Rodrogo Duterte zbli偶a si臋 do ko艅ca swojej sze艣cioletniej prezydentury, a zgodnie z konstytucj膮 najwy偶szy urz膮d w pa艅stwie mo偶e by膰 sprawowany tylko przez jedn膮 kadencj臋. Niewykluczone, 偶e Duterte b臋dzie chcia艂 wykorzysta膰 swoj膮 kontrol臋 nad przysz艂o艣ci膮 VFA do osi膮gni臋cia jak najwi臋kszych korzy艣ci, rozgrywaj膮c przy tym zar贸wno Stany Zjednoczone jak i Chiny. Jeszcze w pa藕dzierniku ubieg艂ego roku w kraju dla Duterte wynosi艂 91%. Tymczasem w grudniu spad艂 do poziomu 70%, a przeprowadzone w maju wykaza艂y poparcie 65% respondent贸w i wsp贸艂czynnik zaufania wynosz膮cy 55%. Za znaczn膮 cze艣膰 spadku poparcia odpowiada trudna sytuacja epidemiologiczna w kraju, a tak偶e powolne post臋py narodowego programu szczepie艅 (wynikaj膮ce mi臋dzy innymi z ma艂ej ilo艣ci dost臋pnych szczepionek). Cho膰 Rodrigo Duterte nie mo偶e kandydowa膰 na stanowisko prezydenta, to mo偶e jednak ubiega膰 si臋 o fotel wiceprezydenta. w tej sprawie otrzyma艂 zreszt膮 od swojej partii PDP-Laban, natomiast kandydatk膮 na urz膮d prezydenta mia艂aby zosta膰 jego c贸rka Sara Duterte-Carpio, sprawuj膮ca obecnie funkcj臋 burmistrza Davao (podobnie jak jej ojciec). Jeszcze w bie偶膮cego roku sam Duterte zapewnia艂, 偶e jego c贸rka nie wystartuje w wyborach prezydenckich w 2022 roku. Takie samo stanowisko podtrzymywa艂a sama Sara Duterte jeszcze w , powo艂uj膮c si臋 na ojca, kt贸ry odradza艂 jej kandydowania. Tymczasem w wywiadzie z pocz膮tku czerwca gubernator z prowincji Albay, stwierdzi艂, 偶e jest przekonany o starcie obecnej burmistrz Davao w zbli偶aj膮cych si臋 wyborach prezydenckich. Doda艂 przy tym, 偶e Sara Duterte prowadzi aktualnie negocjacje maj膮ce na celu budow臋 sieci sojuszy politycznych.
Bior膮c pod uwag臋 蝉辞苍诲补偶e, Sara Duterte jest liderem w wy艣cigu po fotel prezydencki. W z prze艂omu listopada i grudnia ubieg艂ego roku cieszy艂a si臋 poparciem 26% respondent贸w, a na drugim miejscu znalaz艂 si臋 Ferdinand 鈥淏ongbong鈥� Marcos z 14% poparciem. Z kolei najnowszy opublikowany w maju przez PulseAsia Research INC. pokazuje nies艂abn膮ce poparcie na poziomie 27%, gdzie na drugim miejscu plasuje si臋 Ferdinand 鈥淏ongbong鈥� Marcos z poparciem na poziomie 13%.
Na uwag臋 zas艂uguje fakt, 偶e opr贸cz tandemu sk艂adaj膮cego si臋 z ojca i c贸rki, istnieje r贸wnie偶 mo偶liwo艣膰 wsparcia Rodrigo Duterte swoim zaufanym senatorem , kt贸ry jednak cieszy si臋 bardzo s艂abym poparciem na poziomie 5% co zapewni艂o mu w ostatnim 蝉辞苍诲补偶u dopiero si贸dme miejsce. Przegrywa nawet z profesjonalnym bokserem , kt贸ry do艂膮czy艂 do wy艣cigu w ostatnim czasie i cieszy si臋 poparciem rz臋du 11%. Niemniej jednak warto mie膰 na uwadze, 偶e duet z Duterte mo偶e drastycznie zmieni膰 poziom poparcia dla senatora Go.
Wygrana zar贸wno pierwszej jak i drugiej pary wi膮za膰 si臋 b臋dzie z kontynuacj膮 polityki zagranicznej Rodrigo Duterte, sterowanej z tzw. tylnego siedzenia. Z perspektywy ostatnich pi臋ciu lat wydaje si臋, 偶e tego rodzaju rozwi膮zanie b臋dzie najbardziej sprzyja艂o interesom Pekinu. Pozostaje zatem pytanie jaka b臋dzie reakcja Stan贸w Zjednoczonych? Mark Valencia w swojej ostatniej analizie dla , nie wyklucza ameryka艅skiej interwencji w wybory na Filipinach, zaplanowane na 9 maja 2022 roku. Motywy za takim scenariuszem by艂yby jasne, czyli powr贸t Filipin do ameryka艅skiej strefy wp艂yw贸w, co pozwoli艂oby na uzyskanie dost臋pu do filipi艅skiej infrastruktury wojskowej, stanowi膮cej idealny punktu wypadowy dla ameryka艅skich si艂 zbrojnych w celu ograniczenia chi艅skiego ekspansjonizmu w regionie. Niewykluczony jest jednak inny scenariusz. Gdyby Rodrigo Duterte postanowi艂 zaakceptowa膰 now膮 wersj臋 VFA, mog艂oby si臋 to przyczyni膰 do zmiany stosunku Waszyngtonu wobec jego potencjalnej kandydatury na wiceprezydenta oraz jego wsp贸艂kandydata, niezale偶nie od tego czy zosta艂aby nim jego c贸rka czy inny polityk zwi膮zany z obozem politycznym Duterte.
Bior膮c pod uwag臋 stosunek prezydenta Filipin do Stan贸w Zjednoczonych trudno si臋 spodziewa膰 zmiany jego decyzji w sprawie VFA bez jakiejkolwiek zach臋ty ze strony Waszyngtonu. Z uwagi na pogarszaj膮c膮 si臋 sytuacj臋 epidemiologiczn膮 w Azji Po艂udniowo-Wschodniej, wydaje si臋, 偶e najlepszy rozwi膮zaniem by艂oby zdecydowane wsparcie poprzez darowizn臋 szczepionek na koronawirusa. Na administracja Joe Biden鈥檃 potwierdzi艂a, 偶e pomi臋dzy siedemna艣cie pa艅stw azjatyckich (w tym do Filipiny) zostanie rozdysponowanych 7 mln dawek szczepionki na koronawirusa z pierwszej transzy w ramach wsparcia programu COVAX. Mimo zapowiedzi, i偶 dostawa szczepionek z pierwszej transzy ma si臋 zako艅czy膰 do ko艅ca czerwca, prezydent Duterte podj膮艂 decyzj臋 o przed艂u偶eniu o kolejne sze艣膰 miesi臋cy (tym razem do lutego 2022 roku) ostatecznej decyzji dotycz膮cej przysz艂o艣ci VFA.
Podsumowuj膮c, plany dotycz膮cej przysz艂o艣ci polityki zagranicznej kraju b臋d膮 jednym z g艂贸wnych element贸w kampanii wyborczej na Filipinach. Du偶a cz臋艣膰 kandydat贸w b臋dzie budowa膰 sw贸j kapita艂 polityczny na antychi艅skich nastrojach, spowodowanych przede wszystkim asertywn膮 polityk膮 Pekinu na Morzu Po艂udniowochi艅skim. Bior膮c pod uwag臋 tegoroczne wyniki przeprowadzonych przez singapurski o艣rodek ISEAS-Yusof Ishak Institute obawy Filipi艅czyk贸w wobec rosn膮cych wp艂yw贸w Chin w regionie s膮 wyj膮tkowo du偶e na tle pozosta艂ych pa艅stw ASEAN (mimo nieznacznego spadku w por贸wnaniu do 2020 roku z 82,1% do 77,5%). Jednocze艣nie mimo docenienia roli Chin w pomocy w zwalczaniu pandemii koronawirusa (Chiny uzyska艂y najlepszy wynik spo艣r贸d wszystkich partner贸w dialogu ASEAN 鈥� 20,9%), r贸wnie wysoko zosta艂o ocenione wsparcie Unii Europejskiej oraz Stan贸w Zjednoczonych (16,4% poparcia). Warto w tym miejscu zaznaczy膰, 偶e rozpocz臋cie programu szczepie艅 na Filipinach by艂o mo偶liwe dzi臋ki darowi藕nie chi艅skich szczepionek produkowanych przez Sinovac w lutym bie偶膮cego roku.
Waszyngton musi jednak zwr贸ci膰 uwag臋 na to, 偶e spadek poparcia dla Duterte na Filipinach (efekt po偶膮dany przez Bia艂y Dom) wi膮偶e si臋 g艂贸wnie ze z艂膮 ocen膮 sytuacji epidemiologicznej w kraju oraz wolnego przebiegu programu szczepie艅. Je偶eli Stany Zjednoczone zabezpiecz膮 Filipiny odpowiedni膮 ilo艣ci膮 szczepionek, bardzo mo偶liwe, 偶e poparcie dla prezydenta wzro艣nie, co b臋dzie mia艂o swoje odzwierciedlenie w przysz艂orocznych wyborach, je偶eli Rodrigo Duterte zdecyduje si臋 kandydowa膰 na stanowisko wiceprezydenta. St膮d nale偶y wysnu膰 wniosek, 偶e wsparcie filipi艅skiego programu szczepie艅 mo偶e si臋 okaza膰 mieczem obosiecznym i przynie艣膰 niepo偶膮dany dla Waszyngtonu skutek, tym bardziej, 偶e nie ma gwarancji, i偶 Duterte zmieni stanowisko wobec VFA przed przysz艂orocznymi wyborami.