¾«¶«Ó°ÊÓ

FocusOSA #82: Działania Chin na Bałkanach

Zgodnie z przewidywaniami w chorwackim Dubrowniku 12 kwietnia 2019 roku doszło do dołączenia Grecji w struktury formatu współpracy państw Europy Środkowej i Wschodniej z Chinami – �16+1�. W konsekwencji zorganizowanego trzy dni wcześniej szczytu Unia Europejska-Chiny oraz wypracowanego nań porozumienia, w ramach 17. punktu tego dokumentu, obie strony ustanowiły dalszy plan działania w obliczu rozszerzenia się tego formatu współpracy. Być może nieprzypadkowo 17. punkt dokumentu dotyczy w zasadzie większości unijnych roszczeń w stosunku do aktywności ChRL w ramach inicjatywy Pasa i Szlaku – a zwłaszcza – formatu współpracy Chiny-EŚW ab hinc zwanego „17+1�. W niniejszym dokumencie obie strony zobowiązały się przede wszystkim do utrzymywania przejrzystości swych działań w ramach współpracy pomiędzy UE a Chinami.

Opublikowano: 24 kwietnia 2019
Czerwony napis "archiwum" w białej ramce na środku czerwonego tła/Red text "archive" in a white frame in the center of the red background

Przemysław Ciborek

Chiny już niebawem bÄ™dÄ… mieć okazjÄ™ do wywiÄ…zania siÄ™ z niniejszych zobowiÄ…zaÅ„, bowiem dwa dni przed szczytem w Dubrowniku, w czasie  premierów Chin i Chorwacji  o chiÅ„skim zainteresowaniu inwestycyjnym dotyczÄ…cym chorwackich stoczni. Chorwackie stocznie Uljanik w Puli oraz 3 Maj w Rijece od dawna borykaÅ‚y siÄ™ z problemami finansowymi. Lokalne media jeszcze 4 kwietnia  o beznadziejnej sytuacji w stoczni Uljanik, gdzie pracownicy po ponad dwutygodniowym strajku nie otrzymali od chorwackiego rzÄ…du żadnych gwarancji na poprawÄ™ sytuacji. W toku dyskusji debatowano nad dwoma rozwiÄ…zaniami problemów w Puli – ogÅ‚oszeniu bankructwa lub restrukturyzacji spółki. Sprawa trawiÅ‚a również do MiÄ™dzynarodowej Organizacji Pracy w Turynie, bowiem – jak twierdzÄ… pracownicy – sytuacja robotników naruszyÅ‚a wszystkie miÄ™dzynarodowe konwencje dotyczÄ…ce praw pracowniczych.

Jak wczeÅ›niej wspomniano, niecaÅ‚y tydzieÅ„ później, 11 kwietnia 2019 roku informowano o żywotnym zainteresowaniu chiÅ„skich inwestorów w przejÄ™cie zadÅ‚użonych spółek, a w kolejnym tygodniu, tj. 18 kwietnia Andrej Plenković  o planowanej wizycie delegacji China Shipbuilding Corporation w Rijece i Puli, która miaÅ‚aby mieć miejsce jeszcze w kwietniu br. Nie należy mieć zatem wÄ…tpliwoÅ›ci, iż decyzja o ewentualnym podjÄ™ciu inwestycji miaÅ‚a charakter ad-hoc a jej szczegóły zostaÅ‚y omówione – w najlepszym przypadku w rozmowach kuluarowych – na zorganizowanym wczeÅ›niej szczycie UE-Chiny. Warto w tym miejscu przypomnieć, iż Chiny sÄ… najwiÄ™kszym nabywcÄ… i budowniczym statków na Å›wiecie.

Zdaniem szefa chorwackiego rządu ewentualne powodzenie inwestycji w stoczniach będzie się łączyć z działaniami na rzecz zmniejszania długu publicznego (obecnie 74,6%) względem PKB do poziomu 62% do 2022 roku, który wpisuje się w szerszym kontekście w chorwackie dążenie do wypełnienia kryteriów konwergencji i w konsekwencji przyjęcia wspólnotowej waluty. Retoryka ta zgodna jest zatem z przekazem niezmiennie płynącym z Pekinu, która mówi o korzystnym wpływie chińskiej aktywności gospodarczej w regionie na rozwój Unii Europejskiej. Powstaje zatem pytanie czy Chorwacja będzie kolejnym sojusznikiem Chin na forum UE?

Na Å‚amach chorwackiego portalu  szybko zidentyfikowano chiÅ„skie motywacje wzglÄ™dem baÅ‚kaÅ„skiego kraju. Portal cytujÄ…c Vlatko Cvrtila – chorwackiego eksperta ds. stosunków miÄ™dzynarodowych – uznaÅ‚, iż chiÅ„ski rzÄ…d w zamian za inwestycje na pewno nie zażąda utworzenia Chorwackiej Partii Komunistycznej (sic!), niemniej zaleca ostrożność, bowiem w stosunkach miÄ™dzynarodowych nie ma miejsca na filantropiÄ™. WedÅ‚ug eksperta, chiÅ„skie inwestycje w regionie wpisujÄ… siÄ™ w globalnÄ… strategiÄ™ budowania wpÅ‚ywów gospodarczych i politycznych. Zauważa jednak, iż chiÅ„skie dążenia do jak najwiÄ™kszego usprawnienia lÄ…dowego odcinka inicjatywy „Pasa i Szlakuâ€� poprzez inwestycje infrastrukturalne w perspektywie dÅ‚ugookresowej przyniosÄ… korzyÅ›ci obu stronom.

Wygląda na to, iż rządy państw Półwyspu Bałkańskiego – niezależnie od tego czy są częścią Unii Europejskiej czy nie – zdają sobie sprawę z poważnych ograniczeń inwestycyjnych Wspólnoty. W tej sytuacji naturalnie poszukują realnej alternatywy dla podtrzymania rozwoju gospodarczego. Niepokojącą jednak tendencją – obserwowaną w szczególności na Bałkanach – jest traktowanie chińskiego kapitału za pewnego rodzaju remedium na palące problemy dla – skądinąd strategicznych – spółek państwowych w kluczowych sektorach krajowych gospodarek. Utrzymanie tysięcy miejsc pracy niewątpliwie jest „pozytywnym skutkiem ubocznym� chińskich fuzji i przejęć, niemniej rządy państw w zamian za uspokojenie nastrojów społecznych nierzadko godzą się na daleko idące ustępstwa w negocjacjach z Pekinem.

Opublikowano: Mateusz Chatys

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR