精东影视

FocusOSA #103: Relacje Chiny-E艢W

Letnie miesi膮ce by艂y intensywnym okresem w relacjach Chin z Europ膮 艢rodkowo-Wschodni膮. Na pocz膮tku lipca Polsk臋, S艂owacj臋 i W臋gry odwiedzi艂 minister spraw zagranicznych Wang Yi. Wizyta w Warszawie zapowiadana by艂a ju偶 na luty, ale ostatecznie nie odby艂a si臋 w nast臋pstwie aresztowania przez ABW dw贸ch os贸b (w tym jednego obywatela Chin) pod zarzutem szpiegostwa na rzecz koncernu Huawei. Dlatego warto odnotowa膰 fakt, 偶e do oficjalnych rozm贸w w og贸le dosz艂o. Szef chi艅skiej dyplomacji stara艂 si臋 przekonywa膰 polskie w艂adze, 偶e w burzliwym okresie wojny handlowej, mog膮 odgrywa膰 konstruktywn膮 rol臋 艂膮cznika mi臋dzy Pekinem i Waszyngtonem. Na podobn膮 intencj臋 ze strony polskiego MSZ wskazuje r贸wnie偶 fakt, 偶e rozmowy plenarne zosta艂y zorganizowane w 艁azienkach 鈥� miejscu symbolicznym dla zimnowojennego zbli偶enia ameryka艅sko-chi艅skiego na pocz膮tku lat 70. ubieg艂ego wieku. Na pr贸b臋 ocieplenia relacji z Chinami wskazywa艂a r贸wnie偶 鈥� podj臋ta w czasie wizyty ministra Wanga 鈥� decyzja przetargowa o przyznaniu chi艅skiemu STECOL kontraktu na budow臋 odcinka trasy S14 ko艂o 艁odzi. Oznacza to powr贸t chi艅skich budowniczych do Polski po siedmiu latach od fiaska COVECU przy realizacji autostrady A2 przed EURO 2012 i odwo艂aniu trzech wygranych przez chi艅skie firmy przetarg贸w infrastrukturalnych w Polsce w roku ubieg艂ym.

Opublikowano: 18 wrze艣nia 2019
Czerwony napis "archiwum" w bia艂ej ramce na 艣rodku czerwonego t艂a/Red text "archive" in a white frame in the center of the red background

Bartosz Kowalski

Jednak wizyta ameryka艅skiego wiceprezydenta Mike鈥檃 Pence鈥檃 na pocz膮tku wrze艣nia i podpisanie z premierem Mateuszem Morawieckim deklaracji w sprawie warunk贸w wyboru dostawy sieci 5G 鈥� w praktyce eliminuj膮ce z polskiego rynku koncern Huawei 鈥� wskazuje, 偶e w rozgrywce ameryka艅sko-chi艅skiej polski rz膮d gra na razie jednoznacznie po stronie USA, a wsp贸艂praca w dziedzinie bezpiecze艅stwa jest nadrz臋dnym priorytetem w艂adz RP. Taka percepcja polityki RP jest r贸wnie偶 odczuwalna w rozmowach z przeci臋tnymi Chi艅czykami 鈥� kt贸rzy, jak np. taks贸wkarze w Szanghaju 鈥� wskazuj膮 Stany Zjednoczone jako patronuj膮ce ostatnim decyzjom Polski. Z drugiej strony zaledwie dzie艅 po podpisaniu deklaracji w sprawie 5G, prezes Urz臋du Komunikacji Elektronicznej Marcin Cichy . W trakcie Forum Ekonomicznego w Krynicy zadeklarowa艂, 偶e wykluczenie jakiejkolwiek firmy z przetargu jest ma艂o prawdopodobne, poniewa偶 to rozwi膮zanie za drogie (koszty spadn膮 na u偶ytkownik贸w), a polskie w艂adze same powinny zadba膰 o nale偶yte monitorowanie i bezpiecze艅stwo sieci. Takie uj臋cie sprawy 艣wiadczy albo o niekonsekwencji w艂adz RP i braku synergii w dzia艂aniach administracji pa艅stwowej, albo 鈥� cho膰 czysto hipotetycznie 鈥� za element gry negocjacyjnej polskiego rz膮du.

W tym kontek艣cie warto odnotowa膰 fakt, 偶e na pocz膮tku lipca porozumienie w sprawie dalszego rozwoju wsp贸艂pracy z Huawei podpisa艂 rz膮d W臋gier, co potwierdza, 偶e polityka zagraniczna Budapesztu i Warszawy wobec wielkich mocarstw jest biegunowo odmienna. Co wi臋cej stanowisko  w sprawie wsp贸艂pracy z Huawei jest coraz bardziej koncyliacyjne, wskazuj膮c, 偶e gospodarcza wsp贸艂zale偶no艣膰 Berlina i Pekinu mo偶e prze艂o偶y膰 si臋 na decyzje strategiczne 鈥� id膮ce wbrew dzia艂aniom administracji Donalda Trumpa. Poniewa偶 polska gospodarka (podobnie jak ca艂ej Grupy Wyszehradzkiej) jest w decyduj膮cy spos贸b zale偶na od kondycji ekonomicznej Niemiec, mo偶e to prowadzi膰 do (dalszego) ograniczenia podmiotowo艣ci w polskiej polityce zagranicznej, zar贸wno w ramach UE, jak i perspektywie stosunk贸w z Chinami, kt贸re sta艂y si臋 funkcj膮 stanu relacji mi臋dzy Pekinem i Waszyngtonem. W tej sytuacji mo偶na za艂o偶y膰, 偶e stanowisko Polski wobec Chin mog艂oby ulec zmianie wraz z nap艂ywem du偶ych inwestycji z Pa艅stwa 艢rodka. Rozczarowanie ich brakiem oraz niezadowolenie z rosn膮cego deficytu w handlu dwustronnym, polskie w艂adze otwarcie komunikuj膮 stronie chi艅skiej od d艂u偶szego czasu. Za pozytywn膮 zmian臋 w tym wzgl臋dzie nale偶y uzna膰 decyzj臋 grupy finansowej NeoInvestments, kt贸ra we wsp贸艂pracy z chi艅sk膮 firm膮 China Sinogy Electric Engineering og艂osi艂a na pocz膮tku wrze艣nia, 偶e wybuduje w Wielkopolsce  o mocy 600 megawat贸w 鈥� najwi臋ksz膮 w Europie 艢rodkowo-Wschodniej i jedn膮 z wi臋kszych na ca艂ym kontynencie europejskim. Dla por贸wnania warto zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e w czerwcu br. China National Machinery Import and Export Corporation rozpocz臋艂a w w臋gierskim Kaposv谩r budow臋 farmy solarnej o mocy 100 megawat贸w, a wi臋c sze艣ciokrotnie mniejszej od instalacji planowanej w Polsce. Warto艣膰 inwestycji na W臋grzech, przedstawianej jako najwi臋ksza elektrownia PV w regionie E艢W wynosi 32 mld HUF (430 mln PLN). Cho膰 w przypadku farmy fotowoltaicznej w Wielkopolsce danych finansowych na razie nie przedstawiono, to mo偶na za艂o偶y膰, 偶e jej realizacja przyczyni si臋 wyra藕nie do zwi臋kszenia wolumenu chi艅skich inwestycji w Polsce.

W okresie letnim temperatury nabra艂y r贸wnie偶 relacje czesko-chi艅skie, zaognione wok贸艂 postawy burmistrza Pragi Zdenka H艡iba. Sednem sporu jest zapis o polityce 鈥瀓ednych Chin鈥� i Tajwanie jako nieod艂膮cznej cz臋艣ci Chin w umowie o partnerstwie miast mi臋dzy Prag膮 i Pekinem, kt贸r膮 w 2016 roku zawar艂a poprzednia burmistrz Adriana Krn谩膷ov谩.  to jednocze艣nie powstrzymuj膮 si臋 od krytyki dzia艂a艅 H艡iba, przywo艂uj膮c zasad臋 autonomii samorz膮d贸w w pa艅stwach demokratycznych. Natomiast stanowisko w艂adz sto艂ecznego ratusza pot臋piaj膮 鈥� jak mo偶na by艂o si臋 tego spodziewa膰 鈥� najbardziej prochi艅skie o艣rodki na czeskiej scenie politycznej: kancelaria prezydenta Zemana oraz lider Komunistycznej Partii Czech i Moraw Vojt臎ch Filip. Oliwy do ognia doda艂 fakt, 偶e w ramach retorsji ministerstwo kultury ChRL odwo艂a艂o kilka wydarze艅 kulturalnych z udzia艂em Czech贸w, w tym tourn茅e praskich filharmonik贸w (PKF) po Chinach. W konsekwencji nowo mianowany minister kultury Lubom铆r , 偶e je艣li Pekin nie zmieni postawy, wsp贸艂praca kulturalna zostanie ca艂kowicie wstrzymana. S艂owa te wybrzmiewaj膮 tym mocniej, 偶e Zaor谩lek pe艂ni膮c funkcj臋 szefa czeskiego MSZ og艂osi艂 w 2014 roku w Pekinie nowe otwarcie i ekonomizacj臋 stosunk贸w dwustronnych. Jednak w Czechach, podobnie jak w Polsce pok艂adane od co najmniej 2012 roku, to jest instytucjonalizacji formatu 鈥�16+1鈥�, nadzieje na intensyfikacj臋 wsp贸艂pracy gospodarczej nie przynios艂y spodziewanych korzy艣ci; diametralnie zmienia艂a si臋 r贸wnie偶 sytuacja mi臋dzynarodowa. W tej perspektywie Chiny b臋d膮 obecnie koncentrowa膰 swoj膮 regionaln膮 uwag臋 na W臋grzech, Serbii i Grecji, demonstruj膮c dzia艂anie dyplomacji ekonomicznej. Nale偶y oczekiwa膰, 偶e nowy rz膮d Kiriakosa Mitsotakisa w najbli偶szych tygodniach przyjmie  na rozbudow臋 portu w Pireusie, kt贸ra ma stworzy膰 2500 sta艂ych miejsc pracy i poch艂on膮膰 800 mln EUR. To oferta nad kt贸r膮 偶adne europejskie pa艅stwo nie przesz艂oby oboj臋tne.

Opublikowano: Mateusz Chatys

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U艁 wsp贸艂finansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR