Zaprosili艣my do naszej debaty osoby, kt贸re zajmuj膮 si臋 na uczelni r贸偶nymi dziedzinami, patrz膮 na uniwersytet z r贸偶nych punkt贸w widzenia, osoby w r贸偶nym wieku, kt贸re r贸偶ni perspektywa spojrzenia na omawian膮 problematyk臋. Uznali艣my, 偶e tylko wtedy nasza rozmowa b臋dzie mia艂a sens
鈥� m贸wi艂 prof. Krzysztof Pabis otwieraj膮c dyskusj臋 i zapraszaj膮c publiczno艣膰 w auli Centrum Szkoleniowo-Konferencyjnego U艁 do jej wys艂uchania.
Uczestnicy debaty: dr hab. Agnieszka Kurczewska, prof. U艁, z Wydzia艂u Ekonomiczno-Socjologicznego U艁; dr Joanna Miksa, adiunktka w鈥疜atedrze Etyki U艁; prof. dr hab. Jaros艂aw P艂uciennik, kulturoznawca, literaturoznawca i kognitywista, profesor nauk humanistycznych na U艁, dr hab. Krzysztof Pabis, prof. U艁, zoolog, entomolog, i Jaros艂aw Brodecki, student biologii na Wydziale Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁, m艂ody naukowiec i przyrodnik, odpowiadali na pytania prowadz膮cych debat臋 doktorantki Oleny Dubchak (SDNH U艁) i Sebastiana Piskorskiego (SDN艢iP U艁). Oto niekt贸re z nich i fragmenty odpowiedzi uczestnik贸w debaty:
Czy w 艣wiecie zdominowanym przez wska藕niki i ewaluacje jest jeszcze miejsce na przyjemno艣膰 z uprawiania nauki?
Prof. Jaros艂aw P艂uciennik: Raczej na pasj臋 ni偶 przyjemno艣膰, bo ponosimy tak偶e pora偶ki na drodze do odkrywania prawdy. My艣l臋, 偶e prawda, jej poszukiwanie przez naukowca, jest zawsze w centrum uwagi. Szkoda tylko, 偶e parametryzacja przykrywa nasz膮 drog臋 do tej prawdy, bo musimy karmi膰 system publikacjami. Ciesz臋 si臋, 偶e zaistnia艂a opozycja wzgl臋dem parametryzacji, czyli swego rodzaju macdonaldyzacji uniwersytet贸w.
Czy wsp贸艂czesna nauka nie wpada w pu艂apk臋 nadmiernej specjalizacji?
Prof. Krzysztof Pabis: Gdy zaczyna艂em, nie wszyscy publikowali intensywnie, ale mieli szerok膮 wiedz膮 o swojej dziedzinie. W kolejnych latach obserwowa艂em tendencj臋, kt贸ra zacz臋艂a prowadzi膰 do zajmowania si臋 coraz w臋偶szymi wycinkami nauki; niepokoj膮ce by艂o gubienie przez naukowc贸w szerszego kontekstu. Dzi艣 widz臋 m艂odych doktor贸w zoologii, kt贸rzy o tej zoologii coraz mniej wiedz膮, co uniemo偶liwia podniesienia ich bada艅 na wy偶szy poziom. To jest dopuszczalne w instytucie badawczym, ale przecie偶 uniwersytet ma dzieli膰 si臋 wiedz膮, a wi臋c powinni艣my dostrzega膰 szerszy kontekst. Przecie偶 nasza wiedza musi by膰 opowiadana... Uniwersytet powinien kszta艂ci膰 tak, by艣my mieli szersze spojrzenie na zoologi臋, ale i na nauk臋 w og贸le. My biolodzy skorzystaliby艣my z do艣wiadcze艅 nauk humanistycznych, lub z zainteresowania sztuk膮. Jako naukowcy powinni艣my 艂膮czy膰 si艂y i poszerza膰 w艂asn膮 wiedz臋, jak najcz臋艣ciej zagl膮da膰 tam, gdzie nie czujemy si臋 bezpiecznie, wychodzi膰 ze strefy komfortu.
Coraz wi臋cej m贸wi si臋 o zaanga偶owaniu uczelni w komercjalizacj臋 bada艅, startupy, biznes...
Prof. Agnieszka Kurczewska: 奥蝉辫贸艂辫谤补肠补 z otoczeniem, jak ten proces nazywam, to wci膮偶 jest temat, kt贸ry wymaga zagospodarowania. Dobra wiadomo艣膰 jest taka, 偶e obszar ten jest nieograniczony, w przeciwie艅stwie do nauki i kszta艂cenia. Ogranicza nas w zasadzie tylko w艂asna pomys艂owo艣膰. Ale wci膮偶 jednak wymaga on odczarowania i zaprzyja藕nienia si臋 z nim. Pozauczelniane dzia艂ania zwi膮zane przedsi臋biorczo艣ci膮 niepotrzebnie 艂膮czy si臋 z ide膮 uniwersytetu jako korporacji 鈥� dostawcy us艂ug edukacyjnych klientowi, czyli studentowi przez naukowca jako przedsi臋biorc臋. Taka definicja to pomy艂ka. Uczelnia to nie tylko produktywno艣膰, efektywno艣膰 i najlepiej zysk. Nie mo偶na rozumie膰 jej czysto biznesowo. Ka偶da uczelnia powinna jednak przedsi臋biorczo艣膰 wdra偶a膰. My艣l臋 te偶, 偶e jeste艣my zbyt surowi w ocenach wsp贸艂pracy z otoczeniem. To co dzia艂o si臋 w tym obszarze 10, 20 lat temu, a to jak dzi艣 umiemy nawi膮zywa膰 relacje z otoczeniem, to jest przepa艣膰. Kiedy艣 biznes widzia艂 w uczelni dostarczyciela si艂y roboczej, dzi艣 jest to partnerstwo i zrozumienie. Doce艅my to, co uda艂o nam si臋 zrobi膰.
Jak zach臋ca膰 m艂ode osoby studiuj膮ce i doktoryzuj膮ce si臋 do kariery naukowej? Czy jest to zadanie dla uniwersytet贸w, czy dla szkolnictwa podstawowego i 艣redniego?
Jaros艂aw Brodecki: Ciekawo艣膰 艣wiata powinna by膰 budowana ju偶 na wcze艣niejszych etapach edukacji. Jednak w przypadku uczni贸w z mniejszych miejscowo艣ci czy wsi i potencja艂u tamtejszych szk贸艂 jedyn膮 szans膮 rozwini臋cia zainteresowania nauk膮 jest kontakt z uczelni膮. Otwarcie uczelni na m艂odych, pozytywnie zakr臋conych jest cz臋sto decyduj膮cym momentem, bo w szkole mog膮 tego nie znale藕膰.
Czy powinni艣my traktowa膰 AI w edukacji jako sprzymierze艅ca, a nie zagro偶enie. Jak nie zast臋powa膰 narz臋dziami AI samodzielnego my艣lenia student贸w? Czy uczelnie s膮 na to gotowe?
Dr Joanna Miksa: Kiedy wynaleziono druk, ksi膮偶ka, kt贸ra dzi艣 wywo艂uje tylko pozytywne konotacje, tak偶e powodowa艂a l臋k. Sko艅czy艂o si臋 komunikowanie na 偶ywo, zast膮pi艂a ja ksi膮偶ka. Druk by艂 wynalazkiem, kt贸ry otworzy艂 wiedz臋 dla wszystkich, zaostrzy艂 reformacj臋, praca wydawcy by艂a zadaniem niebezpiecznym, a uniwersytet przesta艂 mie膰 monopol na wiedz臋. Oswojenie tej sytuacji ludzko艣ci zaj臋艂o sto lat.
W przypadku sztucznej inteligencji te偶 czeka nas bardzo d艂uga droga tworzenia regu艂 dla tego narz臋dzia, kt贸re mo偶e by膰 stosowane w bardzo r贸偶nych celach. W wielu obszarach pogorszy, w wielu polepszy rzeczywisto艣膰. Na uniwersytecie AI jest sojusznikiem, ale mo偶e by膰 te偶 wrogiem, 偶e wspomn臋 o zagro偶eniu plagiatem i 艂atwo艣ci generowania tekst贸w z jej wykorzystaniem. A to przecie偶 tekst pisany w艂asnor臋cznie uczy samodzielnego my艣lenia. Mo偶e powinni艣my zacz膮膰 sprawdza膰 umiej臋tno艣膰 logicznego my艣lenia student贸w przez debaty, a nie poprzez prace pisemne?
To tylko niewielka cz臋艣膰 zagadnie艅 dotycz膮cych przysz艂o艣ci uczelni poruszonych w ponaddwugodzinnej, szalenie ciekawej dyskusji.
Zapraszamy do obejrzenia zapisu wideo ca艂ej debaty
Materia艂, redakcja i zdjecia: Biuro Prasowe U艁
Wideo: Maciej Fornal (Centrum Komunikacji Marki U艁)