Wycofanie si臋 w艂adz w Bukareszcie z zakontraktowania chi艅skiej firmy przy budowie reaktor贸w wpisuje si臋 w post臋puj膮cy od 2019 roku zwrot w polityce zagranicznej Rumunii, kt贸ra pozostaj膮c jednym z najbardziej proameryka艅skich pa艅stw w UE, pr贸bowa艂a jednocze艣nie wykorzysta膰 zbli偶enie z Chinami do cel贸w rozwoju infrastruktury energetycznej (Cernavod膬) i transportowej (w pobliskim czarnomorskim portu w Konstancy) 鈥� oba obiekty po艂o偶one we wschodniej cz臋艣ci kraju, kt贸ra wedle popularnego przekonania by艂a celowo zaniedbywana za czas贸w komunistycznych rz膮d贸w Nicolae Ceau葯escu. Istotnym elementem odchodzenia od wsp贸艂pracy z Chinami w sektorach strategicznych by艂o podpisanie przez Rumuni臋 鈥� jako pierwszego pa艅stwa w E艢W i UE -鈥� dw贸ch deklaracji ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie bezpiecze艅stwa sieci 5G, w sierpniu 2019 roku. O艣wiadczenia zosta艂y zawarte w tym samym dniu, osobno przez rz膮d Vioricy D膬ncili (Partia Socjaldemokratyczna) i centroprawicowego prezydenta Klausa Iohannisa, a ich tre艣膰 wskazuje, 偶e opr贸cz nacisk贸w ameryka艅skich i wzgl臋d贸w strategicznych, polityka wobec Chin jest te偶 wykorzystywana w Rumunii do cel贸w polityki wewn臋trznej.
20 sierpnia ub.r. ambasador w Waszyngtonie George Maior (kt贸ry przed obj臋ciem tej funkcji przez blisko dekad臋 pe艂ni艂 stanowisko szefa Rumu艅skiej S艂u偶by Wywiadowczej SRI, a wcze艣niej z sukcesem prowadzi艂 negocjacje akcesyjne z NATO) podpisa艂 w imieniu rz膮du Vioricy D膬ncili (Partia Socjaldemokratyczna) w Waszyngtonie deklaracj臋 o wsp贸艂pracy z USA w obszarze bezpiecze艅stwa sieci 5G.
Chocia偶 w dokumencie nie wymieniono wprost nazwy 偶adnej firmy ani kraju jej pochodzenia, kt贸re takie zagro偶enie stanowi膮, to jego tre艣膰 wskazuje jasno na ChRL i koncern telekomunikacyjny Huawei. Jednak dla wzmocnienia przekazu, tego samego dnia opublikowano prezydent贸w Klausa Iohanissa i Donalda Trumpa, w kt贸rym stwierdza si臋, 偶e strony ,,b臋d膮 d膮偶y艂y do unikni臋cia ryzyka, kt贸re towarzysz膮 chi艅skim inwestycjom w sieci telekomunikacyjne 5G鈥�. Przyczyn wzmocnienie retoryki nt. 5G ze strony Iohanissa vis-脿-vis deklaracji rz膮dowej, mo偶na jednak upatrywa膰 w kategoriach polityki wewn臋trznej i elementu prowadzonej w kraju kampanii prezydenckiej przeciwko urz臋duj膮cej premier D膬ncili. To mi臋dzy innymi pozyskaniu politycznego wsparcia od prezydenta USA s艂u偶y艂a sierpniowa wizyta Iohannisa w Waszyngtonie. Takiego wsparcia 鈥� w swoim stylu 鈥� Trump udzieli艂, stwierdzaj膮c, 偶e: 鈥濱ohannis jest wielce szanowany, i zrobi艂 wspania艂膮 robot臋鈥�, zwracaj膮c si臋 r贸wnie偶 do prezydenta Rumunii s艂owami 鈥濸oradzisz sobie 艣wietnie [w nadchodz膮cych wyborach] bo jeste艣 bardzo utalentowany, i kochasz ludzi鈥�. Przyw贸dca ameryka艅ski potwierdzi艂 r贸wnie偶 o swoim poparciu dla przyznania Rumunom mo偶liwo艣ci wjazdu do USA na 90 dni bez obowi膮zku posiadania wizy. Cho膰 wsparcie ameryka艅skiego prezydenta nie przes膮dza o wynik贸w wybor贸w w najbardziej proameryka艅skich pa艅stwach w Europie 艢rodkowo-Wschodniej, to bez w膮tpienia stanowi atut, i przynajmniej do niedawna wa偶ny argument dla mieszka艅c贸w Europy 艢rodkowo-Wschodniej (zosta艂 r贸wnie偶 wykorzystywany przez ob贸z rz膮dz膮cy w Polsce w czasie ubieg艂orocznych wybor贸w parlamentarnych). Prezydent Iohannis i premier D膬ncil膬 starli si臋 ostatecznie wyborach trzy miesi膮ce p贸藕niej, tj. w listopadzie 2019 roku, kt贸re w drugiej turze Iohannis zdecydowanie wygra艂, a D膬ncil膬 w konsekwencji pora偶ki i wcze艣niejszego dla jej gabinetu straci艂a przewodnictwo w partii.
Z kolei z perspektywy korzy艣ci politycznych i gospodarczych ChRL, zaanga偶owanie w ogromn膮 inwestycj臋 nuklearn膮 w Unii Europejskiej stanowi艂oby z pewno艣ci膮 ogromny sukces propagandowy, wzbogacaj膮c chi艅skie portfolio inwestycyjne w pa艅stwach rozwini臋tych. I to pomimo 偶e CGNP mia艂o pe艂ni膰 rol臋 鈥瀟ylko鈥� wykonawcy projektu 鈥� reaktory mia艂y by膰 zbudowane w oparciu o kanadyjsk膮 technologi臋 CANDU 6. Opr贸cz Rumunii podobne umowy Chiny zdo艂a艂y dotychczas zawrze膰 jedynie w Wielkiej Brytanii (Hinkley Point C, koszt ponad 20 mld GBP, partnerem jest r贸wnie偶 CGNP), Argentynie (Atucha III, 10 mld USD) oraz prawdopodobnie w Turcji; ChRL dostarczy艂a ju偶 reaktory w Pakistanie i pr贸buj膮 wej艣膰 r贸wnie偶 na rynek afryka艅ski. Po fiasku wsp贸艂pracy z Rumuni膮, teraz to inwestycja brytyjska, 鈥� zw艂aszcza pod wzgl臋dem bezpiecze艅stwa 鈥� rynku europejskim, mo偶e sprawi膰, 偶e chi艅ski technologia j膮drowa stanie si臋 mi臋dzynarodowym standardem. To w艂a艣nie ze wzgl臋d贸w strategicznych i w obawie przed chi艅sk膮 konkurencj膮 鈥� podobnie jak w obszarze us艂ug 5G 鈥� Stany Zjednoczone wywieraj膮 naciski na swoich sojusznik贸w w NATO. Warto r贸wnie偶 pami臋ta膰, 偶e CGNP zosta艂o w 2016 roku uznany przez USA , co 艂膮czy t臋 firm臋 z oskar偶eniami .
Zar贸wno w艂adze w Bukareszcie, jak i Londynie do niedawna rozwa偶a艂y szerokie otwarcie si臋 na chi艅skie inwestycje w sektorach strategicznych. W przypadku Rumunii istotnym czynnikiem ograniczaj膮cym wsp贸艂prac臋 z Chinami jest r贸wnie偶 posiadanie instalacji NATO na w艂asnym terytorium (baza w Deveselu). Jednak opr贸cz presji ameryka艅skiej, na zmian臋 w relacjach z Pekinem mia艂y wp艂yw r贸wnie偶 czynniki polityki wewn臋trznej, obecnie dodatkowo wzmocnione napi臋cia mi臋dzy Zachodem i ChRL w perspektywie pandemii. Jak wykaza艂a najnowsza analiza ameryka艅skiej , ukrywanie przez Pekin informacji w pocz膮tkowej fazie rozwoju pandemii doprowadzi艂o do wyra藕nego spadku zaufania do Chin i wzrostu przekonania o potrzebie zmniejszenia uzale偶nienia od chi艅skich 艂a艅cuch贸w dostaw i technologii z Chin. Uwa偶a tak a偶 76% Brytyjczyk贸w, 64% jest zdania, 偶e ChRL stanowi wielkie zagro偶enie dla pokoju i bezpiecze艅stwa na 艣wiecie, a 57% jest wyrazi艂o zaniepokojenie korzystaniem z chi艅skiej technologii internetowej. Dlatego bior膮c pod uwag臋 wycofanie si臋 z umowy przez Rumuni臋, i radykalny zwrot w sprawie wsp贸艂pracy z Huawei podj臋ty przez brytyjskiego premiera Borisa Johnsona (kt贸ry jeszcze pod koniec stycznia dawa艂 chi艅skiej firmie , dzi艣 chce budowa膰 cybernetyczny sojusz 10 demokracji), mo偶na oczekiwa膰, 偶e CGNP zostanie r贸wnie偶 wykluczone z kontraktu na budow臋 elektrowni atomowej w Wielkiej Brytanii.