¾«¶«Ó°ÊÓ

FocusOSA #195: Relacje Chiny-EÅšW

Czy czeka nas 16+1 „dwóch prędkości�?

 

W maju Litwa podjęła ostatecznie decyzję o wycofaniu się z formatu 17+1. W odpowiedzi Chińska Republika Ludowa (ChRL) przeprowadziła ofensywę dyplomatyczną, która miała na celu powstrzymanie dalszej erozji formatu 17+1, który de facto wrócił do pierwotnej formuły 16+1. W dniach 29-31 maja minister spraw zagraniczny ChRL Wang Yi spotkał się oddzielnie z szefami dyplomacji Polski, Serbii i Węgier w Guiyang (prow. Guizhou).

Opublikowano: 11 czerwca 2021
Pinezka z flagÄ… Chin wbita w mapÄ™ Rumunii

Bartosz Kowalski

Co było tematem rozmów? Jakie są efekty chińskich działań? Przede wszystkim przebieg rozmów potwierdza, że 16+1 służy ChRL niemal wyłącznie jako parasol do prowadzenia relacji bilateralnych, które były eksponowane w serii rozmów w ostatnich dniach.

Spotkanie  pokazaÅ‚o, że Chiny traktujÄ… PolskÄ™ jako element oddziaÅ‚ywania regionalnego, zarówno w 16+1, jak i UE. Na podstawie chiÅ„skiego komunikatu można również wnioskować, że wejÅ›cie Huawei do przetargu na 5G w Polsce jest nadal możliwym scenariuszem. Zaskoczenie budzi ponadto informacja, że szef polskiego MSZ miaÅ‚ wyrazić poparcie dla chiÅ„sko-unijnej umowy inwestycyjnej CAI, jako „najlepszego wyboru dla obu stronâ€�. To radykalny zwrot, który może wskazywać na ochÅ‚odzenie w relacjach Warszawy z Waszyngtonem, ponieważ jeszcze w grudniu 2020 roku, to wÅ‚aÅ›nie Polska miaÅ‚a namawiać pozostaÅ‚e paÅ„stwa UE do wstrzymania siÄ™ z zakoÅ„czeniem negocjacji w sprawie CAI przed omówieniem tej kwestii z prezydentem elektem Bidenem.

Z kolei efektem rozmów Wang Yi z szefem MSZ Serbii Nikola Selakovićem, oprócz poparcia Serbii dla formatu 16+1, jest  obejmujÄ…cy m.in. chiÅ„skie inwestycje infrastrukturalne i telekomunikacyjne w Serbii oraz wspólnÄ… produkcjÄ™ szczepionek. Przy okazji wizyty szef serbskiego MSZ udzieliÅ‚ wywiadu dla , w którym powiedziaÅ‚, że on i jego rodzina zaszczepili siÄ™ chiÅ„skim i szczepionkami, a Chiny dystrybuujÄ… szczepionki do innych paÅ„stw „kierujÄ…c siÄ™ czÅ‚owieczeÅ„stwem, a nie wzglÄ™dami interesów geopolitycznychâ€�.

 przyniosÅ‚a rozmowa z szefem wÄ™gierskiej dyplomacji Peterem Szijjártó. Zdaniem szefa chiÅ„skiego MSZ, fakt, że WÄ™gry zdecydowaÅ‚y siÄ™ jako pierwsze w UE sprowadzić chiÅ„skie szczepionki i wprowadzić je do użycia Å›wiadczy o „wysokim poziomie zaufania wobec chiÅ„skich szczepionekâ€�, a w szerszej perspektywie o zaufaniu i przyjaźni pomiÄ™dzy oboma paÅ„stwami. Z kolei minister Szijjártó wrÄ™czyÅ‚ Wang Yi paÅ„stwowy medal w podziÄ™kowaniu za sprzedaż szczepionek, które  oraz poinformowaÅ‚, że we współpracy z koncernem Sinopharm WÄ™gry rozpocznÄ…  (w fabryce powstajÄ…cej w Debreczynie). Uporczywe demonstrowanie zaufania wobec chiÅ„skich szczepionek i podkreÅ›lanie ich rzekomo wysokiej skutecznoÅ›ci przez wÅ‚adze Serbii i WÄ™gier, jest jednak formÄ… . ZwÅ‚aszcza w przypadku rzÄ…du Viktora Orbána, który ma dostÄ™p do odpowiedniej liczby zachodnich szczepionek w ramach dziaÅ‚aÅ„ UE. DziaÅ‚ania te należy postrzegać bardziej , a nie tylko w ramach ochrony zdrowia obywateli.

PodsumowujÄ…c rezultat spotkaÅ„ w Guiyang minister Wang Yi powiedziaÅ‚, że Chinom udaÅ‚o siÄ™ . StwierdziÅ‚ ponadto, że „pewne trudnoÅ›ci, które pojawiÅ‚y siÄ™ w relacjach Chiny-UE zasÅ‚ugujÄ… na uwagÄ™ i należy je na spokojnie przemyÅ›lećâ€�, a wÅ‚aÅ›ciwym podejÅ›ciem powinno być prowadzenie konstruktywnego dialogu pod warunkiem poszanowania podstawowych faktów i rozwiewania wÄ…tpliwoÅ›ci i nieporozumieÅ„. Z drugiej strony minister Wang mówiÅ‚ również o nieuzasadnionych sankcjach ze strony UE, naÅ‚ożonych na Chiny w marcu w oparciu o „faÅ‚szywe informacjeâ€�, , że „ChiÅ„czycy nie mogÄ… tego zaakceptować, a chiÅ„ski rzÄ…d ma prawo do adekwatnej i koniecznej odpowiedziâ€�. Takie stwierdzenia wskazujÄ…, że Chiny dostrzegajÄ… kontrskuteczność agresywnej dyplomacji, która w ostatnich tygodniach doprowadziÅ‚a do zamrożenia ratyfikacji CAI i miaÅ‚a wpÅ‚yw na decyzjÄ™ Litwy, ale jest ona w coraz wiÄ™kszym stopniu funkcjÄ… polityki wewnÄ™trznej. Dlatego nie należy oczekiwać wyraźnych zmian w tym zakresie.

Chociaż Chiny bagatelizują znaczenie wyjścia Litwy z 17+1, to intensywne działania dyplomatyczne wskazują, że zależy im na utrzymaniu formatu. W tym zakresie rozmowy w Guiyang spełniły swój cel. Poparcie Polski dla chińskiej inicjatywy, którą zbojkotowała Litwa świadczy, że Chiny osiągają swoje cele w polityce zagranicznej przede wszystkim na gruncie bilateralnym, a państwa EŚW nie są w stanie stworzyć wspólnego frontu wobec Chin w żadnej kluczowej kwestii. Taka postawa leży w interesie ChRL. Oprócz czynników w polityce międzynarodowej dalsze losy 16+1 będą zależały od zmian na scenie politycznej poszczególnych państw. Pokazuje to przykład Litwy (po wyborach 2020 roku), a kolejnym państwem, w którym może nastąpić radykalny zwrot w polityce wobec Chin są Czechy – wszystko będzie zależeć od wyniku zaplanowanych na jesień br. wyborów parlamentarnych. W przypadku zwycięstwa Partii Piratów należy oczekiwać polityki nakreślonej przez działania burmistrza Pragi Zdenka Hřiba.

Z drugiej strony należy pamiętać, że inną perspektywę wobec współpracy z Chinami mają państwa bałkańskie, w których Pekin zyskał wizerunkowo w czasie pandemii, przede wszystkim kosztem opieszałych działań pomocowych ze strony UE. Ponadto przypadek Czarnogóry, której rząd stara się bezskutecznie o przejęcie chińskiego kredytu przez UE, wskazuje, że brak zdecydowanego sygnału politycznego ze strony Brukseli w kwestii rozszerzenia UE o państwa Bałkanów Zachodnich, będzie powodował ich rosnącą zależność od Chin, a co za tym idzie utrwalał ich udział w 16+1.

Opublikowano: Przemysław Ciborek

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR