Przed zaci膮gni臋ciem kredytu w chi艅skim Exim Banku, si臋 o finansowanie drugiego odcinka inwestycji ze 艣rodk贸w Europejskiego Banku Inwestycyjnego, jednak dwa studia wykonalno艣ci projektu, przeprowadzone przez zewn臋trznych audytor贸w w 2009 i 2012 roku, nie znalaz艂y finansowego uzasadnienia dla spodziewanego nat臋偶enia ruchu na tej trasie. Kredytu (zabezpieczonego pod przej臋cie ziemi w przypadku niesp艂acenia zobowi膮za艅) udzieli艂y natomiast Chiny, dzi臋ki temu wchodz膮c w posiadanie jednej czwartej og贸lnego zad艂u偶enia ba艂ka艅skiego pa艅stwa, kt贸re w 2017 roku przyst膮pi艂o do NATO i jest na drodze akcesji do UE.
Gdy pod koniec marca 2021 roku w艂adze pogr膮偶onej w kryzysie gospodarczym Czarnog贸ry zwr贸ci艂y si臋 do UE o refinansowanie chi艅skiego kredytu, Komisja Europejska pocz膮tkowo odnios艂a si臋 sceptycznie wobec stron trzecich, kt贸re wcze艣niej uznawa艂a za zbyt ryzykowne i nieracjonalne pod wzgl臋dem gospodarczym. Wobec fiaska stara艅 o wsparcie z UE, minister finans贸w Czarnog贸ry Milojko Spaji膰, kt贸ry wcze艣niej ostrzega艂 Bruksel臋 o rosn膮cym uzale偶nieniu jego pa艅stwa od Pekinu, odby艂 w kwietniu rozmow臋 z ambasadorem ChRL w Podgoricy Liu Jinem. Wed艂ug chi艅skiej ambasady, obie strony wyrazi艂y ch臋膰 kontynuowania rozm贸w 鈥瀦a pomoc膮 istniej膮cych kana艂贸w komunikacyjnych i om贸wienia szczeg贸艂owych zagadnie艅 zwi膮zanych z po偶yczk膮 przez w艂a艣ciwe instytucje鈥�. Takie sformu艂owanie sugerowa艂o, 偶e wobec ch艂odnej reakcji Brukseli, Czarnog贸ra pr贸buje renegocjowa膰 warunki sp艂aty bezpo艣rednio z chi艅skim wierzycielem. Istotnie, dosz艂o do rozmowy telefonicznej przewodnicz膮cego Xi Jinpinga z prezydentem Milo 膼ukanovi膰em. Wed艂ug Czarnog贸ry, przyw贸dca Chin zgodzi艂 si臋 rozwa偶y膰 odroczenie sp艂aty gigantycznego kredytu na budow臋 autostrady do ko艅ca 2022 roku. Kolejny zwrot w tej sprawie nast膮pi艂 dwa tygodnie p贸藕niej, gdy og艂osi艂 na Twitterze ostateczny sukces swoich stara艅: z pomoc膮 partner贸w ameryka艅skich i europejskich Czarnog贸ra zdo艂a艂a obni偶y膰 oprocentowanie kredytu z Exim Banku z 2% do 0,88%. Zdaniem Spaji膰a d艂ug publiczny nie b臋dzie teraz obarczony ryzykiem walutowym, kt贸re przez lata kr臋powa艂 finanse pa艅stwa i poch艂on膮艂 ponad 109 mln EUR, a Czarnog贸ra nie b臋dzie generowa膰 negatywnych nag艂贸wk贸w medialnych. Z kolei po spotkaniu z zast臋pc膮 asystenta sekretarza stanu USA Matthew Palmerem, szef czarnog贸rskich finans贸w , 偶e budowa autostrady musi by膰 realizowana w ,,oparciu o siln膮 gospodark臋 i stabilno艣膰 finansow膮, kt贸re s膮 gwarantami dobrobytu i wolno艣ci鈥�, a Czarnog贸ra i Stany Zjednoczone zgadzaj膮 si臋, 偶e w kr贸tkim czasie uda艂o si臋 w tym celu wiele dokona膰. Przy okazji, ameryka艅ski dyplomata zaleci艂 r贸wnie偶 Czarnog贸rze z Chinami.
Powy偶sza sytuacja wskazuje, 偶e sprawa chi艅skiego kredytu wykracza daleko poza kwestie finansowe. Z jednej strony, powsta艂y pod parasolem trzydziestoletnich rz膮d贸w DPS 鈥� wszak to rz膮d Milo 膼ukanovi膰a zaci膮gn膮艂 kredyt w 2014 roku. Z drugiej strony, wydaje si臋, 偶e przeci臋cie powi膮za艅 czarnog贸rskich elit politycznych i splecionych z nimi grup interes贸w, kt贸re doprowadzi艂y do erozji demokracji w Czarnog贸rze (klasyfikowanej przez ), wymaga odbudowy rz膮d贸w prawa i czytelnej zmiany kursu w polityce mi臋dzynarodowej. Jednak skuteczno艣膰 dzia艂a艅 naprawczych b臋dzie w du偶ym stopniu zale偶e膰 od wsparcie drugiej strony 鈥� UE i USA. Cho膰 w Podgoricy wyrazi艂a zadowolenie z zabezpieczenia stabilno艣ci finansowej Czarnog贸ry, osi膮gni臋tej dzi臋ki partnerstwu z ameryka艅skimi bankami, to zar贸wno Bruksela, jak i Waszyngton s膮 zadziwiaj膮co dyskretne, je艣li chodzi o ch臋膰 przypisania sobie zas艂ug w tej sprawie.
Mimo wszystko, sprawstwo nale偶y przypisa膰 przede wszystkim Stanom Zjednoczonym 鈥� dla kt贸rych bezpo艣rednim impulsem do dzia艂ania mog艂o by膰 zasygnalizowanie przez Pekin gotowo艣ci do odroczenia sp艂aty kredytu, co po艣rednio, zmniejszy艂oby szanse na zmian臋 w polityce wewn臋trznej i zagranicznej rz膮du premiera Krivokapicia. Natomiast milczenie Brukseli mo偶e by膰 powodowane obaw膮, 偶e precedens zwi膮zany z Czarnog贸r膮, mo偶e uruchomi膰 lawin臋 podobnych wniosk贸w ze strony innych pa艅stw ba艂ka艅skich aspiruj膮cych do cz艂onkostwa w UE. Istotnie, wykupienie chi艅skiego d艂ugu przez UE by艂oby przejawem niekonsekwencji. Jednak Bruksela nie mo偶e oczekiwa膰 zmniejszenia wp艂yw贸w chi艅skich w pa艅stwach ba艂ka艅skich 鈥� kt贸rym przygl膮da si臋 z rosn膮cym niepokojem i okre艣la jako przeszkod臋 w procesie integracji europejskiej 鈥� je艣li nie zaoferuje realnej, finansowej alternatywy wobec Pekinu.