精东影视

FocusOSA #108: Relacje Chiny-E艢W

Stare i nowe linie podzia艂u E艢W wobec Chin

 

We wrze艣niu w Europie 艢rodkowo-Wschodniej zarysowa艂y si臋 wyra藕ne r贸偶nice w sprawie wsp贸艂pracy z Chinami i Stanami Zjednoczonymi, w kt贸rej na zajmowanie pozycji po艣redniej jest coraz mniej miejsca. Czerwon膮 lini臋 w tej kwestii wyznacza przede wszystkim stanowisko wobec koncernu Huawei. W ubieg艂ym miesi膮cu Stany Zjednoczone opublikowa艂y wsp贸ln膮 deklaracj臋 (z Polsk膮) i o艣wiadczenie (z Rumuni膮), kt贸re wskazuj膮, 偶e chi艅ska firma zostanie ze wzgl臋d贸w bezpiecze艅stwa wykluczona z przetarg贸w na budow臋 sieci 5G w tych krajach. Warto r贸wnie偶 odnotowa膰, 偶e oskar偶enia wobec Chin o ataki cybernetyczne zosta艂y w tym roku wysuni臋te przez odpowiednie s艂u偶by na Litwie (w lutym) i ostatnich dniach w Czechach (alarmuj膮cych o zagro偶eniu od kilku lat).

Opublikowano: 03 pa藕dziernika 2019
Czerwony napis "archiwum" w bia艂ej ramce na 艣rodku czerwonego t艂a/Red text "archive" in a white frame in the center of the red background

Bartosz Kowalski

Z drugiej strony, do zacie艣niania wielop艂aszczyznowych relacji z Chinami, w tym z Huawei d膮偶膮 W臋gry, a zw艂aszcza Serbia, kt贸rej wsp贸艂praca z Chinami wkroczy艂a w sfer臋 obronno艣ci i bezpiecze艅stwa. Postawa W臋gier 鈥� jako cz艂onka NATO 鈥� stawia pod znakiem zapytania realno艣膰 , zapowiadaj膮cej ograniczenie pomocy wywiadowczej, cho膰 jak zapowiedzia艂 przed kilkoma dniami doradca prezydenta Trumpa ds. Chin genera艂  obecnie w Waszyngtonie nast臋puje 鈥瀙rzeklasyfikowanie sojusznik贸w w oparciu o to, jakie zajmuj膮 stanowisko w starciu z Chinami鈥�. Spalding przyznaje jednocze艣nie, 偶e USA nie maj膮 na razie technologicznej i cenowej alternatywy wobec oferty 5G chi艅skiego koncernu (przynajmniej w zastosowaniu cywilnym). Co wi臋cej 鈥� m贸wi genera艂 鈥� Polska ma w tej sprawie o wiele mniej do stracenia pod wzgl臋dem gospodarczym ni偶 Niemcy i Francja, kt贸rych gospodarki i kapita艂 s膮 艣ci艣lej powi膮zane z Chinami. Cho膰 najwyra藕niej nie bior膮c pod uwag臋 znaczenie faktu, 偶e polska gospodarka jest uzale偶niona od kondycji zachodniego s膮siada. Z kolei odnosz膮c si臋 do warszawskiej deklaracji nt. 5G, ambasador ChRL  stawia 鈥� jak na dyplomat臋 鈥� spraw臋 jasno: 鈥濵amy nadziej臋, 偶e strona polska nie zostanie skuszona propozycjami Stan贸w Zjednoczonych, a potem przez nie wykorzystana鈥�. Dlatego nale偶y wnioskowa膰, 偶e znajduj膮ca si臋 na linii uskoku interes贸w strategicznych obu mocarstw Polska, mog艂aby w tej rywalizacji zaj膮膰 pozycj臋 licytuj膮cego a nie licytowanego.

Drug膮 wa偶n膮 lini臋 podzia艂u zacz臋艂y wyznacza膰 kwestie, kt贸re wyra藕nie oddali艂y od siebie Chiny i Europ臋 艢rodkow膮 przez dwie dekady transformacji tej偶e po 1989 roku 鈥� przede wszystkim stosunek wobec Tajwanu, Tybetu, Xinjiangu i praw cz艂owieka. Przez kilka lat po ustanowieniu formatu 鈥�16+1鈥� (鈥�17+1鈥�), te 鈥瀔ontrowersyjne tematy鈥� w relacjach z Chinami omijano przede wszystkim w obawie o nara偶enie interes贸w gospodarczych. Jednak zamiast nap艂ywu chi艅skich inwestycji, w Europie 艢rodkowej dominuje g艂贸wnie rozczarowanie. T臋 zmian臋 doskonale obrazuje postawa czeskiego ministra kultury Lubomira Zaor谩lka, kt贸ry we wrze艣niu skrytykowa艂 ambasadora ChRL za kluczenie w sprawie odwo艂ania przez chi艅skie ministerstwo kultury tourn茅e praskich filharmonik贸w w Chinach, jako retorsji za dzia艂ania burmistrza Pragi na rzecz odpolitycznienia umowy o partnerstwie miast z Pekinem. S艂owa te wybrzmiewaj膮 tym mocniej, 偶e to w艂a艣nie Zaor谩lek pe艂ni膮c funkcj臋 szefa czeskiego MSZ og艂osi艂 w 2014 roku w Pekinie nowe otwarcie i ekonomizacj臋 stosunk贸w dwustronnych. Z kolei ostatnie wzburzenie litewskiego MSZ wywo艂a艂a ingerencja chi艅skiej ambasady w przebieg demonstracji zorganizowanych w Wilnie na rzecz solidarno艣ci z protestuj膮cymi w Hongkongu. W sprzeciw w艂膮czy艂 si臋 r贸wnie偶 mer Wilna Remigijus 艩ima拧ius gro偶膮c, 偶e nie wyda  przez ambasad臋 ChRL obchod贸w 70-lecia ChRL na ulicach litewskiej stolicy. Opr贸cz suwerenno艣ci terytorialnej do agendy polityki zagranicznej wobec Chin wracaj膮 r贸wnie偶 prawa cz艂owieka:  i 艁otw膮 pot臋pi艂a represje wobec Ujgur贸w w li艣cie do komisarza ONZ ds. praw cz艂owieka, w tym samym miesi膮cu problem ten podj臋艂a r贸wnie偶 prezydent S艂owacji Zuzana 膶aputov谩 w rozmowie z szefem chi艅skiej dyplomacji Wang Yi, a w ubieg艂ym roku czeski minister spraw Tom谩拧  w Szanghaju, jak i . Polska, jak na razie nie podnosi kwestii praw cz艂owieka, natomiast w ONZ .

Wydarzenia te ujmowane w szerszej perspektywie ostatnich miesi臋cy wskazuj膮, 偶e stosunki dwustronne Europy 艢rodkowej z Chinami, na kt贸rych co do zasady opiera si臋 formu艂a 鈥�17+1鈥�, b臋d膮 si臋 dalej komplikowa膰. Opr贸cz nacisk贸w ze strony Waszyngtonu, jak i zmian na wewn臋trznej scenie politycznej takich pa艅stw jak Czechy i Litwa, g艂贸wn膮 przyczyn膮 przewarto艣ciowania polityki wobec Pekinu wydaje si臋 by膰 dominuj膮ce poczucie niespe艂nionych oczekiwa艅 zwi膮zanych z nap艂ywem chi艅skimi inwestycji.

Opublikowano: Mateusz Chatys

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U艁 wsp贸艂finansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR