精东影视

FocusOSA #31: Polityka w ASEAN

W ostatnim miesi膮cu g艂贸wnym wydarzeniem w ASEAN by艂 niew膮tpliwie szczyt Stowarzyszenia w Singapurze. Gospodarzem spotkania by艂 premier Lee Hsien Loong, gdy偶 to w艂a艣nie Singapur sprawuj臋 prezydencj臋 w ASEAN w 2018 roku. Niew膮tpliwie jedn膮 z kluczowych spraw, kt贸ra jest poruszana na spotkaniach przyw贸dc贸w wszystkich dziesi臋ciu pa艅stw cz艂onkowskich jest kwestia sporu na Morzu Po艂udniowochi艅skim. Dlatego ju偶 20 kwietnia urz臋dnicy przygotowali wst臋pny projekt (Zero Draft of Chairman鈥檚 Statement), kt贸ry w sekcji spraw regionalnych i mi臋dzynarodowych zawiera艂 siedem nowych punkt贸w odnosz膮cych si臋 do kwestii spor贸w terytorialnych na Morzu Po艂udniowochi艅skim. W stosunku do czterech z nich zg艂oszono szesna艣cie interwencji, z czego a偶 siedem wniosk贸w z艂o偶y艂a Kambod偶a, kt贸ra nie jest bezpo艣rednim uczestnikiem sporu, ale skutecznie parali偶uje prace stowarzyszenia. Mo偶na przypuszcza膰, 偶e jest to cena poparcia Chin dla rz膮du premiera Hun Sena na arenie mi臋dzynarodowej, kt贸rego dzia艂ania doprowadzi艂y do rozwi膮zania opozycji w kraju, co spotka艂o si臋 z dezaprobat膮 i oskar偶eniami o 艂amanie norm demokratycznego pa艅stwa.

Opublikowano: 24 maja 2018
Czerwony napis "archiwum" w bia艂ej ramce na 艣rodku czerwonego t艂a/Red text "archive" in a white frame in the center of the red background

Mateusz Chatys

Wed艂ug oficjalnego o艣wiadczenia wydanego przez Sekretariat ASEAN z 28 kwietnia, w wyniku obrad usuni臋to sze艣膰 z siedmiu punkt贸w zawartych we wst臋pnym projekcie przewodnicz膮cego. Tego rodzaju decyzja nie tylko 艣wiadczy o tym, 偶e w ASEAN mamy do czynienia z g艂臋bokimi podzia艂ami wewn臋trznymi, ale r贸wnie偶 przeczy ona opinii, i偶 w pe艂ni respektuje procesy prawne i dyplomatyczne na arenie mi臋dzynarodowej, z Konwencj膮 Narod贸w Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS) z 1982 roku na czele.

W ostatecznej wersji dokumentu sformu艂owano siedem punkt贸w, kt贸re nie wnosz膮 偶adnych konkretnych rozwi膮za艅. Mo偶na w nich znale藕膰 og贸lne zapisy, potwierdzaj膮ce znaczenie wolno艣ci 偶eglugi i przelotu nad Morzem Po艂udniowochi艅skim, jak r贸wnie偶 potrzeb臋 pe艂nego wdro偶enia Kodeksu Post臋powania z 2002 roku. W kolejnych punktach stowarzyszenie wyra偶a swoje poparcie dla poprawy relacji na linii ASEAN-Chiny, za spraw膮 rozpocz臋cia oficjalnych i merytorycznych negocjacji po艣wi臋conych sporom terytorialnym jak i utworzenia specjalnej linii telefonicznej, dzi臋ki kt贸rej jest mo偶liwe szybkie 艂agodzenie napi臋膰 mi臋dzy stronami w przypadku konfrontacji na Morzu Po艂udniowochi艅skim. Jest to efekt wdro偶enia w 偶ycie postanowie艅 zawartych w kodeksie post臋powania na wypadek nieplanowanych spotka艅 na morzu (The Code for Unplanned Encounters at Sea), opracowanym w 2014 roku podczas Sympozjum Marynarki Zachodniego Pacyfiku (Western Pacific Naval Symposium). Ostatnie trzy ust臋py odnosz膮 si臋 do ograniczenia dzia艂a艅 na spornych terenach, kt贸re doprowadzaj膮 do os艂abienia zaufania mi臋dzy pa艅stwami i zwi臋kszania napi臋膰, co negatywnie wp艂ywa na sytuacj臋 w regionie. Ponadto, wezwano do wstrzymania jakichkolwiek operacji militarnych na tym obszarze i przestrzegania zasad zawartych w UNCLOS. Bior膮c jednak pod uwag臋 chi艅sk膮 ekspansj臋 w postaci budowy sztucznych wysp i instalacji na nich sprz臋tu wojskowego, a tak偶e blokady morskie, mo偶na stwierdzi膰, i偶 tego rodzaju zapisy nie odnios膮 偶adnego rezultatu.

Podczas gdy przyw贸dcy pa艅stw cz艂onkowskich ASEAN wykluczali kolejne ust臋py dotycz膮ce Morza Po艂udniowochi艅skiego, Singapur sprawuj膮cy prez ydencj臋 zwr贸ci艂 si臋 do ministr贸w spraw zagranicznych z pro艣b膮 o poparcie wniosku do Ruchu Pa艅stw Niezaanga偶owanych, w kt贸rym wyra偶ono sprzeciw wobec nieuwzgl臋dnienia zastrze偶e艅 ASEAN do Dokumentu Ko艅cowego osiemnastego Szczytu Ministerialnego, kt贸ry mia艂 miejsce w dniach 3-6 kwietnia w Azerbejd偶anie. Tym samym po raz drugi punkt 526 dotycz膮cy kwestii na Morzu Po艂udniowochi艅skim nie zosta艂 w艂膮czony do sekcji po艣wi臋conej Azji Po艂udniowo-Wschodniej. Zar贸wno w 2016 jaki w 2018 roku Ruchu Pa艅stw Niezaanga偶owanych ugi膮艂 si臋 pod chi艅sk膮 presj膮, co powinno by膰 jasnym sygna艂em, 偶e Pekin nie do ko艅ca jest zainteresowany kompromisem i skutecznie rozgrywa poszczeg贸lne pa艅stwa w ASEAN, 偶eby zachowa膰 status quo, na czym korzysta najbardziej ze wszystkich zaanga偶owanych stron.

Opublikowano: Mateusz Chatys

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U艁 wsp贸艂finansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR