¾«¶«Ó°ÊÓ

FocusOSA #76: Relacje Niemcy-Chiny

Na 9 kwietnia br. zaplanowany jest szczyt Unia Europejska-Chiny, którego głównym tematem będzie kwestia dostępu europejskich firm do chińskiego rynku. Na dwa tygodnie przed tym spotkaniem, podczas szczytu Rady Europejskiej w Brukseli 22 marca br., kanclerz Angela Merkel potwierdziła swoje zainteresowanie utrzymywaniem bliskich stosunków gospodarczych z Chinami, jednocześnie wzywając do sprawiedliwego dostępu do rynku przemysłowego. Odwołując się do treści nowego dokumentu unijnego zatytułowanego „EU-China – a strategic outlook� Merkel podkreślała, że Wspólnota Europejska i Chiny są „z jednej strony partnerami, ale drugiej konkurentami – nie tylko w sensie ekonomicznym, ale także w kwestii bardzo różnych systemów politycznych�. W jasnych słowach poparła także żądania Komisji Europejskiej, by zaostrzyć europejskie przepisy dotyczące bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Ta reorientacja jest konieczna, ponieważ Chiny zazwyczaj odcinają swój rynek od firm zewnętrznych, tymczasem Europa jest otwarta na inwestycje ze strony chińskich przedsiębiorstw państwowych lub subsydiowanych przez państwo. Komisja dąży ponadto do stworzenia nowych zasad w przetargach publicznych, aby UE i Chiny miały równe szanse. Merkel po zakończeniu szczytu powiedziała, że ​​szefowie państw i rządów przyjęli z zainteresowaniem propozycje Komisji.

Opublikowano: 27 marca 2019
Czerwony napis "archiwum" w białej ramce na środku czerwonego tła/Red text "archive" in a white frame in the center of the red background

Joanna Ciesielska-Klikowska

Niemiecka szefowa rzÄ…du od kilku już lat nakÅ‚ania do utrzymywania jednej linii w polityce zagranicznej krajów UE wzglÄ™dem PaÅ„stwa Åšrodka, podkreÅ›la konieczność wypracowania wspólnej strategii przemysÅ‚owej i  nieodzowność stosowania zasady wzajemnoÅ›ci w relacjach z ChRL. Jak podczas konferencji prasowej podkreÅ›laÅ‚a Merkel „chcemy dobrych i intensywnych stosunków handlowych z Chinami, ale muszÄ… one opierać siÄ™ na wzajemnoÅ›ciâ€�.

Słowa te niemiecka kanclerz będzie mogła powtórzyć także w najbliższych dniach bezpośrednio przewodniczącemu Xi Jinpingowi, bowiem oboje wezmą udział w organizowanym w Paryżu spotkaniu z francuskim prezydentem Emmanuelem Macronem oraz przewodniczącym Komisji Europejskiej Jean-Claude’em Junckerem.

Xi podróżuje aktualnie po Europie promując Nowy Jedwabny Szlak. Jednak ten zataczający coraz większe kręgi plan Pekinu budzi nieufność wśród europejskich stolic – niechętne są przede wszystkim Paryż oraz Berlin. W Niemczech krytycy oskarżają Pekin o rozszerzenie chińskich wpływów w Europie, o doprowadzenie państw do uzależnienia finansowego, a jednocześnie ochronę własnego rynku przed zagranicznymi inwestycjami. Bardzo krytycznie postrzegane jest choćby najnowsze memorandum o przystąpieniu Włoch do chińskiej Inicjatywy Pasa i Szlaku, podpisane w sobotę 23 marca. �ącznie podczas spotkania pomiędzy najwyższymi przedstawicielami Państwa Środka i Włoch podpisano 29 porozumień o współpracy międzyrządowej i biznesowej w dziedzinie handlu, transportu i kultury. Włochy są pierwszym z członków grupy G7 i pierwszym dużym krajem członkowskim UE, który przystąpiły do tej chińskiej inicjatywy.

OceniajÄ…c to wydarzenie kanclerz Merkel stwierdziÅ‚a powÅ›ciÄ…gliwie, że na razie „nie ma nic do krytykowaniaâ€�, jednak apeluje do premiera Giuseppe Contiego, by zachowaÅ‚ rozwagÄ™ w relacjach z chiÅ„skimi partnerami. W obecnej trudnej sytuacji politycznej i ekonomicznej WÅ‚och wsparcie inwestycyjne ze strony Chin jest bardzo atrakcyjne, niemniej strona niemiecka obawia siÄ™ o rozbicie jednoÅ›ci caÅ‚ej Wspólnoty, osÅ‚abionej wieloletnim kryzysem strefy euro, kryzysem migracyjnym a w ostatnim czasie przeciÄ…gajÄ…cymi siÄ™ negocjacjami ws. Brexitu.  

Zdecydowanie mniej wyważony w słowach od Merkel był minister spraw zagranicznych Niemiec Heiko Maas. W wywiadzie udzielonym konserwatywnej gazecie „Welt am Sonntag� minister ostro skrytykował jednostronny udział Włoch w chińskim projekcie podkreślając, że Chiny jako siła gospodarcza działają „niezwykle twardo� na globalnej scenie. Maas przestrzegał „jeśli niektóre kraje uważają, że potrafią robić sprytne interesy z Chińczykami, to zapewne się zdziwią gdy obudzą się w stanie dużej zależności od Chin� ponieważ krótkoterminowy lukratywny biznes może przynieść „gorzki smak szybciej niż się ktokolwiek spodziewa�. Z punktu widzenia szefa niemieckiej dyplomacji Włochy kierują się tym jednostronnym posunięciem w złym kierunku, ponieważ w porównaniu z „gigantami� takimi jak Chiny, Rosja czy USA państwa europejskie mogą „istnieć tylko wtedy, gdy pozostają zjednoczone jako Unia Europejska�.

WÅ‚oski deal z ChiÅ„czykami budzi spore zainteresowanie opinii spoÅ‚ecznej w Niemczech. Prócz mediów do sprawy odniósÅ‚ siÄ™ także czoÅ‚owy think tank zajmujÄ…cy siÄ™ Chinami, berliÅ„ski Merics. Analityczka Lucrezia Poggetti zwraca uwagÄ™, że wÅ‚oski premier postÄ™puje naiwnie sÄ…dzÄ…c, że w zamian za zadowolenie chiÅ„skiego rzÄ…du w sferze miÄ™dzynarodowej, Rzym otrzyma wielkie wsparcie ekonomiczne. Chiny majÄ… silniejszÄ… pozycjÄ™ i w ten sposób wymuszajÄ… niejako legitymizacjÄ™ swojego kontrowersyjnego projektu. Poprzez zawarcie umowy WÅ‚ochy zrywajÄ… również ze swoimi historycznymi partnerami z UE, takimi jak Francja i Niemcy, którzy sÄ… sceptyczni wobec tego porozumienia. Strona niemiecka podkreÅ›la, że choć pod parasolem Jedwabnego Szlaku swoje interesy z Chinami prowadzÄ… już mniejsze kraje europejskie – takie jak WÄ™gry, Grecja czy Polska – to jednak duzi gracze jak dotÄ…d pozostawali powÅ›ciÄ…gliwi, domagajÄ…c siÄ™ wypracowania wspólnej strategii Europy wobec ChRL.

StÄ…d niewÄ…tpliwie ciekawe rezultaty przyniesie najbliższe spotkanie przewodniczÄ…cego Xi z kanclerz Merkel, przewodniczÄ…cym Junckerem i prezydentem Macronem w stolicy Francji. BÄ™dzie to pierwsze spotkanie w takim skÅ‚adzie, choć Merkel i Macron jednoczyli siÄ™ wobec  Pekinu już wczeÅ›niej. Obecnie jednak chcÄ… wyjść poza wÅ‚asny interes i wyraźnie wpleść narracjÄ™ europejskÄ… w dialog z Chinami. WysyÅ‚ajÄ… w ten sposób przesÅ‚anie, że Europa powinna złączyć siÅ‚y, i wspólnie dziaÅ‚ać na rzecz multilateralizmu. Widać ewidentnie, że politycy z Berlina i Paryża szukajÄ… możliwoÅ›ci wypracowania nowej Å›cieżki współpracy z Chinami, bez oglÄ…dania siÄ™ na Stany Zjednoczone które antagonizujÄ… relacje miÄ™dzynarodowe i zrażajÄ… dotychczasowych partnerów. Merkel wspólnie z Macronem zamierzajÄ… wobec tego przekonywać Xi, że zjednoczona Europa i Chiny majÄ… podobne priorytety w sensie gospodarczym, a łączÄ…c siÅ‚y uzyskajÄ… zdecydowanie wiÄ™cej, tym bardziej że pozostajÄ… dla siebie kluczowymi partnerami handlowymi. A zatem dzielenie Wspólnoty nie leży w interesie Chin, może zaÅ› przynieść korzyÅ›ci USA. Wydaje siÄ™ prawdopodobne, że Xi przyjmie argumenty Merkel i Macrona, bowiem w obecnej sytuacji nie może sobie pozwolić na otwarcie kolejnego frontu w wojnie handlowej, tym razem na Starym Kontynencie.

Opublikowano: Mateusz Chatys

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR