精东影视

Japonia mediatorem w sporze USA-Iran?

Od d艂u偶szego czasu premier Abe Shinz艒 pr贸buje odgrywa膰 rol臋 mediatora w zaostrzaj膮cym si臋 konflikcie pomi臋dzy Waszyngtonem a Teheranem. Japonia zabiega艂a o utrzymanie porozumienia nuklearnego z Iranem od momentu jego porzucenia przez Stany Zjednoczone. Japo艅ski rz膮d, kt贸ry jest jednym z najwi臋kszych odbiorc贸w ira艅skiej ropy naftowej, pr贸buje utrzyma膰 jak najlepsze relacje z w艂adzami w Teheranie. Pogarszaj膮ca si臋 sytuacja na Bliskim Wschodzie jest powa偶nym wyzwaniem dla rz膮du premiera Abe, kt贸ry za wszelk膮 cen臋 broni si臋 przed uwik艂aniem w konflikt zbrojny.

Opublikowano: 13 stycznia 2020
Czerwony napis "archiwum" w bia艂ej ramce na 艣rodku czerwonego t艂a / Red text "archiwum" in a white frame in the center of the red background

Marcin Socha鈥嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌�

Pomimo tego, 偶e dotychczasowe starania japo艅skiej administracji nie przynios艂y oczekiwanych rezultat贸w Japonii uda艂o si臋 zachowa膰 neutralno艣膰, czego dowodem by艂a grudniowa wizyta premiera Iranu w Tokio, zorganizowana przy akceptacji Waszyngtonu. G艂贸wnym celem szczytu by艂y rozmowy dotycz膮ce wsparcia finansowego dla Iranu i utrzymania porozumienia nuklearnego. Ponadto japo艅ski rz膮d skonsultowa艂 z prezydentem Hassanem Rouhanim plan wys艂ania niszczyciela Japo艅skich Si艂 Samoobrony w pobli偶e Zatoki Oma艅skiej, zyskuj膮c akceptacj臋 i zrozumienie ira艅skiego przyw贸dcy. Misja jest ewidentn膮 pr贸b膮 pokazania obecno艣ci Japonii na Bliskim Wschodzie, kt贸ra odm贸wi艂a przyst膮pienia do wsp贸lnej operacji patrolowania Cie艣niny Ormuz, na kt贸rej czele stoj膮 Stany Zjednoczone. Jednocze艣nie premier Abe poinformowa艂, 偶e w styczniu ma zamiar odwiedzi膰 Arabi臋 Saudyjsk膮 i Zjednoczone Emiraty Arabskie w celu utrzymania relacji sojuszniczych i zabezpieczeniu dostaw ropy naftowej.

Jak wiemy sytuacja uleg艂a pogorszeniu po zabiciu ira艅skiego dow贸dcy Kasima Sulejmaniego w Iraku, oraz odwetowym ataku rakietowym Iranu na ameryka艅sk膮 baz臋 wojskow膮. W efekcie rz膮d w Teheranie poinformowa艂, 偶e nie czuje si臋 zobowi膮zany do dalszego ograniczania procesu wzbogacania uranu. W tym kontek艣cie ruszy艂a kampania opozycji a polityka premiera Abe na Bliskim Wschodzie  w japo艅skim parlamencie. Zjednoczona opozycja naciska na wycofanie si臋 z planu wys艂ania Si艂 Samoobrony w pobli偶e Zatoki Oma艅skiej. Zdaniem Konstytucyjnej Partii Demokratycznej misja narusza neutralne stanowisko Japonii i niesie zagro偶enie dla japo艅skich 偶o艂nierzy, co jest pogwa艂ceniem artyku艂u 9. konstytucji i regulacji ds. bezpiecze艅stwa. Ataki na bazy wojskowe doprowadzi艂y do wzrostu zaniepokojenia w艣r贸d japo艅skich przedsi臋biorc贸w i obywateli. Trzy najwi臋ksze japo艅skie banki dzia艂aj膮ce w Teheranie (MUFG Bank, Sumitomo Mitsui Banking Corp. oraz Mizuho Bank)  pracownik贸w do oddzia艂贸w w s膮siaduj膮cych pa艅stwach. Grudniowe badania opinii publicznej pokaza艂y, 偶e ponad 60% japo艅skich obywateli by艂o przeciwnych decyzji o wys艂aniu Si艂 Samoobrony. Ostatnie wydarzenia, kt贸re znacznie zwi臋kszaj膮 zagro偶enie na Bliskim Wschodzie, doprowadz膮 najprawdopodobniej do dalszego wzrostu sprzeciwu spo艂ecznego w Japonii.

To nag艂e zaostrzenie konfliktu mo偶e prowadzi膰 do wci膮gni臋cia Japonii w sp贸r, na kt贸ry nie jest gotowa. Po przyznaniu si臋 Iranu do zestrzelania ukrai艅skiego samolotu pasa偶erskiego, japo艅skiej dyplomacji mo偶e by膰 trudno zachowa膰 dalsz膮 neutralno艣膰 bez pogorszenia relacji z Waszyngtonem i nara偶enia si臋 na krytyk臋 ze strony mi臋dzynarodowej opinii publicznej.

Wysi艂ki japo艅skiej administracji zmierzaj膮ce do zachowania bezstronno艣ci, przy jednoczesnej pr贸bie pokazania wizerunku wiernego sojusznika Stan贸w Zjednoczonych, przypominaj膮 sytuacj臋 towarzysz膮c膮 rozpocz臋ciu I wojny w Zatoce Perskiej. W贸wczas japo艅ski rz膮d, kt贸ry nie m贸g艂 wys艂a膰 Si艂 Samoobrony w ramach koalicji mi臋dzynarodowej, pr贸bowa艂 pokaza膰 solidarno艣膰 poprzez  wsparcie finansowe i logistyczne. Stanowisko to zako艅czy艂o si臋 krytyk膮 ze strony Waszyngtonu i 鈥瀠pokorzeniem鈥� japo艅skiej dyplomacji.

Niew膮tpliwie premier Abe posiada obecnie narz臋dzia, kt贸re teoretycznie pozwalaj膮 na wys艂anie wojsk w celu wsparcia sojusznik贸w, prawdopodobie艅stwo podj臋cia takiej decyzji jest niewielkie. Decyzja Tokio o wys艂aniu jednostek Si艂 Samoobrony poza operacj膮 kierowan膮 przez Stany Zjednoczone, ponownie stawia japo艅ski rz膮d w dwuznacznej sytuacji. Je偶eli konflikt ulegnie dalszemu zaostrzeniu mo偶emy spodziewa膰 si臋 nacisk贸w Prezydenta Trumpa na zwi臋kszenie pomocy ze strony Japonii. Je偶eli do tego dojdzie polityka zagraniczna premiera Abe, kt贸ry zmaga si臋 ze spadkiem popularno艣ci w zwi膮zku z uwik艂aniem w kolejny skandal, b臋dzie nara偶ona na dalsz膮 utrat臋 poparcia spo艂ecznego.

Jedyn膮 szans膮 Tokio na unikni臋cie powa偶nych konsekwencji politycznych jest gra na wyciszenie sytuacji na Bliskim Wschodzie. Jak na razie japo艅ska dyplomacja zachowuje spok贸j i nie zmienia stanowiska. Japo艅ski rz膮d nie zmieni艂 decyzji o wys艂aniu misji Si艂 Samoobrony. Premier Abe nie odwo艂a艂 r贸wnie偶 nadchodz膮cej wizyty na Bliskim Wschodzie. Japo艅ski rz膮d wyrazi艂 poparcie dla  na ira艅skie ataki odwetowe, doceniaj膮c decyzj臋 o na艂o偶eniu dodatkowych sankcji gospodarczych zamiast rozwi膮zania militarnego. Obecna sytuacja jest kolejn膮 szans膮 dla japo艅skiej dyplomacji, na prowadzenie mediacji. Szanse na to, 偶e obie strony szybko zasi膮d膮 do wsp贸lnego sto艂u negocjacyjnego s膮 niewielkie. Dlatego te偶 potencjalna rola Japonii jako po艣rednika w kontaktach pomi臋dzy Waszyngtonem a Teheranem jest wa偶niejsza ni偶 kiedykolwiek wcze艣niej.

Opublikowano: Przemys艂aw Ciborek

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U艁 wsp贸艂finansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR