¾«¶«Ó°ÊÓ

Węgry: państwo pośrednie?

Pod koniec sierpnia minister spraw zagranicznych i handlu Węgier Péter Szijjártó odwiedził Beihai (prow. Guangxi), gdzie rozmawiał z szefem chińskiej dyplomacji Wang Yi. Spotkanie odbyło się w momencie szczególnym: przed europejskim tournée Wang Yi do Europy i wyjazdem przewodniczącego czeskiego Senatu Vystr�ila na Tajwan; poprzedziło również o trzy tygodnie wizytę Szijjártó w Waszyngtonie. Spotkanie, anonsowane jak prywatne, przedłużyło się o godzinę i zakończyło sesją plenarną – można zatem wnioskować, że katalog spraw w stosunkach dwustronnych jest obszerny.

Opublikowano: 18 września 2020
Czerwony napis "archiwum" w białej ramce na środku czerwonego tła / Red text "archiwum" in a white frame in the center of the red background

Bartosz Kowalski

Dla Budapesztu   rozmów byÅ‚a odbudowa współpracy gospodarczej po pandemii, czemu  jak zapewniÅ‚ szef wÄ™gierskiej dyplomacji, sprzyja „wola polityczna po obu stronachâ€�. Minister Szijjártó do efektów spotkania  zaliczyÅ‚ przede wszystkim kwestie gospodarcze: współpracÄ™ banków i rozszerzenie swapów walutowych, rozszerzenie zaangażowania konglomeratu Wanhua na WÄ™grzech (854 mln USD w ciÄ…gu 5 lat), nowÄ… inwestycjÄ™ chiÅ„skiego producenta komputerów, pozwolenia na eksport wÄ™gierskiej woÅ‚owiny, baraniny i drobiu, oraz rozpoczÄ™cie prac przy modernizacji kolei Budapeszt-Belgrad.

Z kolei komunikat opublikowany po rozmowach przez MSZ ChRL potwierdza, że chiÅ„ska dyplomacja wobec paÅ„stw UE jest obecnie skupiona na dwóch głównych kwestiach: przeciwdziaÅ‚aniu tworzeniu siÄ™ transatlantyckiego sojuszu przeciwko Pekinowi  (przede wszystkim w obszarze bezpieczeÅ„stwa sieci 5G) i neutralizowaniu strat wizerunkowych zwiÄ…zanych z odpowiedzialnoÅ›ciÄ… za poczÄ…tkowÄ… nieudolność chiÅ„skich wÅ‚adz w walce z COVID-19.

Zgodnie z oczekiwaniami gospodarza spotkania, minister Szijjártó rozpoczÄ…Å‚ wiÄ™c konferencjÄ™ prasowÄ… od wyrażenia podziÄ™kowaÅ„ dla Chin za pomoc w walce z pierwszÄ… falÄ… pandemii, jednak nie odniósÅ‚ siÄ™  jednak  sÅ‚owem do rywalizacji amerykaÅ„sko-chiÅ„skiej. Sugeruje to, że chociaż WÄ™gry – jako najbliższy partner ChRL w UE – zlekceważyÅ‚y amerykaÅ„skie ostrzeżenia i rozwijajÄ… współpracÄ™ z Huawei przy tworzeniu sieci 5G, to jednoczeÅ›nie nie chcÄ… otwarcie antagonizować relacji ze Stanami Zjednoczonymi, które krytycznie odnoszÄ… siÄ™ do współpracy wÄ™giersko-chiÅ„skiej. Sekretarz stanu Mike Pompeo zasygnalizowaÅ‚ to niezadowolenie w sierpniu, pomijajÄ…c Budapeszt na trasie europejskiego tournée po sojuszniczych stolicach.  Donalda Trumpa i Viktora Orbána łączÄ… wiÄ™zy z RosjÄ…, a amerykaÅ„ski przywódca nie ukrywa swojego  dla autorytarnej polityki wÄ™gierskiego premiera. Obaj przywódcy 10 wrzeÅ›nia odbyli dÅ‚ugÄ…, choć nieformalnÄ…, rozmowÄ™ telefonicznÄ…, po której nazajutrz premier Orbán zapewniÅ‚ w wywiadzie radiowym, że  w nadchodzÄ…cych wyborach prezydenckich, ponieważ jego postawa „jest dobra dla Europy Åšrodkowejâ€�.

Po spotkaniu w Beihai , że Szijjártó jest pierwszym ministrem spraw zagranicznych z paÅ„stwa UE, który przyjechaÅ‚ do Chin odkÄ…d wybuchÅ‚a pandemia, a wizyta ma charakter symboliczny, wskazujÄ…c na dojrzaÅ‚ość caÅ‚oÅ›ciowego partnerstwa strategicznego łączÄ…cego oba kraje. Szef chiÅ„skiej dyplomacji stwierdziÅ‚ również, że Chiny doceniajÄ… obiektywne i bezstronne stanowisko WÄ™gier w sprawie 5G, a oba paÅ„stwa bÄ™dÄ… pracowaÅ‚y na rzecz tworzenia jeszcze bardziej sprawiedliwego, uczciwego, transparentnego i niedyskryminujÄ…cego Å›rodowiska dla inwestycji wzajemnych. W tym celu Wang Yi zapewniÅ‚ swojego rozmówcÄ™, że oba kraje powinny być jak „krewniâ€� i rozwijać relacje miÄ™dzyludzkie (minxin xiangtong), dodajÄ…c  Å¼e “WÄ™grzy sÄ… grupÄ… narodowoÅ›ciowÄ… (minzu) pochodzÄ…cÄ… ze Wschodu, i chociaż oba paÅ„stwa leżą daleko od siebie, to łączy ich wzajemne zrozumienieâ€�. Wskazuje to na próbÄ™ wykorzystania domniemanej bliskoÅ›ci kulturowej Chin i WÄ™gier, jako czynnika regulujÄ…cego postÄ™powanie w relacjach dwustronnych, zamiast norm i procedur prawnych wÅ‚aÅ›ciwych Å›wiatu zachodniemu. W ten sposób tworzy siÄ™ narracjÄ™ sÅ‚użącÄ… uzasadnianiu nieprzejrzystych umów, takich jak kontrowersyjny kontrakt na budowÄ™ kolei Budapeszt-Belgrad, który wÅ›ród zastrzeżeÅ„ UE oraz licznych podejrzeÅ„ o nepotyzm i korupcjÄ™ zostaÅ‚ podpisany w kwietniu br. (). ZresztÄ… Orbán oceniÅ‚ we wspomnianym wywiadzie, że przywódcy coraz częściej polegajÄ… na nieformalnych kontaktach i budowaniu relacji osobistych zamiast korzystania z oficjalnych kanałów dyplomatycznych.

Ponadto wizyta Szijjártó, jako wysokiego rangÄ… przedstawiciela paÅ„stwa UE, posÅ‚użyÅ‚a  Pekinowi do wyÅ‚ożenia krytycznej opinii na temat sytuacji miÄ™dzynarodowej, której adresatem byÅ‚y wyraźnie wÅ‚adze w Waszyngtonie. Zdaniem Wang Yi unilateralizm nadal podważa porzÄ…dek miÄ™dzynarodowy, protekcjonizm zaburza Å›wiatowy obieg gospodarczy, a polityka tożsamoÅ›ciowa stopniowo niszczy ludzkÄ… wspólnotÄ™: „w pewnym sensie szkody powodowane przez wirus polityczny sÄ… wiÄ™ksze niż wpÅ‚yw epidemii [koronawirusa].â€� Takie stwierdzenia, podobnie jak niedawne groźby pod adresem Czech, bÄ™dÄ… w Waszyngtonie i wiÄ™kszoÅ›ci europejskich stolic powodować rosnÄ…cy sceptycyzm i solidarność reakcji wobec Pekinu.

W optyce chiÅ„skiej rola WÄ™gier wpisuje siÄ™ zatem w zaktualizowanÄ… „teoriÄ™ trzech Å›wiatówâ€� Mao Zedonga. WedÅ‚ug niej w obecnym Å‚adzie miÄ™dzynarodowym wyÅ‚oniÅ‚a siÄ™ struktura, w której USA i Chiny stanowiÄ… bieguny polityki Å›wiatowej, a w przestrzeni miÄ™dzy nimi znajdujÄ… siÄ™ â€žpaÅ„stwa poÅ›rednieâ€�, przechylajÄ…ce siÄ™ w jednÄ… lub drugÄ… stronÄ™. Jednak postawa WÄ™gier, które starajÄ… siÄ™ utrzymać równy dystans i czerpać korzyÅ›ci gospodarcze ze współpracy z oboma supermocarstwami, bÄ™dzie – w miarÄ™ zwiÄ™kszania siÄ™ presji i  USA na Chiny – trudna do utrzymania.

Opublikowano: Przemysław Ciborek

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR