W czasie jednodniowego pobytu w Serbii, emisariusz Pekinu spotka? si? z najwa?niejszymi osobami w państwie: prezydentem Aleksandrem Vu?i?em, premier An? Brnabi? i wicepremierem i szefem MSZ Ivic? Da?i?em. Komunikaty strony serbskiej, cho? tradycyjnie pozytywne wobec Chin, nie przynosz? jednak wielu konkretów. Odnosz?c si? po?rednio do przetargu na 5G, mówi? o naciskach na jego ma?y kraj ze strony wielkich mocarstw, którym on nie zamierza ulega?, a rosn?c? presj? z zewn?trz uzna? za najlepszy probierz doskona?ej wspó?pracy mi?dzy Pekinem i Belgradem. Ponadto zdaniem Vu?i?a, wspó?praca z Chinami oznacza popraw? standardów ?ycia obywateli i rozwi?zywanie problemów z którymi zmagaj? si? oni od dziesi?cioleci; s?u?y równie? zapewnianiu wsparcia dla integralno?ci terytorialnej Serbii i jej niepodleg?o?ci. W ten sposób przywódca Serbii po raz kolejny wykorzysta? relacje Chinami do celów polityki wewn?trznej i budowy poparcia dla swoich, coraz bardziej autorytarnych, rz?dów. Z kolei rozmawia?a o zaanga?owaniu Chin we wspó?prac? technologiczn? (m.in. sztuczna inteligencja) i projekty infrastrukturalne, g?ównie na temat mo?liwie najszybszego rozpocz?cia prac przy budowie oraz linii metra w Belgradzie. W tym samym dniu oraz wicepremier i minister infrastruktury poruszy?y te same zagadnienia, na spotkaniu z dyrektorem biura amerykańskiego International Development Corporation (DFC) w Belgradzie Johnem Jovanovicem. Ta (amerykańskiego banku rozwojowego), zosta?a otwarta w stolicy w Serbii w efekcie porozumienia z Waszyngtonu 4 wrze?nia. Potwierdza to, ?e zwrot w polityce USA wobec Ba?kanów Zachodnich jest realny, towarzysz? mu finansowe narz?dzia, a wielowektorowa polityka w?adz Serbii b?dzie dla nich coraz trudniejsza do utrzymania. Tym bardziej ?e w aktywne powstrzymywanie Chin na Ba?kanach w??cza si? UE, która 6 pa?dziernika og?osi?a o warto?ci 9 mld EUR – ?rodki te maj? przede wszystkim os?abi? si?? przyci?gania chińskich po?yczek.
Szerszego spojrzenia na bie??ce cele chińskiej polityki zagranicznej, w tym wobec Serbii, dostarcza wywiad udzielony przez Yang Jiechi tu? po powrocie z dyplomatycznego tournée (opublikowany m.in. ). Yang oceni? wizyt? w 4 państwach jako s?u??c? pog??bieniu przyja?ni z ugruntowanymi partnerami i wzmocnieniu wzajemnych po??czeń; jej za?o?enia uzna? za zrealizowane. Z pewno?ci? nale?? do nich efekty ?dyplomacji maseczkowej” – Chiny uzyska?y zapewnienie o g??bokiej wdzi?czno?ci za pomoc w czasie pandemii oraz deklaracj? sprzeciwu wobec upolityczniania i stygmatyzacji pandemii, ergo sugerowaniu faktu, ?e to Chiny s? ?ród?em koronawirusa. Ponadto, w my?l agendy politycznej Pekinu, wszystkie państwa, które odwiedzi? Yang Jiechi zgodzi?y si?, ?e nale?y chroni? multilateralizm, przeciwstawia? si? zimnowojennej mentalno?ci i konfrontacji ideologicznej oraz wspiera? ochron? mi?dzynarodowych rz?dów prawa. Potwierdzi?y równie? swój udzia? w budowie ?wspólnoty dla przysz?o?ci ludzko?ci”, sloganu okre?laj?cego wizj? ?adu ?wiatowego postulowanego przez przewodnicz?cego Xi Jinpinga.
W wywiadzie Yang odniós? si? równie? do szerszej sytuacji mi?dzynarodowej, dowodz?c, ?e Chiny s? pierwsz? wielk? gospodark?, która przywróci?a wzrost po wybuchu pandemii, co ?wiadczy o niezwyk?ej efektywno?ci chińskiego systemu rz?dzenia i jego instytucjonalnych przewagach. W ?wietle promowanej obecnie przez Chiny narracji o ?podwójnym obiegu” w gospodarce, k?ad?cej nacisk na proeksportow? produkcj?, dopóki nie zostanie przywrócona równowaga na rynku wewn?trznym, Yang zapewni?, ?e ów nowy wzorzec nie oznacza zamkni?cia drzwi do Chin, a stworzenie wi?kszego rynku, z udzia?em Azji Po?udniowo-Wschodniej i Zachodniej, Pó?nocnej Afryki i Europy ?rodkowo-Wschodniej.
Czy jest to sygna?, ?e Pekin przyj?? do wiadomo?ci fakt znacz?cego wzrostu państw rozwini?tych i dokonuj?cego si? na tym tle przeformatowania relacji transatlantyckich? Wydaje si?, ?e Chiny b?d? si? teraz mocniej koncentrowa? na państwach globalnego Po?udnia, z którymi chc? koordynowa? strategie rozwojowe i komplementarno?? gospodarek, a co za tym idzie utrzyma? ?ańcuchy dostaw. To w?a?nie dlatego ?podwójny obieg” ma zdaniem Yang Jiechi da? nowy impuls dla Pasa i Szlaku, czyli inicjatywy skupiaj?cej g?ównie państwa rozwijaj?ce si?. Zaanga?owanie w ów projekt by?o elementem rozmów Yanga z przywódcami Sri Lanki, ZEA, Algierii i Serbii, które maj? kontynuowa? wspó?prac? infrastrukturalno-przemys?ow? z Chinami przy najwa?niejszych inwestycjach (odpowiednio, Porcie Hambantota, Strefie Demonstracyjnej Wspó?pracy Przemys?owej Chiny-ZEA i terminalu kontenerowym w Porcie Khalifa, Nowym Porcie Centralnym w Algierze, oraz linii kolejowej Belgrad-Budapeszt i autostradzie E763).
W kontek?cie Serbii, Yang Jiechi przedstawi? w wywiadzie dwie g?ówne przes?anki polityki chińskiej: po pierwsze – ?Serbia jest wa?n? bram? Chin do Europy ?rodkowo-Wschodniej”, po drugie – relacje dwustronne wpisuj? si? w kwestie ?ochrony interesów wspólnych dla państw rozwijaj?cych si?”. Taka narracja ma s?u?y? wykorzystaniu potencja?u i wzmocnieniu wspó?pracy dwustronnej w grupie państw globalnego Po?udnia skupionych wokó? ChRL. Tym samym k?adzie si? akcent na solidarno?? dzia?ań i wspólnot? interesów państw rozwijaj?cych si?, wobec politycznych, gospodarczych i normatywnych regu? narzucanych przez Zachód. To w?a?nie dlatego, w?adze wszystkich czterech państw, które odwiedzi? Yang Jiechi mia?y zgodzi? si? na dalsze pog??bianie wspó?pracy naukowej i technologicznej z ChRL. Co istotne w perspektywie zaw?aszczania przez autorytarne państwa instytucji i przestrzeni spo?eczeństwa obywatelskiego, Yang do istotnych obszarów wspó?pracy wzajemnej zaliczy? równie? ?media i think-tanki” oraz ?tworzenie bazy i woli spo?ecznej dla rozwoju relacji dwustronnych” (为双边关系发展夯实民意和社会基础). W przypadku Serbii, oznacza to kontynuacj? kampanii dezinformacyjnej oraz zwi?kszanie kontroli nad dyskursem publicznym, który ma s?u?y? ograniczaniu g?osów krytycznych wobec zacie?niania wspó?pracy z Chinami, kosztem relacji z UE i USA.
Efekty wizyty Yang Jiechi mo?na oceni? jako umiarkowane: w najwa?niejszej obecnie kwestii – sieci 5G, Pekin otrzyma? od w?adz w Belgradzie t? sam? odpowied? co Waszyngton. Serbia w tym kontek?cie wyra?nie gra na zw?ok?, klucz?c w sprawie Huawei i czekaj?c na rozwój sytuacji mi?dzynarodowej w najbli?szych miesi?cach. Przetarg na sie? 5G przesuni?to na wiosn? przysz?ego roku (oficjalnie z powodu pandemii Covid-19). Poniewa? Serbia jest kluczowym przyczó?kiem dla chińskiego koncernu na Ba?kanach, nie mo?na wykluczy? zastosowania rozwi?zania po?redniego, godz?cego interesy Chin i Zachodu, np. na wzór warunków do niedawna proponowanych przez Wielk? Brytani?. Natomiast w szerszej perspektywie przebieg wizyty Yang Jiechi wskazuje na prób? synchronizacji chińskich dzia?ań z państwami rozwijaj?cymi si?: przede wszystkim w obszarze przyspieszenia budowy infrastruktury transportowej dla chińskiego eksportu oraz wzmocnienie wspó?pracy z Chinami w obr?bie metod kontroli nad spo?eczeństwem i wp?ywania na ?wol? ludu”, która ma by? zgodna z interesami Pekinu.