¾«¶«Ó°ÊÓ

FocusOSA #87: Działania Chin na Bałkanach

Jednym z kluczowych wydarzeń dla chorwackiej dyplomacji w na przełomie kwietnia i maja był nie tylko fakt organizacji szczytu formatu 16+1 w Dubrowniku, lecz także informacja o zainteresowaniu chińskich przedsiębiorstw w przejęcie popadłych w problemy finansowe stoczni na wybrzeżu Adriatyku. Według informacji przekazywanych przez lokalne media, 4 kwietnia zakończył się dwutygodniowy strajk po którym pracownicy nie otrzymali od chorwackiego rządu żadnych gwarancji na poprawę sytuacji. W toku dyskusji proponowano nad dwoma rozwiązaniami problemów w przypadku stoczni w Puli – ogłoszeniu bankructwa lub restrukturyzacji spółki. Sytuacją pracowników w zadłużonych stoczniach zajmie się Międzynarodowa Organizacja Pracy w Turynie, bowiem – jak twierdzą pracownicy – sytuacja robotników naruszyła wszystkie międzynarodowe konwencje dotyczące ich praw.

Opublikowano: 20 maja 2019
Czerwony napis "archiwum" w białej ramce na środku czerwonego tła/Red text "archive" in a white frame in the center of the red background

Przemysław Ciborek

Przemysł stoczniowy ma w Chorwacji długą tradycję. Szef chorwackiego rządu – Andrej Plenković – przyznał, iż pod koniec lat 80. XX wieku, Chorwacja była trzecim największym krajem przemysłu stoczniowego na świecie, obecnie zajmując 9. miejsce. Produkcja w chorwackich stoczniach – w zależności od kondycji spółek – odpowiada od 0,8% do 1,8% krajowego PKB a także od 10% do 15% chorwackiego eksportu. Najpoważniejszą propozycją rządu wystosowaną jesienią 2018 wydawał się – zatwierdzony przez Komisję Europejską – plan gruntownej restrukturyzacji.

Szczyt w Dubrowniku wlaÅ‚ nadziejÄ™ w serca zarówno rzÄ…du jak i pracowników, dajÄ…c realnÄ… szansÄ™ na poprawÄ™ kryzysowej sytuacji. Andrej PlenkovicÌ� 18 kwietnia powiadomiÅ‚ o planowanej wizycie delegacji China Shipbuilding Corporation w Rijece i Puli, która ostatecznie miaÅ‚a . WÄ…tpliwoÅ›ci niosÄ… ze sobÄ… okolicznoÅ›ci zainicjowania rozmów dwustronnych dotyczÄ…cych potencjalnych inwestycji na poczÄ…tku kwietnia br. Wiele wskazuje na to, iż miaÅ‚y one charakter ad-hoc a szczegóły potencjalnego udziaÅ‚u chiÅ„skich przedsiÄ™biorców w projekcie zostaÅ‚y omówione – w najlepszym przypadku w rozmowach kuluarowych – na zorganizowanym wczeÅ›niej szczycie UE-Chiny.

Niestety,  chorwacki sÄ…d gospodarczy ogÅ‚osiÅ‚ wyrok, w którym poddaÅ‚ adriatycki port w Puli w stan upadÅ‚oÅ›ci. Rozprawa dotyczÄ…ca wydania – zapewne – podobnej decyzji w kwestii portu w Rijece bÄ™dzie miaÅ‚a miejsce 5 czerwca br. Warto nadmienić, iż obie stocznie należą do grupy Uljanik, najwiÄ™kszej grupy stoczniowej w Chorwacji, która w 25% należy chorwackiego rzÄ…du. ZadÅ‚użenie stoczni w Puli wynosiÅ‚o 164,8 mln kun (25 mln USD), a lokalne media donoszÄ… o 1118 osobach, które pozostanÄ… bez zatrudnienia w wyniku ogÅ‚oszenia bankructwa.

Wciąż nie jest jasne jakie stanowisko zajÄ…Å‚ jeden z gigantów chiÅ„skiego rynku stoczniowego – China Shipbuilding Industry Corporation. Chorwacki minister gospodarki Darko Horvat stwierdziÅ‚, iż ostateczna decyzja CSIC ma zapaść w ciÄ…gu kilku najbliższych dni. Minister Horvat , iż nie jest jasne czy chiÅ„skie przedsiÄ™biorstwo zdecyduje siÄ™ na kontynuacjÄ™ projektu stoczniowego. Być może CSIC przedstawi inny projekt produkcji przemysÅ‚owej w miejscu upadÅ‚ej stoczni.

Opinia publiczna pozostaje podzielona w kwestii oceny szans na utrzymanie zadÅ‚użonej stoczni, jednoznacznie podkreÅ›lajÄ…c, iż nie sÄ… sceptyczni wobec chiÅ„skich inwestycji a kolejnych obietnic chorwackiego rzÄ…du. Przedstawiciele unii pracowniczej nie zostali natomiast dopuszczeni do rozmów, w których uczestniczyli wÅ‚aÅ›ciciele spółki Uljanik a także chorwacki rzÄ…d oraz potencjalny inwestor z Chin. To może mieć kluczowe znacznie dla dalszego procesu negocjacyjnego. Warto przy tym zaznaczyć, że problemy z pÅ‚ynnoÅ›ciÄ… finansowÄ… chorwackiego przedsiÄ™biorstwa pojawiÅ‚y siÄ™ jeszcze w 2017, doprowadzajÄ…c do 1800 przymusowych zwolnieÅ„ w 2018 roku. W wyniku wczeÅ›niej wspomnianego wyroku z 13 maja 2019 roku, kolejne 1118 osób może stracić pracÄ™, co stanowiÅ‚oby już niemal trzy tys. pracowników z liczÄ…cego 4,5 tys. zakÅ‚adu. Ewentualne caÅ‚kowite wycofanie siÄ™ CSIC z projektu inwestycyjnego bÄ™dzie oznaczać de facto upadek chorwackiego przemysÅ‚u stoczniowego a rozgoryczona takim obrotem sprawy opinia publiczna może łączyć to niepowodzenie z chiÅ„skÄ… obecnoÅ›ciÄ… gospodarczÄ… w kraju. W tym miejscu powstaje pytanie – czy Chiny na kanwie udanego dla chiÅ„skiej dyplomacji szczytu 16+1 zdecydujÄ… siÄ™ na nieuzasadniony ekonomicznie, lecz ważny wizerunkowo projekt?

Opublikowano: Mateusz Chatys

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR