo艂eczno-zawodowej, 偶ycia politycznego i gospodarczego.
Jednym z zasadniczych zada艅 Centrum Bada艅 呕ydowskich, opr贸cz prowadzonej przez ca艂y czas w艂asnej pracy badawczej, jest udost臋pnienie informacji o istniej膮cych 藕r贸d艂ach i ich tre艣ci poprzez wydawnictwa 藕r贸d艂owe i opracowania informacyjne.
惭补迟别谤颈补艂: ,
Redakcja:
窜诲箩臋肠颈补: Mateusz Kowalski (Wydzia艂 Filozoficzno-Historyczny)