¾«¶«Ó°ÊÓ

Zamiast formatu 17+1+1 będzie 17-3?

Dwa tygodnie po szczycie formatu 17+1, przewodniczący Xi Jinping zaproponował prezydentowi Francji Emmanuelowi Macronowi stworzenie trójstronnej formuły z udziałem 17+1. W rozmowie telefonicznej przywódca ChRL powiedział, że „współpraca Chin z państwami Europy Środkowo-Wschodniej jest integralną częścią współpracy Chiny-UE, [a] Chiny są gotowe aktywnie włączyć Francję w trójstronną współpracę w regionie Europy Środkowo-Wschodniej, aby stworzyć nową przestrzeń dla współpracy chińsko-europejskiej�. Chińska oferta w zakresie stworzenia z Francją trójczłonowej formuły wokół formatu 17+1, najwyraźniej bez konsultowania tego posunięcia z państwami Europy Środkowo-Wschodniej, wpisuje się w chińskie postrzeganie regionu jako globalnego Południa: raczej jako przedmiotu, niż podmiotu w polityce międzynarodowej i posługiwania się nim jako kartą przetargową w relacjach z innymi mocarstwami. Takie przesłanki działania chińskiej dyplomacji potwierdza niemal identyczne sformułowanie wysunięte przez ChRL pod adresem Niemiec pod koniec maja 2018 roku. Te z kolei wpisują się w chińskie postrzeganie 17+1 jako platformy współpracy państw rozwijających się, która według Xi Jinpinga, „wprowadza innowacje w praktykę stosunków między Chinami i Europą, której cechy są właściwe dla relacji między globalnym Południem i Północą�. Innymi słowy, format 17+1 służy Chinom jako rodzaj politycznego korytarza wiodącego do najważniejszych państw europejskich: Niemiec i Francji. Nieuwzględnianie opinii Europy Środkowo-Wschodniej wyklucza też raczej założenie, że z perspektywy chińskiej włączenie Francji jest próbą nadania większej „europejskiej� wiarygodności inicjatywie, która po szczycie w Pekinie zabrnęła w ślepy zaułek. Z drugiej strony, należy odnotować, że ani Niemcy w 2018 roku, ani Francja obecnie, na chińską propozycję nie przystały (oferta Xi nie znalazła się nawet we francuskim komunikacie opublikowanym po spotkaniu).

Opublikowano: 04 marca 2021
Logo blogu OSA U� Archiwum

Bartosz Kowalski

Takie posuniÄ™cie potwierdza natomiast, że dla Chin liczÄ… siÄ™ przede wszystkim relacje dwustronne z najważniejszymi paÅ„stwami Europy, kosztem stosunków z UE i jej wewnÄ™trznej spójnoÅ›ci (choć ta ostatnia, jak pokazaÅ‚y grudniowe negocjacje w sprawie umowy inwestycyjnej, jest w polityce wobec ChRL wyraźnie warunkowa). Zmierzch 17+1, przynajmniej w obecnym ksztaÅ‚cie, potwierdza fakt, że paÅ„stwa baÅ‚tyckie coraz wyraźniej krytykujÄ… chiÅ„skÄ… inicjatywÄ™, jako nieprzekÅ‚adajÄ…cÄ… siÄ™ na wymierne korzyÅ›ci i dzielÄ…cÄ… UniÄ™ EuropejskÄ…. W lutym komisja ds. zagranicznych litewskiego parlamentu , a zdaniem jej przewodniczÄ…cego Žygimantasa Pavilionisa podobne kroki rozważajÄ… obecnie Estonia i Å�otwa i inne paÅ„stwa regionu. I choć minister spraw zagranicznych Gabrielius Landsbergis na razie jednoznacznie nie potwierdziÅ‚ wyjÅ›cia z 17+1, to stwierdziÅ‚ równoczeÅ›nie, że współpraca wielostronna z Chinami nie przyniosÅ‚a Litwie żadnych korzyÅ›ci i zapowiedziaÅ‚ rozszerzenie współpracy z Tajwanem, w tym otwarcie biura przedstawicielskiego w Tajpej.

Wydaje siÄ™ zatem, że rozstanie, choć niekoniecznie formalny rozwód, Wilna z 17+1 siÄ™ dokonuje. Jednak w kontekÅ›cie kolejnej fali pandemii, która skÅ‚ania takie paÅ„stwa jak Polska i Czechy do podjÄ™cia rozmów w sprawie sprowadzania chiÅ„skich szczepionek, w najbliższym czasie nie należy siÄ™ spodziewać efektu kuli Å›niegowej. Z drugiej strony, w kontekÅ›cie protokolarnego (i wizerunkowego) fiaska szczytu 17+1 w Pekinie (ponad jedna trzecia paÅ„stw formatu byÅ‚a reprezentowana w rozmowach z Xi Jinpingiem na poziomie ministrów), sygnalizowanie wyjÅ›cia z formatu przez LitwÄ™ (i być może przez EstoniÄ™ i Å�otwÄ™) i chiÅ„skich prób wykorzystania regionu jako narzÄ™dzia wzmocnienia relacji z Paryżem, współpraca wielostronna Chin i EÅšW w obecnej formule wydaje siÄ™ być niemożliwa do utrzymania w dÅ‚uższej perspektywie.

Opublikowano: Przemysław Ciborek

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR