¾«¶«Ó°ÊÓ

Wang Yi w Polsce, na Słowacji i Węgrzech

Lipcowe tournée ministra spraw zagranicznych Wang Yi po Europie Środkowo-Wschodniej rozpoczęło się od Polski. Głównymi tematami rozmów plenarnych były relacje bilateralne (ochłodzone po styczniowym aresztowaniu pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Huawei dwóch osób w Warszawie), współpraca gospodarcza, relacje ze Stanami Zjednoczonymi i współpraca w ramach organizacji międzynarodowych. Spotkanie Wanga z ministrem Jackiem Czaputowiczem odbyło się w �azienkach Królewskich, które w stosunkach amerykańsko-chińskich zajmują miejsce szczególne. Przed nawiązaniem relacji między komunistycznymi Chinami i USA na początku lat 70. XX wieku, to właśnie w łazienkowskim Pałacu Myślewickim toczyły się zakulisowe rozmowy na szczeblu ambasadorów obu państw. Biorąc pod uwagę symbolikę tego miejsca oraz zapowiedź europeizacji stanowiska Polski wobec Huawei należy wnosić, że polskie władze rozważają na nowo zajęcie pozycji łącznika w stosunkach między Pekinem i Waszyngtonem.

Opublikowano: 24 lipca 2019
Czerwony napis "archiwum" w białej ramce na środku czerwonego tła / Red text "archiwum" in a white frame in the center of the red background

Bartosz Kowalski

Na SÅ‚owacji szefa chiÅ„skiej dyplomacji przyjęła prezydent Zuzana ÄŒaputová, która oprócz omówienia perspektyw rozwoju relacji dwustronnych i wspólnych wysiÅ‚ków obu paÅ„stw na rzecz walki z ociepleniem klimatu zwróciÅ‚a uwagÄ™ na zagadnienie pomijane w agendzie relacji z Chinami zarówno przez polskie, jaki i wÄ™gierskie wÅ‚adze. ÄŒaputová nawiÄ…zujÄ…c do trzydziestej rocznicy aksamitnej rewolucji i upadku muru berliÅ„skiego podjęła wyraźnie kwestiÄ™  w Chinach – aresztowaÅ„ obroÅ„ców praw czÅ‚owieka i represji przeciwko mniejszoÅ›ciom etnicznym i religijnym. KontynuujÄ…c liniÄ™ ideowÄ… swojego poprzednika Andreja Kiski, prezydent wyraziÅ‚a przekonanie, że przestrzeganie praw czÅ‚owieka stanowi podstawÄ™ wolnoÅ›ci i oczekuje, że dialog w tej sprawie pomiÄ™dzy UniÄ… EuropejkÄ… i Chinami bÄ™dzie siÄ™ rozwijaÅ‚. Takie rozÅ‚ożenie akcentów Å›wiadczy, że polityka sÅ‚owackiego paÅ‚acu prezydenckiego wobec Chin ma po pierwsze charakter ciÄ…gÅ‚y, a po drugie – bÄ™dzie zgodna z nakreÅ›lonymi w kwietniu br. ramami w polityce unijnej, w których Chiny zostaÅ‚y zdefiniowane jako „systemowy rywalâ€� przy jednoczesnym wskazaniu jako partnera w okreÅ›lonych dziedzinach współpracy.

Z tonem rozmowy w BratysÅ‚awie, kontrastowaÅ‚y komplementy pod adresem Chin wypowiadane przez premiera Viktora Orbana i szefa MSZ Péter ³§³ú¾±ÂáÂáá°ù³Ùó w Budapeszcie – ostatnim przystanku Å›rodkowoeuropejskiego tournée Wang Yi. W duchu Realpolitik  nawiÄ…zaÅ‚ do 70. rocznicy ustanowienia stosunków dyplomatycznych dowodzÄ…c, że nigdy nie wiadomo kiedy przyjaźń okaże siÄ™ przydatna, a powodem doskonaÅ‚ego stanu obecnych relacji jest „niesamowity rozwój gospodarczy Chin w ostatnich dekadachâ€�. Z kolei  w czasie drugiej wÄ™giersko-chiÅ„skiej sesji grupy ds. Pasa i Szlaku wyliczaÅ‚ osiÄ…gniÄ™cia i kreÅ›liÅ‚ dalsze plany we współpracy wzajemnej. Do zrealizowanych celów zaliczyÅ‚ rozwój infrastruktury, handlu, inwestycji oraz współpracy finansowej i miÄ™dzyludzkiej. W szczegółowym ujÄ™ciu szefa wÄ™gierskiej dyplomacji przeÅ‚ożyÅ‚o siÄ™ to na dwa połączenia lotnicze z Chinami, wzrost obrotów handlowych („Chiny sÄ… najważniejszym pozaunijnym partnerem handlowymâ€�), 4,5 mld USD chiÅ„skich inwestycji, czterokrotny wzrost liczby chiÅ„skich turystów odwiedzajÄ…cych WÄ™gry a także uruchomienie wspólnego programu chiÅ„sko-wÄ™gierskich studiów. Na czym zatem koncentrować siÄ™ bÄ™dzie współpraca w najbliższych latach?  ³§³ú¾±ÂáÂáá°ù³Ùó wskazaÅ‚ na cztery kwestie: rozwój kolejnych połączeÅ„ transportowych, intensyfikacja współpracy finansowej,  (,, ze wzglÄ™du na kraj pochodzeniaâ€� ergo współpraca z Huawei bÄ™dzie rozwijać) i wzmocnienie współpracy miÄ™dzyludzkiej. Do najważniejszych elementów nakreÅ›lonego planu zaliczyÅ‚ uruchomienie do koÅ„ca br. chiÅ„skiej pożyczki na budowÄ™ linii kolejowej do Belgradu, inauguracjÄ™ kolejnych lotniczych połączeÅ„ pasażerskich a także nowy wspólny program uniwersytecki i chiÅ„skÄ… akredytacjÄ™ dla egzaminów licealnych na WÄ™grzech. Dalszej poprawie relacji handlowych i gospodarczych ma z kolei sÅ‚użyć – zapowiedziane przez ³§³ú¾±ÂáÂáá°ù³Ùó – otwarcie przedstawicielstw dwóch nowych chiÅ„skich banków na WÄ™grzech.

Wizyta Wang Yi pokazaÅ‚a przede wszystkim jak różny stosunek do Chin prezentujÄ… paÅ„stwa Grupy Wyszehradzkiej. RosnÄ…cy w ostatnich kilkunastu miesiÄ…cach sceptycyzm i proamerykaÅ„ski zwrot polskich wÅ‚adz wobec Chin przeÅ‚ożyÅ‚ siÄ™ m.in. na zamrożenie od 2017 roku spotkaÅ„ w ramach Forum Regionalnego Polska-Chiny, odwoÅ‚anie trzech przetargów infrastrukturalnych wygranych przez chiÅ„skie firmy nad Wisłą w 2018 roku oraz niedojÅ›cie do skutku wizyty Wang Yi w lutym br. Teraz kanaÅ‚y dialogu wydajÄ… siÄ™ wracać na szersze tory: szef chiÅ„skiej dyplomacji odwiedziÅ‚ w koÅ„cu WarszawÄ™ (wyrażajÄ…c nadziejÄ™, że „),  Forum Regionalnego w Chinach na 2020 rok, a wygrane przez  postÄ™powanie przetargowe na budowÄ™ odcinka obwodnicy Å�odzi  siÄ™ na podpisanie stosownej umowy. Gesty te należy jednak odczytywać ostrożnie – raczej w kategorii dobrej woli i czasowej odwilży w relacjach amerykaÅ„sko chiÅ„skich po szczycie G20 w Osace a nie przeÅ‚omu w stosunkach dwustronnych.  Te ostatnie w obecnym rozdaniu politycznym w Polsce bÄ™dÄ… przede wszystkim stanowić funkcjÄ™ stanu relacji na linii Waszyngton-Pekin. Warto również odnotować, że prawa czÅ‚owieka w Chinach nadal nie znalazÅ‚y siÄ™ w agendzie dyplomacji Polski i WÄ™gier, które z kolei zasygnalizowaÅ‚a w rozmowie z Wang Yi wyraźnie Zuzana ÄŒaputová. BiorÄ…c pod uwagÄ™, że podobne do sÅ‚owackiej prezydent stanowisko prezentuje czeski MSZ (upominajÄ…cy siÄ™ o represjonowanych Ujgurów w Xinjiangu), można wnioskować, że oÅ› podziaÅ‚u w polityce V4 wobec Chin bÄ™dÄ… – oprócz (nie)zadowolenia ze współpracy gospodarczej i bezpieczeÅ„stwa – wyznaczać kwestie ideowe. Tym samym stworzenie wspólnego frontu V4 w relacjach z Pekinem należy uznać za trudne do osiÄ…gniÄ™cia.

Opublikowano: Przemysław Ciborek

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR