¾«¶«Ó°ÊÓ

FocusOSA #73: Działania Chin na Bałkanach

Najważniejszą informacją w kontekście chińskich działań na Półwyspie Bałkańskim na początku marca 2019 r., jest zgoda Federacji Bośni i Hercegowiny na rozbudowę elektrociepłowni w Tuzli. Według zarządu Elektroprivreda BiH, tj. państwowej spółki zarządzającej rozbudową obiektu, w kraju nie ma żadnej innej alternatywy mogącej zastąpić elektrociepłownię w północno-wschodniej części kraju. Dodatkowo, porzucenie rozbudowy projektu miałoby narazić kraj na utratę stabilności i niezależności energetycznej.

Opublikowano: 15 marca 2019
Czerwony napis "archiwum" w białej ramce na środku czerwonego tła/Red text "archive" in a white frame in the center of the red background

Przemysław Ciborek

RozbudowÄ… boÅ›niackiej elektrociepÅ‚owni od 2017 roku zainteresowane byÅ‚y trzy chiÅ„skie przedsiÄ™biorstwa. Po szczycie formatu 16+1 w Budapeszcie oraz zaciÄ…gniÄ™ciu ok. 700 mln EUR pożyczki od chiÅ„skiego EXIM Banku, Elektroprivreda planowaÅ‚a udzielenie zgody dla Gezhouba Group, Guangdong Electric Power Design Institute oraz Dongfang Electric Corporation Limited celem rozbudowy siódmego bloku elektrociepÅ‚owni. We wrzeÅ›niu 2018 roku okazaÅ‚o siÄ™ jednak, iż w wyniku braku uchwalenia odpowiedniej ustawy, Federacja BoÅ›ni i Hercegowiny miaÅ‚a doprowadzić do  siÄ™ z inwestycji zaanonsowanych wczeÅ›niej przedsiÄ™biorców z Chin. Faktem jest, iż urzÄ™dnicy w Sarajewie nie dotrzymali pierwotnego terminu zatwierdzenia realizacji inwestycji, niemniej po miesiÄ…cu oczekiwania, chiÅ„skie przedsiÄ™biorstwa przerwaÅ‚y milczenie. Wystosowane wspólne  zdementowaÅ‚o tym samym medialne doniesienia o ostatecznym porzuceniu przez nich projektu.

Z  po Monachijskiej Konferencji BezpieczeÅ„stwa z lutego 2019 r. wynika, iż BoÅ›nia i Hercegowina charakteryzuje siÄ™ umiarkowanym  i jest wymieniona jako jedno z czterech najbardziej zadÅ‚użonych w stosunku do Chin paÅ„stw Półwyspu BaÅ‚kaÅ„skiego. Obecne zagraniczne zadÅ‚użenie kraju wobec PaÅ„stwa Åšrodka wynosi 14%. Zatwierdzenie projektu przez boÅ›niackich urzÄ™dników jest równoznaczne z przyznaniem gwarancji rzÄ…dowych, a to – wedÅ‚ug unijnych organów nadzoru energetycznego – narusza zasady UE. Komisarz europejski Johannes Hahn na swoim  wyraziÅ‚ zdziwienie całą sytuacjÄ… oraz podważyÅ‚ respektowanie przez BiH miÄ™dzynarodowych traktatów i przepisów UE. Komisarz wzywa również o przekazanie dodatkowych informacji dotyczÄ…cej procedury wyboru zastosowanej technologii energetycznej a także poprosiÅ‚ o rzetelnÄ… analizÄ™ kosztów i korzyÅ›ci z planowanej inwestycji.

Nie jest tajemnicą, iż UE będzie wywierać coraz większy nacisk na rządy krajów bałkańskich w celu ograniczenia udziału chińskich przedsiębiorstw a także obecności chińskiego kapitału w tworzeniu infrastruktury krytycznej w państwach regionu. Hahn wskazuje na możliwe społeczne protesty wobec postępujących inwestycji z Chin, używając zwrotów nacechowanych emocjonalnie, twierdząc iż „jest pewien, że przedstawiciele rządu mają dobre powody, aby poddać podjęcie decyzji o wykonalności niniejszej inwestycji głosowaniu większościowemu i będą mogli wyjaśnić przebieg całego procesu decyzyjnego swoim obywatelom�. Europejski komisarz powiedział również, iż kwestie wpływu inwestycji na środowisko naturalne oraz przejrzystości procedury zamówień publicznych „z pewnością zostaną dokładnie zbadane podczas procesu opiniowania (aplikacji członkowskiej BiH do UE)�. Podjęcie realizacji inwestycji może być zatem wyznacznikiem, który będzie można ekstrapolować na pozostałe państwa regionu. Po pierwsze – będzie to kwestia racjonalności inwestycji – w momencie odchodzenia od konwencjonalnych metod pozyskiwania energii, może okazać się, iż w perspektywie długookresowej koszty emisji gazów cieplarnianych postawią w wątpliwość zasadność rozbudowy elektrociepłowni; po drugie – określi to „lojalność� państw pretendujących do włączenia w struktury europejskie kosztem pogorszenia się stosunków dwustronnych z Chinami; po trzecie – określi to determinację Pekinu w celu osiągnięcia wpływów polityczno-gospodarczych na Półwyspie Bałkańskim, która będzie wiązać się z dalszą erozją stosunków z Unią Europejską.

Opublikowano: Mateusz Chatys

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR