¾«¶«Ó°ÊÓ

Po szczycie Chin i EÅšW w Dubrowniku

12 kwietnia odbył się 8. Szczyt szefów rządów Chin i Europy Środkowo-Wschodniej w Dubrowniku. Spotkanie w Chorwacji przeszło do historii przede wszystkim z powodu rozszerzenia formatu „16+1� o Grecję. To duży sukces ChRL. Dla Unii Europejskiej porażka – co najmniej wizerunkowa. Zgodnie z przewidywaniami, władze w Pekinie udowodniły, że ich oferta dla pół-peryferyjnych państw Europy jest nadal aktualna i znajduje rosnące grono odbiorców. Chociaż premier Alexis Tsipras ogłosił intencję przyłączenia Grecji do „16+1� jeszcze przed ubiegłorocznym szczytem Chiny-EŚW w Sofii (6-7 lipca), to nie pozwolił na to przede wszystkim brak rozstrzygnięcia sporu o nazwę państwa z Macedonią oraz koncesje Chin na rzecz sceptycznych wobec „16+1� Niemiec. W styczniu br. – przy wydatnym wsparciu chińskiej dyplomacji – trwający blisko trzy dekady spór między Atenami i Skopje został zażegnany. Tym samym główna przeszkoda wobec ustanowienia „17+1� została usunięta, a Chiny będą mogły intensyfikować działania w porcie w Pireusie i rozwijać połączenia transportowe na północ i zachód Europy, włączając w to rozwój hubu logistycznego w Budapeszcie. Taki scenariusz wskazuje, że znaczenie transportu kolejowego z Chin do Europy będzie maleć, zwłaszcza w kontekście zapowiadanej redukcji subsydiów po stronie chińskiej. Co zyska rząd w Atenach? Prawdopodobnie zwiększenie zaangażowania finansowego w Pireusie i dystrybutora energii elektrycznej ADMIE. Natomiast jak wskazuje Plamen Tonchev w perspektywie nadziei na uruchomienie chińskich linii kredytowych gabinet Tsiprasa skorzysta niewiele, ponieważ zadłużenie Grecji w 2017 roku wynosiło 178% PKB. Jako przesłankę wskazuje się raczej względy polityki wewnętrznej i nadchodząc wybory. Z kolei w polityce zagranicznej, Grecja może dzięki „karcie chińskiej� zyskać narzędzie nacisku na UE, podobnie jak robią to w polityce europejskiej Węgry i najpewniej będą czynić oficjalnie przyłączone do „Pasa i Szlaku� Włochy. Nie można również wykluczyć, że rozszerzenie „16+1� przyspieszy akcesję Macedonii Północnej do NATO.

Opublikowano: 15 kwietnia 2019
Czerwony napis "archiwum" w białej ramce na środku czerwonego tła / Red text "archiwum" in a white frame in the center of the red background

Bartosz Kowalski

Co istotnego znalazÅ‚o siÄ™ jeszcze w wytycznych ze Szczytu w Chorwacji? Należy zaÅ‚ożyć, że zapisy byÅ‚y redagowane do koÅ„ca, a ich ostateczna treść byÅ‚a zwiÄ…zana z rezultatem szczytu UE-Chiny i satysfakcjÄ… wyrażanÄ… z tego powodu przez biurokratów w Brukseli. Podobnie jak w przypadku dokumentu po ubiegÅ‚orocznym Szczycie w Sofii, deklaracja po spotkaniu w Dubrowniku jednoznacznie wpisuje siÄ™ w dążenia Chin do zasypywania podziałów z UE w perspektywie konfliktu handlowego z USA. W dokumencie ponownie podkreÅ›lono komplementarność „16+1â€� z relacjami Chin i UE, oraz promocjÄ™ gospodarczej globalizacji. Postulowane przywiÄ…zanie stron do – leżących u podstaw WTO – zasad wolnego handlu, stanowi reakcjÄ™ wobec rosnÄ…cego désintéressement Donalda Trumpa w tym wzglÄ™dzie. Administracja amerykaÅ„ska coraz wyraźniej dąży do zmiany dotychczasowych reguÅ‚ gry gospodarczej na Å›wiecie, nie oszczÄ™dzajÄ…c przy tym wiÄ™zi transatlantyckich. OdejÅ›cie od istniejÄ…cego porzÄ…dku miÄ™dzynarodowego Trump potwierdziÅ‚ po raz kolejny , tj. w trakcie trwania szczytu unijno-chiÅ„skiego w Brukseli, zapowiadajÄ…c narzucenie na UE ceÅ‚ o wartoÅ›ci 11 mld USD (notabene powoÅ‚ujÄ…c siÄ™ w tym wzglÄ™dzie na werdykt WTO w sprawie pomocy UE dla Airbusa).

W aspekcie integracji obszaru Trójmorza strony odnotowaÅ‚y dążenia w tej sprawie, włączajÄ…c współpracÄ™ portów i rolÄ™ Sekretariatu ds. Morskich. Chociaż uczestnicy uznali za pożądanÄ… synergiÄ™ miÄ™dzy „Pasem i Szlakiemâ€� i ogÅ‚oszonÄ… w ubiegÅ‚ym roku strategiÄ… UE „Connecting Europe and Asiaâ€�, to trzeba pamiÄ™tać, że inicjatywa unijna powstaÅ‚a wÅ‚aÅ›nie w odpowiedzi na naczelny projekt w chiÅ„skiej polityce zagranicznej. Za pozytywny rozwój w tym wzglÄ™dzie należy uznać podkreÅ›lenie znaczenia wiÄ™kszej otwartoÅ›ci rynków, transparentnoÅ›ci inwestycji i otwartoÅ›ci procedur przetargowych – wyznaczajÄ…cych dotychczasowÄ… oÅ› zarzutów Brukseli pod adresem Chin ze strony UE. Warto jednak odnotować, że zapisy dotyczÄ…ce procedur sÄ… obwarowane zastrzeżeniem o stosowaniu ich zgodnie z odpowiednimi regulacjami paÅ„stwa przyjmujÄ…cego – ergo należy wnosić, że wÅ‚aÅ›ciwy dla paÅ„stwa rozwijajÄ…cych siÄ™ model finansowania chiÅ„skich inwestycji na BaÅ‚kanach Zachodnich zostanie utrzymany.

Szczyt w Dubrowniku pokazaÅ‚, że pogÅ‚oski o przedwczesnej Å›mierci „16+1â€� byÅ‚y przesadzone. Zamiast tego format przeksztaÅ‚ciÅ‚ siÄ™ w „17+1â€� a jego dziaÅ‚ania majÄ… być silniej wkomponowane w ramy relacji UE-Chiny. Z drugiej strony, rozszerzenie formatu o GrecjÄ™, poprzedzone włączeniem WÅ‚och do Pasa i Szlaku, Å›wiadczy o rosnÄ…cym znaczeniu politycznym chiÅ„skiej propozycji, ugruntowujÄ…c pozycjÄ™ Chin jako potÄ™gi europejskiej.

Opublikowano: Przemysław Ciborek

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR