精东影视

FocusOSA #131: Relacje Chiny-E艢W

 

W kontek艣cie aktywno艣ci Chi艅skiej Republiki Ludowej (ChRL) w Europie Wschodniej, koniec 2019 roku zdominowa艂a wiadomo艣膰 o udzieleniu przez Bank Rozwoju Chin (CDB) kredytu dla Bia艂orusi o warto艣ci 3,5 mld RMB (oko艂o 500 mln USD). Chocia偶 wst臋pne porozumienie w tej sprawie bia艂oruskie ministerstwo finans贸w zawar艂o jeszcze w kwietniu, w czasie Forum Pasa i Szlaku Pekinie, to bezpo艣redni膮 przyczyn膮 zwr贸cenia si臋 o chi艅sk膮 pomoc finansow膮 by艂o nieudzielenie kredytu przez Rosj臋, kt贸ra 鈥� jak poinformowa艂 w czerwcu minister finans贸w Bia艂orusi Maksim Jerma艂owicz 鈥� uzale偶ni艂a przyznanie 艣rodk贸w od przyspieszenia integracji pa艅stwa zwi膮zkowego. Wobec post臋puj膮cego od ko艅ca 2018 roku pogorszenia relacji bia艂orusko-rosyjskich 鈥� g艂贸wnie wok贸艂 kwestii g艂臋bszej integracji oraz ogranicze艅 handlowych i wsp贸lnej polityki energetycznej w ramach Unii Eurazjatyckiej (EAU) 鈥� decyzja ta wpisuje si臋 w pr贸b臋 wykorzystywania Chin do balansowania wp艂yw贸w Rosji, lecz z pewno艣ci膮 nie jest przyk艂adem 鈥瀙rzelicytowywania鈥� Moskwy przez Pekin.

Opublikowano: 28 stycznia 2020
Czerwony napis "archiwum" w bia艂ej ramce na 艣rodku czerwonego t艂a/Red text "archive" in a white frame in the center of the red background

Bartosz Kowalski

Chocia偶 relacje Bia艂orusi z Chinami nigdy nie stanowi艂y realnej alternatywy dla stosunk贸w z Rosj膮, to w艂adze w Mi艅sku pr贸bowa艂y wykorzysta膰 zaanga偶owanie kredytowe i inwestycyjne Pekinu jako atut w negocjowaniu swojej pozycji w relacjach z Moskw膮 鈥� przede wszystkim nie godz膮c si臋 na przyj臋cie wsp贸lnej waluty 鈥� rosyjskiego rubla. Zbli偶enie z ChRL odbywa si臋 kosztem post臋puj膮cego wzrostu deficytu handlowego i zad艂u偶enia w chi艅skich bankach (wi臋kszo艣膰 鈥瀒nwestycji鈥� to de facto kredyty celowe). Na ekonomiczne konsekwencje balansowania wp艂yw贸w Rosji nak艂ada si臋 niezadowolenie spo艂eczne powodowane strachem przed dominacj膮 Chi艅czyk贸w na rynku pracy. W艂adze Bia艂orusi pomimo oficjalnie pozytywnej percepcji udzia艂u pa艅stwa w Inicjatywie Pasie i Szlaku, sygnalizowa艂y w ubieg艂ych latach niezadowolenie z gospodarczych efekt贸w zbli偶enia z ChRL oraz zaprzestanie zad艂u偶ania si臋 w chi艅skich bankach. Dlatego podj臋cie po偶yczki w obecnym kontek艣cie sugeruje, 偶e re偶im Aleksandra 艁ukaszenki stara si臋 przed wszystkim przetrwa膰. Sytuacja ta przypomina koniec rz膮d贸w premiera Wiktora Janukowycza na Ukrainie, kt贸rego starania o kredyt zosta艂y przez w艂adze ChRL odrzucone.

Wed艂ug komunikatu bia艂oruskiego ministerstwa finans贸w, na kt贸ry powo艂ywa艂a si臋 polska , po偶yczka mo偶e by膰 przeznaczona na cele og贸lne, w tym m.in. na obs艂ug臋 d艂ugu pa艅stwowego, wsparcie rezerw walutowych i rozw贸j wzajemnej wymiany handlowej. W 2020 roku Bia艂oru艣 ma sp艂aci膰 3,8 mld USD zad艂u偶enia zagranicznego (dwie trzecie to zobowi膮zania wobec Rosji, 600 mln USD dla ChRL) 鈥� w trzech czwartych dzi臋ki nowym kredytom. Jak zapowiedzia艂o bia艂oruskie ministerstwo finans贸w w 2020 roku nowe po偶yczki z Moskwy nie s膮 planowane 鈥� po raz pierwszy od 20 lat. Pieni膮dze z Chin s膮 wi臋c elementem uniezale偶niania si臋 od funduszy z Rosji. Jednak chi艅skie 藕r贸d艂a, sk膮din膮d zdawkowo relacjonuj膮ce przyznanie kredytu (informacje na ten temat nie pojawi艂y ani na stronie internetowej ambasady ChRL w Mi艅sku, ani  w angloj臋zycznym serwisie agencji informacyjnej Xinhua) wskazuj膮, 偶e opr贸cz cel贸w handlowych, jest on obwarowany przeznaczeniem na inwestycje w aktywa denominowane w RMB i stanowi element umi臋dzynarodowienia chi艅skiej waluty. Co wi臋cej, porozumienie w tej sprawie by艂o anonsowane w kwietniu 2019 roku, a wi臋c na dwa miesi膮ce przed oficjaln膮 odmow膮 ze strony Rosji. Wskazuje si臋 r贸wnie偶, 偶e udzielenie kredytu przez szanghajsk膮 fili臋 CDB ma osobno na celu promocj臋 Strefy Wolnego Handlu w Szanghaju i tego miasta jako centrum us艂ug finansowych.

W tej perspektywie, kredyt udzielony Bia艂orusi 艣wiadczy przede wszystkim o zmianie w uk艂adzie si艂 mi臋dzy Moskw膮 i Pekinem, kt贸re zachodz膮 od czasu narzucenia zachodnich sankcji na Rosj臋 po aneksji Krymu w 2014 roku. W艂adze ChRL w ten spos贸b upiek艂y dwie pieczenie na jednym ogniu (yiju liangde): zaznaczy艂y rosn膮c膮 pozycj臋 w stosunku do Rosji i wspar艂y walcz膮cy o przetrwanie re偶im Aleksandra 艁ukaszenki pieni臋dzmi, kt贸re najpewniej wr贸c膮 do chi艅skiego bud偶etu. Nale偶y pami臋ta膰, 偶e dotychczasowe kredyty dla Bia艂orusi s艂u偶y艂y g艂贸wnie finansowaniu chi艅skich projekt贸w inwestycyjnych. Dlatego w 2017 roku ChRL sta艂a si臋 trzecim najwi臋kszym po偶yczkodawc膮, cho膰 jej udzia艂 w ca艂kowitym wolumenie inwestycji zagranicznych na Bia艂orusi wynosi oko艂o 1% (dopiero 贸sme miejsce w艣r贸d inwestor贸w spoza Wsp贸lnoty Niepodleg艂ych Pa艅stw). Z kolei dla Bia艂orusi,  kredyt z Chin (podobnie jak kontrakt na zakupy norweskiej ropy oraz rozmowy na temat dostaw surowc贸w z USA) wydaj膮 si臋 przed wszystkim stanowi膰 element wzmacniania pozycji negocjacyjnej z Rosj膮. Natomiast Unia Europejska, w tym Polska, najwyra藕niej w grze o przetrwanie bia艂oruskiego re偶imu nie jest brana pod uwag臋.

Opublikowano: Mateusz Chatys

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U艁 wsp贸艂finansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR