¾«¶«Ó°ÊÓ

FocusOSA #86: Relacje Chiny-EÅšW

Siódmego maja (ósmego według czasu pekińskiego) minęło 20 lat od zbombardowania przez Stany Zjednoczone (NATO) ambasady ChRL w Belgradzie. W nalocie zginęło 3 obywateli Chin a 20 zostało rannych. Dziennikarze, którzy ponieśli wówczas śmierć: Shao Yunhuan, Xu Xinghu i Zhu Ying są określani w ojczyźnie jako „męczennicy� (lieshi). W celu upamiętnienia tragicznych wydarzeń z 1999 roku w Belgradzie zorganizowano uroczystość ku czci ofiar w miejscu byłej ambasady, gdzie obecnie powstaje wielkie chińskie centrum kulturalne. Napis na znajdującej tam pamiątkowej tablicy głosi podziękowania za wsparcie i przyjaźń, której Serbowie udzielili w najtrudniejszych chwilach Chińskiej Republice Ludowej.

Opublikowano: 16 maja 2019
Czerwony napis "archiwum" w białej ramce na środku czerwonego tła/Red text "archive" in a white frame in the center of the red background

Bartosz Kowalski

Choć Amerykanie okreÅ›lili bombardowanie jako „omyÅ‚koweâ€�, to w Chinach jest ono traktowane jako celowe naruszenie paÅ„stwowej suwerennoÅ›ci. Podobne przekonanie o intencjonalnym amerykaÅ„skim ataku podziela wielu Serbów, a pamięć o nalocie staÅ‚a siÄ™ ważnym elementem relacji chiÅ„sko-serbskich, symbolizujÄ…c przeciwstawianie siÄ™ ingerencji Zachodu w wewnÄ™trzne sprawy innych paÅ„stw. W czerwcu 2016 roku pod pomnikiem ofiar nalotu pokÅ‚onili siÄ™ wspólnie przewodniczÄ…cy Xi Jinping i prezydent Tomislav Nikolić. W  oprócz ambasador Chen Bo wziÄ™li również udziaÅ‚ serbski minister pracy, zatrudnienia, weteranów i polityki spoÅ‚ecznej Zoran Ä�orÄ‘ević oraz przedstawiciele Å›rodowisk dziennikarskich i stoÅ‚ecznych wÅ‚adz miejskich.

Kryzys okreÅ›lany w chiÅ„skiej historiografii jako „incydent z 8 majaâ€� wywoÅ‚aÅ‚ w 1999 roku protesty na dużą skalÄ™ w najwiÄ™kszych chiÅ„skich miastach, które jak w przypadku Pekinu i Chengdu doprowadziÅ‚y do fizycznych ataków na amerykaÅ„skie przedstawicielstwa dyplomatyczne. Å»ywotność resentymentów i antyamerykaÅ„skich nastrojów wÅ›ród chiÅ„skiej opinii publicznej  chiÅ„skiej telewizji CCTV opublikowanym na profilu „Dziennika Ludowegoâ€� na portalu Weibo. WiÄ™kszość z zamieszczonych opinii wpisuje siÄ™ narracjÄ™ o „narodowym upokorzeniuâ€�: „potrzeba umacniać ojczyznÄ™, tak aby nikt nie odważyÅ‚ siÄ™ na podobne przeÅ›ladowania w przyszÅ‚oÅ›ciâ€�, ,,Chiny i lud chiÅ„ski nie zapomnÄ… Å›mierci niewinnych rodaków i nie zapomnÄ… brutalnych okrucieÅ„stw Stanów Zjednoczonychâ€�, „[za krzywdy wyrzÄ…dzone nam przez] imperializm amerykaÅ„ski oddamy wet za wetâ€�, a nawet radykalne porównania miÄ™dzy bombardowaniem i „śmierciÄ… kilkudziesiÄ™ciu tysiÄ™cy rodaków w masakrze nankiÅ„skiejâ€�. JeÅ›li opinie w mediach spoÅ‚ecznych odczytywać jako wskaźnik nastrojów panujÄ…cych obecnie w Chinach to wiÄ™kszość z nich opowiada siÄ™ za obraniem zdecydowanego kursu wobec USA, stonowanego uprzednio w reakcji na wojnÄ™ handlowÄ…: „nie potrzeba nam ponownie ukrywać naszego potencjaÅ‚u (taoguang yanghui), teraz [już] możemy siÅ‚ować siÄ™ z Amerykanami, 20 lat temu byÅ‚o to trudne do wyobrażeniaâ€�.

Wśród wielu interpretacji wydarzenia sprzed dwóch dekad, znajduje się również wykładnia mówiąca, że zbombardowanie chińskiej placówki w Belgradzie było karą za poparcie Pekinu dla reżimu Slobodana Miloševića. Odwracając tę perspektywę, postawa Chin mogła być postrzegana jako sprawdzanie, jak daleko można się posunąć w kontestowaniu działań amerykańskich ergo testowanie progu reakcji Stanów Zjednoczonych. Biorąc pod uwagę jak silnie narracja o „renesansie Chin� i „zmazaniu narodowego upokorzenia� związana jest z legitymizacją władzy Xi Jinpinga oraz fakt, że pozycja USA na świecie jest słabsza niż dwie dekady temu, należy założyć, że konsekwencje podobnego incydentu zaistniałego na jednej z linii uskoku dzielących obecnie Chiny i USA (np. Morze Południowochińskie czy Cieśnina Tajwańska) byłyby teraz znacznie trudniejsze do okiełznania niż w 1999 roku.

Opublikowano: Mateusz Chatys

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR