¾«¶«Ó°ÊÓ

Chiny, EÅšW i dyplomacja kolejowa

W udzielonym na początku października wywiadzie dla chińskiej telewizji państwowej CGTN, minister spraw zagranicznych i handlu Peter Szijjártó, jako jeden z kluczowych celów prowadzonej po 2010 r. polityki tzw. „Wschodniego Otwarcia� Węgier, wymienił przyciąganie inwestycji, zwłaszcza w obszarze projektów zaawansowane technologicznie. Ich źródłem mają być przede wszystkim Chiny. Jako przykład pożądanego kierunku współpracy przytoczył, największego chińskiego producenta autobusów elektrycznych BYD, który – korzystając z zachęt podatkowych – w kwietniu 2017 r. otworzył fabrykę w mieście Komárom. To pierwsza fabryka BYD w Europie. Szijjártó tłumaczył, że chińskie technologie mają pomóc Węgrom wybić się na nowoczesność: przesterować gospodarkę z peryferyjnego statusu montowni – „made in Hungary�, na innowacyjny – „explore and invent in Hungary�. Szef węgierskiej dyplomacji wyłożył również polityczne uzasadnienie projektu modernizacji linii kolejowej Budapeszt –Belgrad, który jako istotny element spajający Pas i Szlak z Europą, ma służyć rozwojowi partnerstwa Węgier z Chinami. Wyceniana na 3 mld USD realizacja przebudowy 350 km linii kolejowej, w 85% jest finansowana z pożyczki chińskiego Exim Banku i …będzie na pewno współrealizowana przez chińskiego kontrahenta. Po uprzednich zastrzeżeniach wobec niezgodności z unijnym prawem konkurencji i utajnieniu na 10 lat studium wykonalności, Komisja Europejska nakazała w listopadzie ubiegłym roku ogłoszenie ponownego, tym razem otwartego przetargu. Rezultat, w porównaniu do uprzedniego, bezpośredniego wskazania wykonawcy będzie tożsamy. Jak poinformował Szijjártó – oba pozostające w grze o kontrakt konsorcja to chińsko-węgierskie joint-ventures.

Opublikowano: 12 października 2018
Czerwony napis "archiwum" w białej ramce na środku czerwonego tła / Red text "archiwum" in a white frame in the center of the red background

Bartosz Kowalski

WÄ™gry zaczęły również intensywnie promować ideÄ™ połączenia liniÄ… szybkiej kolei stolic czterech paÅ„stw Grupy Wyszehradzkiej. Jako elementu równolegÅ‚ego do sieci dróg i autostrad Via Carpatia, który pozwoli przeÅ‚amać gospodarczo-tranzytowy kierunek połączeÅ„ w Europie, z wschodnio-zachodniego, na północno-poÅ‚udniowy. W czasie lipcowego spotkania w rumuÅ„skim TusnádfürdÅ‘ (Băile TuÅŸnad), premier Orban (w tym za pomocÄ… kolei dużych prÄ™dkoÅ›ci), energetycznej, obronnej i wojskowej paÅ„stw zwiÄ…zanych z KotlinÄ… KarpackÄ…. Propozycja ta wpisuje siÄ™ również w forsowany przez Orbana projekt spajania regionu Europy Åšrodkowej, jako wspólnoty gospodarczej i ideowej. PrzekÅ‚adajÄ…c tÄ™ wizjÄ™ na konkretne dziaÅ‚ania, minister Szijjártó w trakcie konferencji , oznajmiÅ‚ w gronie ministrów infrastruktury Czech – Dana Tioka, SÅ‚owacji – Ã�rpáda Érseka, oraz Polski – Andrzeja Adamczyka, że decyzja o połączeniu Europy Åšrodkowej szybkÄ… kolei jest zwiÄ…zana z interesem politycznym V4. Strony zgodziÅ‚y siÄ™ powoÅ‚ać grupÄ™ roboczÄ…, która zajmie siÄ™ opracowaniem studium wykonalnoÅ›ci. I to wÅ‚aÅ›nie opÅ‚acalność projektu wyszehradzkiej linii dużych prÄ™dkoÅ›ci, tak jak w przypadku połączenia Budapeszt-Belgrad, jest co najmniej mglista. Jak zwracajÄ… uwagÄ™ eksperci, pod ekonomicznym znakiem zapytania stoi nawet trasa szybkiej kolei miÄ™dzy najwiÄ™kszymi stolicami regionu: WarszawÄ… i Budapesztem. Dla obsÅ‚ugi obecnych strumieni pasażerskich na tym szlaku wystarczajÄ… istniejÄ…ce połączenia lotnicze. W zwiÄ…zku z tym można zaÅ‚ożyć, że do finansowania szybkiej kolei V4 nie bÄ™dzie można pozyskać Å›rodków unijnych (w postaci grantu do 85% wartoÅ›ci inwestycji), a co za tym idzie WÄ™gry, SÅ‚owacja, Czechy i Polska bÄ™dÄ… zmuszone szukać kredytodawcy poza architekturÄ… finansowÄ… UE.

We wspomnianym wywiadzie Szijjártó odniósÅ‚ siÄ™ do napięć na linii Chiny-UE w kontekÅ›cie (nie)otwartoÅ›ci chiÅ„skiego rynku, opowiadajÄ…c siÄ™ de facto po stronie Pekinu. PrzywoÅ‚aÅ‚ w tym celu jednÄ… z fundamentalnych dla ChRL zasad w polityce zagranicznej: „WÄ™gry nigdy nie ingerujÄ… w wewnÄ™trzne sprawy innych paÅ„stw, i oczekujÄ… aby nie ingerowano w wewnÄ™trzne sprawy WÄ™gierâ€�. Z kolei na marginesie wrzeÅ›niowej sesji ONZ, Szijjártó zadeklarowaÅ‚ w rozmowie z Wang Yi, że „w strategicznym interesie WÄ™gier jest pozostanie partnerem numer jeden Chin w Europie Åšrodkowejâ€�. Dlatego, jeÅ›li wÅ‚adze w Budapeszcie chciaÅ‚by siÄ™ zwrócić do Pekinu o finansowy i polityczny patronat nad infrastrukturalnym spajaniem Europy Åšrodkowej, który pokrywa siÄ™ projektami Trójmorza i planami funduszu utworzonego w Bukareszcie, to powstanie pytanie o rachunek zysków i strat politycznych dla pozostaÅ‚ych paÅ„stw Grupy Wyszehradzkiej. PaÅ„stwa te znalazÅ‚y siÄ™ na „linii uskokuâ€�, zarówno w kontekÅ›cie regionalnym: UE, jak i globalnym: rosnÄ…cych chiÅ„sko-amerykaÅ„skich rozbieżnoÅ›ci.

Opublikowano: Przemysław Ciborek

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR