Owady w艂adaj膮 Ziemi膮, stanowi膮c najliczniejsz膮 grup臋 zwierz膮t na ca艂ej planecie. Skolonizowa艂y niemal wszystkie l膮dowe ekosystemy 艣wiata, od gor膮cych pusty艅 po lasy deszczowe, od nizin po wysokie g贸ry, od tropik贸w po rejony polarne, s膮 na 艣rodku ocean贸w i pod powierzchni膮 morza, s膮 te偶 w naszych kuchniach i 艂azienkach. Bywa艂y 藕r贸d艂em chor贸b, ale tak偶e sk艂adnikiem posi艂k贸w. Inspirowa艂y artyst贸w i naukowc贸w
鈥� tak w艂a艣nie, ju偶 od roku, co tydzie艅 rozpoczyna si臋 ten wyj膮tkowy radiowy program.
Sk膮d pomys艂?
Pomys艂 na audycj臋 pojawi艂 si臋 do艣膰 spontanicznie i jest wynikiem co najmniej kilku czynnik贸w 鈥� zgodnie podkre艣laj膮 dr Radomir Jasku艂a i redaktor Izabella Berkowska 鈥� Chcieli艣my, by 鈥濶iesamowity 艣wiat owad贸w鈥� pom贸g艂 zmieni膰 zwykle bardzo w膮skie i stereotypowe postrzeganie owad贸w poprzez u艣wiadomienie s艂uchaczom, jak wiele im zawdzi臋czamy w kulturze, religii, sztuce, medycynie czy nauce 鈥� dodaje dr Radomir Jasku艂a.
W audycji opowiadamy chocia偶by o tym, jak gigantyczny wp艂yw mia艂y i wci膮偶 maj膮 na rozw贸j techniki i in偶ynierii (w tym technologii kosmicznych czy sztucznej inteligencji), jak od staro偶ytno艣ci wp艂ywa艂y na literatur臋, i jaki dzi艣 maj膮 wp艂yw na film czy muzyk臋. Wskazujemy, jak zmienia艂y i mog膮 zmienia膰 histori臋 Europy i 艣wiata, kiedy艣 przynosz膮c 艣miertelne epidemie czy obalaj膮c w艂adc贸w, a w przysz艂o艣ci b臋d膮c przypuszczalnie lekarstwem na nowotwory czy wsparciem w utylizacji plastiku
鈥� m贸wi entomolog z Uniwersytetu 艁贸dzkiego.
Dlaczego akurat owady?
Jak m贸wi dr Jasku艂a, z ponad 1 milionem gatunk贸w dotychczas opisanych przez naukowc贸w, co najpewniej stanowi nie wi臋cej ni偶 20% realnie 偶yj膮cych, owady stanowi膮 najliczniejsz膮 grup臋 zwierz膮t na Ziemi. Wiedza w naszym spo艂ecze艅stwie na ich temat jest jednak mocno ograniczona i zwykle bardzo wybi贸rcza. Cz臋sto na my艣l o tych bezkr臋gowcach przychodz膮 nam krwiopijne komary, osy przylatuj膮ce do s艂odkich napoj贸w, kolorowe motyle widywane gdzie艣 na kwiatach lub pszczo艂a miodna, kt贸rej zawdzi臋czamy mi贸d. Niekiedy do tej listy dodawane s膮 pojedyncze gatunki generuj膮ce straty w rolnictwie czy le艣nictwie, jak stonka ziemniaczana, kornik drukarz lub wsz臋dobylskie ostatnimi laty obce owady, jak wtyk ameryka艅ski czy biedronka azjatycka. Co prawda dzi臋ki r贸偶nym akcjom powoli zwi臋ksza si臋 艣wiadomo艣膰 na temat owad贸w, np. jako zapylaczy, ale znaczenie tych bezkr臋gowc贸w jest przecie偶 o wiele wi臋ksze, w zasadzie trudno jest je przeceni膰.
Walka z owadzimi fakenewsami
Nasze cotygodniowe spotkania sta艂y si臋 艣wietn膮 okazj膮 do przedstawiania szerokiemu gronu odbiorc贸w niesamowitych przystosowa艅 przer贸偶nych gatunk贸w owad贸w, z kt贸rymi w trakcie audycji podr贸偶ujemy po r贸偶nych kontynentach, od podziemnych jaski艅 po g贸rskie szczyty, od otwartych m贸rz i ocean贸w po afryka艅skie pustynie i domowe 艂azienki. Opowiadamy o ich gigantycznych koloniach, gatunkach mniejszych ni偶 1 mm, o tym, jak czasem troskliwie opiekuj膮 si臋 swoim potomstwem, lub jakie sztuczki stosuj膮 w trakcie zalot贸w i god贸w, gdy tocz膮 wojny, poluj膮 lub unikaj膮 drapie偶nik贸w.
Od samego pocz膮tku za cel postawili艣my sobie, aby audycja 艂膮czy艂a naukowe fakty, nierzadko zaczerpni臋te z najnowszych odkry膰, z przyst臋pnym w odbiorze przekazem, mo偶liwie wolnym od specjalistycznej terminologii, za to z odrobin膮 humoru. Chcieli艣my stworzy膰 cykl, kt贸ry ma szans臋 sta膰 si臋 istotn膮 przeciwwag膮 dla wielu owadzich fakenews贸w, niestety szeroko rozpowszechnianych w przer贸偶nych masmediach.
Tworzona przez dr. Radomira Jasku艂臋 i redaktor Iz臋 Berkowsk膮 audycja 鈥濶iesamowity 艣wiat owad贸w鈥� sta艂a si臋 g艂贸wnym powodem podpisania oficjalnego porozumienia o wsp贸艂pracy pomi臋dzy Uniwersytetem 艁贸dzkim, a Radiem 艁贸d藕.
Wszystkie odcinki s膮 dost臋pne w formie podcast贸w na stronie internetowej rozg艂o艣ni, dzi臋ki czemu ka偶dy i w zasadzie wsz臋dzie, gdzie tylko jest dost臋p do Internetu, mo偶e jej sobie pos艂ucha膰. Dzi艣 jest to ju偶 okr膮g艂a liczba 50 odcink贸w, a 艂膮czna ich d艂ugo艣膰 to niemal 14 godzin.
Gdzie s艂ucha膰?:
Wszystkie dotychczasowe odcinki audycji 鈥濶iesamowity 艣wiat owad贸w鈥� s膮 dost臋pne
Tekst: dr Radomir Jasku艂a Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska
Redakcja: Centrum Komunikacji i PR
Zdj臋cia: Archiwum Prywatne dr Radomir Jasku艂a