¾«¶«Ó°ÊÓ

Władze Czech nadal podzielone wobec Chin

W dniach 25-27 kwietnia odbyło się 2. Forum Pasa i Szlaku w Pekinie. W spotkaniach wzięło udział 36 głów państw i szefów rządów, w porównaniu do 29 przed dwoma laty, odzwierciedlając rosnące zainteresowanie chińską inicjatywą na świecie. Wśród zaproszonych gości prym ponownie wiedli prezydent Rosji Władimir Putin, którego Xi Jinping nazwał swoim największym przyjacielem, oraz jedyny przywódca spośród grupy G7 premier Włoch Giuseppe Conte (w 2017 roku odpowiednio Paolo Gentilioni). W Forum po raz drugi uczestniczył również prezydent Czech Miloš Zeman – jeden z czołowych środkowoeuropejskich orędowników ścisłej współpracy z Chinami.

Opublikowano: 10 maja 2019
Czerwony napis "archiwum" w białej ramce na środku czerwonego tła / Red text "archiwum" in a white frame in the center of the red background

Bartosz Kowalski

NarracjÄ™ tegorocznego spotkania wÅ‚adze ChRL prowadziÅ‚y przede wszystkim odpowiadajÄ…c na rosnÄ…cÄ… na Å›wiecie krytykÄ™ mechanizmów finansowych chiÅ„skiej inicjatywy. Dlatego gospodarze  umieÅ›cili wiÄ™kszÄ… kontrolÄ™ nad ryzkiem zadÅ‚użeniowym, bardziej przejrzyste zasady dziaÅ‚aÅ„ dla firm paÅ„stwowych i zwiÄ™kszenie roli narzÄ™dzi audytowych i antykorupcyjnych. Te problemy skupia jak w soczewce historia aktywnoÅ›ci chiÅ„skiego koncernu CEFC w Czechach. Ryzykowne, prowadzone na kredyt inwestycje doprowadziÅ‚y firmÄ™ na skraj upadku, a jej szefa Ye Jianminga do zatrzymania w ChRL w lutym 2018 roku – pod zarzutem malwersacji finansowych. Pomimo faktu, że zdyskredytowany Ye od ponad roku przebywa w chiÅ„skim areszcie, prezydent Zeman konsekwentnie utrzymuje go na stanowisku swojego doradcy. Natomiast pogrążone w dÅ‚ugach europejskie aktywa nominalnie prywatnego CEFC przejÄ…Å‚ paÅ„stwowy konglomerat CITIC. Znacjonalizowana w ten sposób firma zapowiedziaÅ‚a wiosnÄ… br. dokapitalizowanie i zmianÄ™ strategii inwestycyjnej firm. Jak oznajmiÅ‚ w marcu Jaroslav Tvrdik – byÅ‚y minister obrony i czÅ‚onek rady dyrektorów czeskiego CEFC (CITIC) – firma przygotowuje obecnie strategiczne projekty dla sektora finansowego, lotnictwa i turystyki, żywnoÅ›ci i rolnictwa oraz przemysÅ‚u. KontynuujÄ…c te zapewnienia, przy okazji szczytu w Pekinie przedstawiciele Bank of China i CITIC podpisali memorandum w sprawie inwestycji w Czechach. Zdaniem prezydenckiego kanclerza Vratislava Mynářa ich wartość ma w ciÄ…gu dwóch lat wynieść miliard dolarów. W obecnoÅ›ci Zemana doszÅ‚o również do podpisania memorandum o współpracy miÄ™dzy Bank of China i CzeskÄ… IzbÄ… HandlowÄ…, które ma przynieść 2 mld USD linii kredytowych dla czeskich firm.

Kiedy prezydent odbywaÅ‚ wizytÄ™ w Chinach, premier Andrej BabiÅ¡ rozmawiaÅ‚ z przebywajÄ…cym w BratysÅ‚awie premierem Japonii Shinzo Abe. Japonia jest  w Czechach, natomiast chiÅ„skie inwestycje sÄ… marginalne (mniej niż 1% caÅ‚ego wolumenu), pozostajÄ…c daleko w tyle za rozbudzonymi przez deklaracje wÅ‚adz Chin oczekiwaniami (co przyznaje również Zeman). Co wiÄ™cej, wedÅ‚ug agencji konsultingowej Bisnode  w czeskich firmach maleje. W marcu br. wyniosÅ‚a 5,7 mld CZK (250 mln USD); w stosunku rocznym stanowi to spadek o 26,8 mln CZK (1,16 mln USD). Dotychczasowy bilans współpracy gospodarczej przemawia wiÄ™c jednoznacznie na korzyść Japonii, choć BabiÅ¡ nie ukrywaÅ‚ w rozmowie z Abe niezadowolenia z wynoszÄ…cego 2,3 mld USD deficytu handlowego. Dla porównania, w przypadku czeskich relacji handlowych z Chinami deficyt w 2017 roku osiÄ…gnÄ…Å‚ ponad 18 mld USD.

W tym kontekÅ›cie wyczuwalny jest dualizm dziaÅ‚aÅ„ wÅ‚adz w Pradze. W czasie wizyty w Chinach prezydent Zeman podtrzymaÅ‚ optymistyczne stanowiska w kwestii budowy przez Huawei sieci 5G w Czechach. PostawÄ™ czeskiej gÅ‚owy paÅ„stwa : „Chiny doceniajÄ… publiczne oÅ›wiadczenia Pana Prezydenta w kwestiach dotyczÄ…cych Chin, w tym wezwania do uczciwego i sprawiedliwego traktowania chiÅ„skich firm telekomunikacyjnychâ€�. W Pekinie Zeman oÅ›wiadczyÅ‚ ponadto, że oskarżenia wobec Huawei nie sÄ… poparte dowodami, za co podziÄ™kowaÅ‚ mu zaÅ‚ożyciel koncernu Ren Zhengfei.

Dezawuowanie w ten sposób ryzyka zwiÄ…zanego z współpracÄ… z chiÅ„skÄ… firmÄ… idzie wbrew ostrzeżeniom czeskich cybersÅ‚użb NUKIB oraz wÄ…tpliwoÅ›ciom wyrażanym w tym wzglÄ™dzie przez premiera Andreja BabiÅ¡a. Na poczÄ…tku maja w Pradze rzÄ…d Czech zorganizowaÅ‚ konferencjÄ™ na temat bezpieczeÅ„stwa sieci 5G z udziaÅ‚em 32 paÅ„stw. W  szef czeskiego rzÄ…du wskazaÅ‚ na potrzebÄ™ synergii dziaÅ‚aÅ„ UE i NATO w obszarze cyberbezpieczeÅ„stwa, konkludujÄ…c, że chociaż prÄ™dkość sieci 5G jest ważna, to bezpieczeÅ„stwo jest na pierwszym miejscu. W ten sposób BabiÅ¡ zajÄ…Å‚ jasne stanowisko w toczÄ…cej siÄ™ w Europie dyskusji ważącej potencjalne korzyÅ›ci i straty wynikajÄ…ce ze współpracy z Huawei. Z jednej strony na szalÄ™ kÅ‚adzie siÄ™ przewagÄ™ oferty chiÅ„skiej (konkurencyjne wobec europejskich dostawców koszty i wymierzalna w czasie przewaga technologiczna), a z drugiej ryzyko zwiÄ…zane z nieuprawnionym dostÄ™pem do danych użytkowników sieci i  firmy przez paÅ„stwo chiÅ„skie. Fakt, że Rosja i Chiny nie zostaÅ‚y zaproszone na konferencjÄ™, choć  miaÅ‚ lobbować na rzecz włączenia do udziaÅ‚u przedstawicieli ChRL, wyraźnie oddaje rozdźwiÄ™k wÅ‚adz w Pradze w kwestii polityki wobec Chin. Ponieważ ten zapoczÄ…tkowany w grudniu ubiegÅ‚ego roku dwugÅ‚os jest, i bÄ™dzie wyznaczany przede wszystkim przez stosunek wobec współpracy z chiÅ„skimi firmami telekomunikacyjnymi, to w obecnym ukÅ‚adzie politycznym w Czechach nie należy spodziewać siÄ™ zmian w tym wzglÄ™dzie.

Opublikowano: Przemysław Ciborek

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR