Kilka dni wcze艣niej dosz艂o jednak do r贸wnie偶 powa偶nego incydentu z tym, 偶e na Morzu Po艂udniowochi艅skim. Chi艅ski statek rybacki staranowa艂 filipi艅ski kuter FB Gimber1 z 22 rybakami na pok艂adzie, po czym odp艂yn膮艂 bez udzielenia pomocy poszkodowanym. Filipi艅scy rybacy zostali wy艂owieni z wody przez wietnamsk膮 jednostk臋 b臋d膮c膮 w pobli偶u ca艂ego zdarzenia. Specjalista z zakresu geopolityki na Morzu Po艂udniowochi艅skim 鈥� Ian Storey (ISEAS-Yusof Ishak Instytut w Singapurze), stwierdzi艂 w swoim komentarzu, 偶e je偶eli zatopienie filipi艅skiego statku rybackiego by艂o celowe, to nale偶y je rozpatrywa膰 w kategoriach aktu agresji, natomiast nieudzielenie pomocy ton膮cym rybakom jest wyra藕nym pogwa艂ceniem ponad stuletnich zasad, obliguj膮cych marynarzy do pomocy potrzebuj膮cym na otwartym morzu bez wzgl臋du na wszystko.
Napi臋cie na Morzu Po艂udniowochi艅skim systematycznie ro艣nie od pocz膮tku roku. Opr贸cz systematycznych ameryka艅skich patroli, nadzoruj膮cych swobod臋 偶eglugi na g艂贸wnych szlakach transportowych, mo偶na zauwa偶y膰 rosn膮ce zaanga偶owanie innych Zachodnich pa艅stw. W marcu brytyjska flota wsp贸lnie z marynark膮 wojenn膮 USA i japo艅skimi si艂ami samoobrony przeprowadzi艂y 膰wiczenia w walce przeciwko okr臋tom podwodnym w pobli偶u archipelagu Wysp Paracelskich. Natomiast w kolejnym miesi膮cu francuska fregata Vendemiaire zaznaczy艂a swoj膮 obecno艣膰 w regionie Cie艣niny Tajwa艅skiej (w wyniku czego francuska delegacja zosta艂a wykluczona z obchod贸w 70. rocznicy za艂o偶enia Marynarki Wojennej Chi艅skiej Armii Ludowo-Wyzwole艅czej). G艂贸wnym zarzewiem napi臋tej sytuacji na Morzu Po艂udniowochi艅skim jest jednak sp贸r terytorialny, kt贸rego stronami s膮 Chiny, Filipiny, Wietnam, Tajwan, Malezja i Brunei, przy czym do najaktywniejszych aktor贸w nale偶y zaliczy膰 pierwsze trzy pa艅stwa.
Od 2016 roku stosunki mi臋dzy Chinami i Filipinami uleg艂y znacznej poprawie, g艂贸wnie za spraw膮 obj臋cia prezydentury przez Rodrigo Duterte, b臋d膮cego zwolennikiem rozwijania relacji z Pekinem. Na przeszkodzie nowego rozdzia艂u w stosunkach mi臋dzy tymi pa艅stwami nie stan膮艂 nawet korzystny dla Filipin wyrok Sta艂ego Trybuna艂u Arbitra偶owego w Hadze, kt贸ry odrzuci艂 chi艅skie roszczenia na Morzu Po艂udniowochi艅skim.
Jako pierwszy g艂os w sprawie zatopienia kutra rybackiego zabra艂 minister obrony Filipin 鈥� Delfin Lorenzana, kt贸ry pot臋pi艂 zachowanie chi艅skiej jednostki i wezwa艂 do wszcz臋cia post臋powania w tej sprawie, maj膮cego na celu wyja艣nienie wszystkich okoliczno艣ci. Doda艂 r贸wnie偶, 偶e udzia艂 chi艅skiego statku w ca艂ym wydarzeniu zosta艂 potwierdzony przez kapitana FB Gimber1 鈥� Junel Insigne, kt贸ry zidentyfikowa艂 chi艅sk膮 jednostk臋 na podstawie charakterystycznego o艣wietlenia u偶ywanego przez Chi艅czyk贸w. Z kolei rzecznik zachodniego dow贸dztwa filipi艅skiej armii 鈥� Stephen Penetrante, poinformowa艂, 偶e zatopienie kutra nie ma znamion wypadku i musia艂o by膰 to celowe dzia艂anie chi艅skich marynarzy. Takie samo stanowisko przedstawi艂 dow贸dca filipi艅skiej marynarki wojennej 鈥� wiceadmira艂 Robert Empedrad. Zwr贸ci艂 uwag臋 na to, 偶e filipi艅ski kuter w momencie zdarzenia by艂 zakotwiczony, co musia艂o by膰 wyra藕nie widoczne na radarze. Swoje poparcie dla opinii wojskowych przedstawi艂 tak偶e senator Panfilo Lacson, kt贸ry pe艂ni艂 wcze艣niej funkcj臋 komendanta policji. Doda艂, 偶e nawet je偶eli wydarzenie b臋dzie rozpatrywane w kategoriach wypadku to i tak za艂oga chi艅skiego statku powinna odpowiedzie膰 za brak udzielenia pomocy i ucieczk臋 z miejsca zdarzenia.
W imieniu Chin g艂os w sprawie zabra艂 rzecznik ministerstwa spraw zagranicznych 鈥� Geng Shuang, kt贸ry stwierdzi艂, 偶e zatopienie statku by艂o efektem wypadku, wynikaj膮cego ze wzmo偶onego ruchu na Morzu Po艂udniowochi艅skim.
Zaskakuj膮ce w ca艂ej tej sytuacji by艂o milczenie prezydenta Rodrigo Duterte, s艂yn膮cego z szybkiego i cz臋sto kontrowersyjnego komentowania wydarze艅 dotycz膮cych spraw pa艅stwa. Jak podaje filipi艅ski portal informacyjny 鈥� Rappler, prezydent wzi膮艂 udzia艂 w trzech publicznych wyst膮pieniach od czasu, kiedy Delfin Lorenzana odni贸s艂 si臋 do zatopienia FB Gimber1, podczas kt贸rych nie skomentowa艂 incydentu. Reakcja Duterte, a raczej jej brak, jest tym bardziej wymowna, je偶eli we藕miemy pod uwag臋 fakt, 偶e jest to pierwszy przypadek w historii zatopienia filipi艅skiego statku przez Chi艅czyk贸w. Podobna sytuacja mia艂a miejsce po publikacji raportu filipi艅skiej armii odno艣nie wzmo偶onej aktywno艣ci chi艅skich statk贸w wok贸艂 wyspy Thitu. Prezydent Duterte dopiero po ponad 10 dniach udzieli艂 g艂osu w tej sprawie, gdzie zapowiedzia艂, 偶e zarz膮dzi desant 偶o艂nierzy na wysp臋, je偶eli chi艅skie statki b臋d膮 kontynuowa艂y blokad臋 wyspy.
Tydzie艅 po zatopieniu statku minister ds. energetyki Filipin 鈥� Alfonso Cusi, podczas swojego wyst膮pienia w San Jose, poinformowa艂 dziennikarzy, 偶e milczenie Rodrigo Duterte jest wynikiem dok艂adnego badania sprawy przez prezydenta, kt贸ry w ten spos贸b nie chce podejmowa膰 pochopnych decyzji.
Ostatecznie oba pa艅stwa zgodzi艂y si臋 na zorganizowanie wsp贸lnego 艣ledztwa, kt贸re b臋dzie mia艂o na celu wyja艣nienie wszystkich okoliczno艣ci zatopienia filipi艅skiego kutra rybackiego. Tego rodzaju rozwi膮zanie zosta艂o zaproponowane przez rzecznika chi艅skiego ministerstwa spraw zagranicznych 鈥� Lu Kang, podczas konferencji prasowej. Wed艂ug doniesie艅 prasowych ten sam spos贸b wyja艣nienia sytuacji przedstawi艂 filipi艅ski minister sprawiedliwo艣ci podczas posiedzenia rz膮du z 17 czerwca, co zosta艂o zaakceptowane przez prezydenta. Tego samego dnia Duterte przerwa艂 swoje milczenie, twierdz膮c, 偶e wyklucza mo偶liwo艣膰, i偶 zatopienie statku by艂o incydentem morskim. Doda艂 jednak, 偶e nale偶y poczeka膰 na wyniki 艣ledztwa, 偶eby podj膮膰 kolejne decyzje. Odmienne zdanie w tej sprawie przedstawi艂 minister obrony 鈥� Delfin Lorenzana, kt贸ry za po艣rednictwem Twitter鈥檃 stwierdzi艂, 偶e wsp贸lne 艣ledztwo zaburza suwerenno艣膰 obu pa艅stw. Jedno jest pewne, ot贸偶 na chwil臋 obecn膮 wsp贸lne 艣ledztwo uchroni zar贸wno Chiny jak i Filipiny przed 鈥瀠trat膮 twarzy鈥�, a tak偶e pozwoli na przed艂u偶enie czasu trwania 艣ledztwa, co w konsekwencji doprowadzi do rozmycia jednoznacznej odpowiedzialno艣ci za zatopienie kutra.