¾«¶«Ó°ÊÓ

Czy Grecja wejdzie do 16+1?

Przed zbliżającym się szczytem UE-Chiny w Brukseli, uwagę obserwatorów przykuwa przede wszystkim oficjalne włączenie Włoch do inicjatywy Pasa i Szlaku. Podpisanie memorandum w tej sprawie odbyło się w atmosferze coraz wyraźniej deklarowanego przez Brukselę niezadowolenia vis-a-vis chińskich praktyk handlowych i rosnącej dezaprobaty Komisji Europejskiej wobec formatu „16+1� jako elementu wzmacniającego podziały w Europie. W ten sposób dzięki porozumieniu z Rzymem, Pekin zyskał kolejną kartę przetargową w relacjach z Unią Europejską.

Opublikowano: 28 marca 2019
Czerwony napis "archiwum" w białej ramce na środku czerwonego tła / Red text "archiwum" in a white frame in the center of the red background

Bartosz Kowalski

Natomiast w kontekÅ›cie kwietniowego szczytu „16+1â€� w Chorwacji polityka WÅ‚och staje siÄ™ drugorzÄ™dna. Siedem lat funkcjonowania relacji Chin z EuropÄ… Åšrodkowo-WschodniÄ… dowodzi, że formatowi brakuje treÅ›ci, wzmacniajÄ…c rozpowszechniane w ubiegÅ‚ym roku pogÅ‚oski o możliwym zwiniÄ™ciu inicjatywy bÄ…dź zmniejszenia czÄ™stotliwoÅ›ci corocznych szczytów. Dlatego w perspektywie spotkania w Dubrowniku można nakreÅ›lić scenariusz alternatywny – rozszerzenie „16+1â€� o GrecjÄ™. Narracja zwiÄ…zanego ze stanowiskiem chiÅ„skich wÅ‚adz dziennika  wydaje siÄ™ takÄ… tezÄ™ wzmacniać: „PaÅ„stwa, którym brakuje impetu rozwojowego sÄ… marginalizowane w regionalnej integracji gospodarczej Europy. °Â²õ±èół±è°ù²¹³¦²¹ z Chinami pozwoli im odzyskać gospodarczÄ… żywotność i ich gÅ‚os w sprawach regionuâ€�. Widoczne jest zatem wykorzystywanie resentymentów na których Chiny graÅ‚y dotychczas w Europie Åšrodkowej.

DziÄ™ki bezpoÅ›redniemu włączeniu siÄ™ w struktury formatu („17+1â€�) lub jakiejÅ› formie trwaÅ‚ego stowarzyszenia („16+1+1â€�) Grecja uzyskaÅ‚aby narzÄ™dzie tworzenia nacisku na BrukselÄ™, podobnie jak czyniÅ‚y to dotychczas w swej polityce zagranicznej WÄ™gry. Analogiczna przesÅ‚anka wydaje siÄ™ również stać za włączeniem siÄ™ do Pasa i Szlaku przez intensywnie poszukujÄ…ce zastrzyku kapitaÅ‚u WÅ‚ochy. Grecja zdążyÅ‚a to już uczynić w sierpniu ubiegÅ‚ego roku w Pekinie: memorandum w tej sprawie podpisali ministrowie spraw zagranicznych Nikos Kotzias i Wang Yi, podkreÅ›lajÄ…c przy okazji, że relacje grecko-chiÅ„skie sÄ… najlepsze w historii. ChiÅ„ska telewizja okreÅ›liÅ‚a wówczas GrecjÄ™ jako pierwsze paÅ„stwo rozwiniÄ™te na pokÅ‚adzie Pasa i Szlaku.

ZmagajÄ…ca siÄ™ z kryzysem zadÅ‚użeniowym Grecja postrzega Chiny jako alternatywÄ™ dla narzucajÄ…cej Atenom kolejne plany oszczÄ™dnoÅ›ciowe Brukseli. Fundamentalnym przykÅ‚adem w tym wzglÄ™dzie jest port w Pireusie, który staÅ‚ siÄ™ najważniejszym chiÅ„skim przyczółkiem w UE. Włączenie Grecji do „16+1â€� miaÅ‚oby również duży wymiar propagandowy dla zÅ‚aknionych sukcesów infrastrukturalnych Chin, których flagowy projekt budowy połączenia kolejowego miÄ™dzy Budapesztem i Belgradem od lat stoi w miejscu, borykajÄ…c siÄ™ z zastrzeżeniami Komisji Europejskiej i niemożnoÅ›ciÄ… zabezpieczenia należytego finasowania po stronie wÄ™gierskiej. Chociaż tworzenie infrastruktury i szlaków transportowych Północ-PoÅ‚udnie byÅ‚o jednÄ… z głównych przesÅ‚anek nawiÄ…zania relacji miÄ™dzy Chinami i EÅšW w formule wielostronnej w 2012 roku, to jednak jedynym dotychczasowym sukcesem w tym wzglÄ™dzie jest wygranie przez chiÅ„skÄ… firmÄ… unijnego przetargu na budowÄ™ mostu Peljesac w Chorwacji. Jak na siedem lat to niewiele, a port w Pireusie zdecydowanie wzmocniÅ‚by portfolio inwestycyjne „16+1â€�. Poza tym, rzÄ…d Aleksisa Tsiprasa próbuje zwrócić uwagÄ™ ChiÅ„czyków na grecki rynek nieruchomoÅ›ci. Oprócz niskich cen – w porównaniu z HiszpaniÄ…, WÅ‚ochami czy PortugaliÄ… – chiÅ„skich inwestorów przyciÄ…ga jeden z najtaÅ„szych w Europie programów typu „staÅ‚y pobyt za inwestycjÄ™â€�. Za kupno nieruchomoÅ›ci za co najmniej 250 tys. EUR, nabywca otrzymuje prawo pobytu na 5 lat, które pozwala na swobodne przemieszczanie siÄ™ po Europie również jego rodzinie. W latach 2013-2017, wÅ›ród 2,3 tys. beneficjentów greckiej „zÅ‚otej wizyâ€�, blisko poÅ‚owÄ™ stanowili wÅ‚aÅ›nie ChiÅ„czycy.

Nie bez znaczenia dla rozszerzenia może mieć również fakt, że wicepremierem i czÅ‚onkiem StaÅ‚ego Komitetu KC KPCh jest wicepremier Han Zheng. Przed awansem do Å›cisÅ‚ego kierownictwa paÅ„stwa, Han jako burmistrz oraz szef partii w Szanghaju przez kilkanaÅ›cie lat pracowaÅ‚ na rzecz relacji . DziaÅ‚ania te prowadziÅ‚ w oparciu o zacieÅ›nianie relacji miÄ™dzymiastowych (podpisujÄ…c  Szanghaju i Aten w latach 2009-2017) oraz rozwijania portu w Pireusie jako bazy dla szanghajskiego spedytora COSCO. Poza przesÅ‚ankami ekonomicznymi, wizerunkowymi i personalnymi niemniej ważny dla ewentualnego rozszerzenia bÄ™dzie miaÅ‚ również fakt, że Chiny zdoÅ‚aÅ‚y uczynić z Grecji solidnego partnera politycznego i rzecznika swoich interesów na forum unijnym Na szczycie UE-Chiny Pekinie w 2016 roku, Bruksela nie przyjęła wspólnego stanowiska w sprawie respektowania przez Chiny postanowieÅ„ sądu arbitrażowego w Hadze w sprawie spornych wysp na Morzu PoÅ‚udniowochinÌ�skim ze względu na wyÅ‚amanie się trzech panÌ�stw czÅ‚onkowskich: Chorwacji, Grecji i Węgier. O ile zdystansowanie się Chorwacji od werdyktu TrybunaÅ‚u podyktowane jest nierozwiązanym sporem terytorialnym ze SÅ‚owenią o Zatokę PirenÌ�ską, to Grecja i Węgry nie doÅ‚ączyÅ‚y się do wspólnego europejskiego stanowiska aby nie zaszkodzicÌ� swoim relacjom z Pekinem. Z kolei w 2017 roku, wÅ‚adze w Atenach zablokowaÅ‚y wspólne oÅ›wiadczenie paÅ„stw UE na forum ONZ w sprawie Å‚amania praw czÅ‚owieka w Chinach.

O pozycji politycznej Chin pod Akropolem świadczy również fakt, że to właśnie Pekin był jedną z najaktywniejszych stron stojących za osiągnięciem – po blisko trzech dekadach – porozumienia między Grecją i Macedonią w styczniu br. Po zażegnaniu tego sporu zgodnie z interesami chińskimi, włączenie Grecji w „16+1� stanowiłoby geograficzne domknięcie procesu integracji państw pomiędzy Bałtykiem, Morzem Czarnym i Adriatykiem (Morzem Śródziemnym). Byłaby to ucieczka do przodu, pokazująca, że chińska propozycja dla pół-peryferyjnych obszarów Europy jest nadal aktualna.

Opublikowano: Przemysław Ciborek

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR