Poniewa偶 Chiny sta艂y si臋 鈥瀙atronem鈥� Serbii w walce z pandemi膮, warto r贸wnie偶 przyjrze膰 si臋 jak wsp贸艂praca z Pekinem by艂a wykorzystywana w kampanii wyborczej, w wi臋kszym stopniu s艂u偶膮cej promocji osobistej pozycji Aleksandra Vu膷i膰a, ni偶 rz膮dzonej przez niego partii SNS. Kalendarz wyborczy z udzia艂em przedstawicieli Pa艅stwa 艢rodka by艂 napi臋ty. Od ko艅ca maja serbski prezydent w towarzystwie ambasador ChRL Chen Bo, odby艂 seri臋 鈥瀏ospodarskich wizyt鈥� zwi膮zanych z chi艅skimi inwestycjami; w kampani臋 wyborcz膮 z Chinami w tle aktywnie w艂膮czyli si臋 r贸wnie偶 przedstawiciele serbskiego rz膮du. 30 maja w ramach przedwyborczych inspekcji, serbski przyw贸dca w towarzystwie wicepremier i minister infrastruktury Zorany 惭颈丑补箩濒辞惫颈膰 oraz chi艅skiej ambasador, odwiedzi艂 plac budowy kolei Budapeszt-Belgrad (odcinek Belgrad-Stara Pazova, d艂. 34,5 km; koszt 350,1 mln USD). Opr贸cz podzi臋kowa艅 dla chi艅skich partner贸w i wyraz贸w uznania dla serbskich i chi艅skich robotnik贸w, prezydent przedstawi艂 r贸wnie偶 harmonogram prac kolejnych odcink贸w po stronie serbskiej (ostatni etap Nowy Sad 鈥� Subotica mo偶e zosta膰 uko艅czony w 2024 roku).
Kilka dni p贸藕niej przedwyborczy festiwal propagandowy obj膮艂 nawet badania kosmosu: zosta艂 podpisany chi艅sko-serbski protok贸艂 ustale艅 w sprawie wsp贸艂pracy kosmicznej. Przy okazji wideokonferencji stosown膮 umow臋 podpisali minister ds. innowacji i rozwoju technologicznego Nenad Popovi膰 i dyrektor Chi艅skiej Narodowej Administracji Kosmicznej Zhang Kejian. Z kolei wicepremier 惭颈丑补箩濒辞惫颈膰 odby艂a inspekcj臋 budowy tunelu Stra啪evica, za kt贸rego wykonanie odpowiedzialna jest China Power Construction Corporation (Powerchina). Opr贸cz minister 惭颈丑补箩濒辞惫颈膰, w inspekcji udzia艂 wzi臋li burmistrz Belgradu Zoran Radoji膷i膰 oraz ChRL Tian Yishu. Dzie艅 p贸藕niej w ramach 鈥瀌yplomacji kolejowej鈥� spotka艂a si臋 r贸wnie偶 z g艂贸wnym mened偶erem China Railway International Company (CRIC) Xu Xiaoyunem (konsorcjum CRIC i CCCC odpowiada za realizacj臋 odcinka Belgrad-Stara Pazova); podkre艣li艂a, 偶e po艂膮czenie kolejowe Budapeszt-Belgrad jest niezmiernie wa偶ne dla Serbii i Chin, jest osobi艣cie wspierane przez przyw贸dc贸w obu pa艅stw i stanowi symbol przyja藕ni mi臋dzy oboma narodami.
W tym samym czasie premier Ana Brnabi膰 (r贸wnie偶 cz艂onkini SNS) odby艂a wizyt臋 na budowie chi艅skiej fabryki w Niszu. Szefowa serbskiego rz膮du, w towarzystwie ambasador Chen Bo, odwiedzi艂a teren inwestycji, na kt贸rej powstaje fabryka chi艅skiego producenta reflektor贸w samochodowych Xingyu. Projekt o warto艣ci 60 mln USD ma zosta膰 uko艅czony do lutego 2021 r. i zapewni膰 prac臋 dla 1000 os贸b; produkcja ma by膰 kierowana g艂贸wnie na eksport do pa艅stw UE (m.in. Niemiec, Francji i S艂owacji). Zdaniem Chen Bo, fabryka w Niszu 艣wiadczy, 偶e miejscem do inwestowania. W marcu br. rz膮d Serbii, dofinansowa艂 projekt sum膮 16,4 mln EUR. Fabryka 鈥� jak podkre艣li艂a premier 鈥� jest budowana przez serbsk膮 firm臋 鈥濳onstruktor鈥�, kt贸ra stwarza lokalne miejsca pracy. To sytuacja odmienna ni偶 przy okazji du偶ych inwestycji infrastrukturalnych realizowanych przez chi艅skie firmy w Serbii, przy kt贸rych pracuj膮 chi艅scy robotnicy, co budzi zrozumia艂e kontrowersje w pa艅stwie o stosunkowo wysokim poziomie bezrobocia (ponad 12%). 鈥濳onstruktor鈥� odpowiada r贸wnie偶 za budow臋 fabryki chi艅skiego , kt贸ry mia艂 poleci膰 Serbi臋 koncernowi Xingyu.
Z kolei 11 czerwca, premier Brnabi膰 i ambasador Chen spotka艂y si臋 wsp贸lnie z wracaj膮cymi do domu chi艅skimi ekspertami medycznymi, pomagaj膮cymi Serbii w walce z pandemi膮. Oficjalne po偶egnanie z grup膮 chi艅skich specjalist贸w sta艂o si臋 okazj膮 do przypomnienia przez serbsk膮 premier, 偶e Xi Jinping natychmiast odpowiedzia艂 na pro艣b臋 prezydenta Vu膷i膰a, a pierwszy samolot z Chin wyl膮dowa艂 w Belgradzie 鈥瀓u偶 15 dni po zidentyfikowaniu pierwszego przypadku zaka偶enia w Serbii鈥�.
Nast臋pnego dnia prezydent Vu膷i膰 w towarzystwie odwiedzi艂 jeszcze budow臋 tunelu Laz (obok miasta 膶a膷ak) o d艂ugo艣ci 2850 m (najd艂u偶szy w Serbii), powstaj膮cego na odcinku autostrady E763 Preljina-Po啪ega. Serbski przyw贸dca podzi臋kowa艂 przy tej okazji 鈥瀋hi艅skim przyjacio艂om za szybko艣膰 i jako艣膰 prac鈥� i doda艂, 偶e chi艅ski partner (CCCC) zobowi膮za艂 si臋 uko艅czy膰 wszystkie prace budowlane do ko艅ca 2021 roku. Ambasador ChRL podkre艣li艂a natomiast, 偶e wieloletnia wsp贸艂praca CCCC z Serbi膮 jest bardzo owocna; w艣r贸d zrealizowanych projekt贸w wymieni艂a most nad Dunajem w Belgradzie oraz uko艅czony przez czasem odcinek autostrady E763 Sur膷in-Obrenovac.
Ponadto 15 czerwca Vu膷i膰 i Chen odwiedzili wsp贸lnie Centrum Robotyki i Sztucznej Inteligencji w Nauczaniu Uniwersytetu Belgradzkiego. Wizyta sta艂a si臋 ponownie okazj膮 do podkre艣lenia przez serbskiego przyw贸dc臋 znaczenia partnerstwa z Chinami: 鈥濲este艣my wdzi臋czni naszym chi艅skim przyjacio艂om oraz [firmie] NetDragon. Chiny s膮 wiod膮cym pa艅stwem na 艣wiecie w zakresie sztucznej inteligencji i robotyki, i jestem szcz臋艣liwy, 偶e mo偶emy si臋 [od nich] wiele nauczy膰鈥� 鈥� stwierdzi艂 Vu膷i膰.
Ostatnim akcentem w ramach 鈥瀏ospodarskich wizyt鈥� przed wyborami by艂o otwarcie przez serbskiego prezydenta budowy trasy Lajkovac-Iverak (d艂ugo艣膰 18,3 km) r贸wnie偶 w towarzystwie ambasador Chen Bo. wynosi 158 mln EUR, prace maj膮 zosta膰 uko艅czone w 2022 roku; umowa przewiduje r贸wnie偶 regulacj臋 rzeki Kolubara. W ceremonii udzia艂 wzi臋li chi艅scy robotnicy budowlani, stoj膮cy na tle 鈥瀢ieczn膮 przyja藕艅 serbsko-chi艅sk膮鈥� (w wersji serbskiej) i 鈥瀋hi艅sko-serbsk膮 (w wersji chi艅skiej). Ambasador Chen Bo stwierdzi艂a, 偶e w ramach Pasa i Szlaku, budowa infrastruktury sta艂a si臋 kluczowym elementem wsp贸艂pracy obu pa艅stw i podzi臋kowa艂a serbskiemu rz膮dowi za zaufanie i wsparcie dla chi艅skich firm. Finansowanie inwestycji, kt贸rej wykonawc膮 jest chi艅ska firma, przez pa艅stwowe przedsi臋biorstwo (Putevi Srbije). Budowa trasy Lajkovac-Iverak , wybran膮 z pomini臋ciem procedur przetargowych, w oparciu porozumienie o wsp贸艂pracy gospodarczej, technologicznej i infrastrukturalnej, zawartym przez Serbi臋 i Chiny w 2009 roku.
Zdecydowane zwyci臋stwo ugrupowania prezydenta Vu膷i膰a oznacza, 偶e w warunkach post臋puj膮cej erozji demokracji w Serbii, 艣cis艂a wsp贸艂praca mi臋dzy Belgradem i Pekinem zostanie utrzymana, a kolejne nietransparentne kontrakty b臋d膮 zawierane. Przebieg kampanii wyborczej w Serbii wskazuje, i偶 Chiny w ramach 鈥瀦asady nieingerencji鈥� coraz ch臋tniej wspieraj膮 re偶imy im przychylne, co wi膮偶e si臋 z regu艂y z powolnym implementowaniem 鈥瀋hi艅skiego modelu鈥�. Natomiast z perspektywy serbskiej, seria przedwyborczych spotka艅 z ambasador ChRL potwierdza, 偶e wsp贸艂praca z Pekinem sta艂a si臋 istotnym elementem realizacji cel贸w polityki wewn臋trznej w艂adz w Belgradzie, wzmacniaj膮c i legitymizuj膮c ich autorytarny kurs.