¾«¶«Ó°ÊÓ

EŚW w chińskiej narracji politycznej

W okresie bezpoÅ›rednio po 1989 r. Europa Åšrodkowo-Wschodnia (EÅšW) objęła kierunek transformacji ustrojowej od socjalizmu do demokracji, a relacje polityczne z ChiÅ„skÄ… RepublikÄ… LudowÄ… ulegÅ‚y ochÅ‚odzeniu. Jednakże, już w marcu 1991 r. minister spraw zagranicznych Qian Qichen odwiedziÅ‚ WÄ™gry i PolskÄ™ (a nastÄ™pnie we wrzeÅ›niu CzechosÅ‚owacjÄ™) aby przywrócić kontakty polityczne na najwyższym szczeblu. To zadanie, jak oÅ›wiadczyÅ‚ szef chiÅ„skiej dyplomacji w czasie rozmów w Warszawie, miaÅ‚o zostać osiÄ…gniÄ™te w oparciu o „relacje na nowych zasadachâ€� – odÅ‚ożenie na bok różnic ideologicznych. JednoczeÅ›nie EÅšW byÅ‚a postrzegana w Chinach jako region pozbawiony wÅ‚asnych tradycji demokratycznych a transformacja dokonujÄ…ca siÄ™ po 1989 r. jako narzucona, lub w najlepszym razie skopiowana z rozwiÄ…zaÅ„ obecnych na Zachodzie. Zmiany które odtÄ…d nastÄ™powaÅ‚y byÅ‚y odczytywane czÄ™sto przez pryzmat politycznej i gospodarczej niestabilnoÅ›ci, które zaostrzyÅ‚y siÄ™ po wybuchu kryzysu finansowego w 2008 r. RosnÄ…ce niezadowolenie z wÅ‚asnej pozycji politycznej i gospodarczej na kontynencie europejskim przyniosÅ‚o skrÄ™t w stronÄ™ demokracji nieliberalnej i krytykÄ™ wartoÅ›ci zachodnich podnoszonÄ… przez elity polityczne skupione m.in. wokół Viktora °¿°ù²úá²Ôa, JarosÅ‚awa KaczyÅ„skiego i MiloÅ¡a Zemana.

Opublikowano: 23 sierpnia 2018
Czerwony napis "archiwum" w białej ramce na środku czerwonego tła / Red text "archiwum" in a white frame in the center of the red background

Bartosz Kowalski​â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹

W ostatnich latach Chiny ponownie zaczęły grać na ideologicznych strunach w relacjach z EuropÄ… Åšrodkowo-WschodniÄ… w oparciu o wspólne dziedzictwo socjalistyczne. Aby wzmocnić współpracÄ™ z regionem, Pekin powoÅ‚aÅ‚ w 2012 r. format „16+1â€�, czÅ‚onkostwo w którym jest wyraźnie oparte na doÅ›wiadczeniach komunistycznych. Takie paÅ„stwa jak WÄ™gry, CzechosÅ‚owacja i Polska byÅ‚y jednymi z pierwszych, które uznaÅ‚y nowo powstałą ChiÅ„skÄ… RepublikÄ™ LudowÄ… w październiku 1949 r. Fakt ten jest czÄ™sto przywoÅ‚ywany w oficjalnych kontaktach, a relacje Chin z czterema paÅ„stwami EÅšW (PolskÄ…, Czechami, SerbiÄ… i WÄ™grami) majÄ… obecnie status „caÅ‚kowitego partnerstwa strategicznegoâ€�. Szczególnie interesujÄ…cy w tym wzglÄ™dzie jest przypadek wÄ™gierski. W dokumencie regulujÄ…cym partnerstwo, wÅ‚adze w Budapeszcie wyrażajÄ… poparcie dla idei “wielkiego odrodzenia narodu chiÅ„skiegoâ€� promowanego osobiÅ›cie przez przewodniczÄ…cego Xi Jinpinga. Takie rozÅ‚ożenie akcentów, mówi również wiele na temat, coraz wyraźniej formuÅ‚owanych aspiracji premiera °¿°ù²úá²Ôa do przywrócenia jednoÅ›ci Niziny WÄ™gierskiej. Aspiracje te potwierdza lipcowe , który  w rumuÅ„skim Băile TuÈ™nad  „w sensie historycznym, wierzÄ™, że stuletnia samotność WÄ™gier dobiega koÅ„caâ€�.  W tej perspektywie, zarówno Chiny, jak i WÄ™gry, przedstawiajÄ… siÄ™ – używajÄ…c chiÅ„skiego sÅ‚ownika politycznego – jako ofiary zachodniego imperializmu poddane „stuleciu upokorzeÅ„â€�.

UżywajÄ…c takiej narracji, Chiny, bÄ™dÄ…ce w przeszÅ‚oÅ›ci półkoloniÄ…, nadal prezentujÄ… siÄ™ na forum miÄ™dzynarodowym jako paÅ„stwo rozwijajÄ…ce siÄ™, i to pomimo statusu numer dwa w Å›wiatowej gospodarce. Takie samookreÅ›lenie jest przede wszystkim oparte o czynniki polityczne, a w mniejszym stopniu zwiÄ…zane z poziomem zaawansowania rozwojowego. TÄ™ zależność  Xi Jinping w czasie lipcowego szczytu ,,BRICS+â€� w Johannesburgu. Przywódca ChRL ³ú²¹»å±ð°ì±ô²¹°ù´Ç·É²¹Å‚, że Chiny zawsze pozostanÄ… paÅ„stwem rozwijajÄ…cym siÄ™, bez wzglÄ™du na stopieÅ„ rozwoju, i bÄ™dÄ… usilnie wspierać rozwój paÅ„stw rozwijajÄ…cych siÄ™ oraz pracować na rzecz budowy bliskich partnerstw.

Znaczenie globalnego PoÅ‚udnia dla chiÅ„skiej dyplomacji zostaÅ‚o wyÅ‚uszczone przez Xi w czasie czerwcowej narady ds. polityki zagranicznej: „paÅ„stwa rozwijajÄ…ce siÄ™ sÄ… naszymi naturalnymi siÅ‚ami sprzymierzonymi w polityce miÄ™dzynarodowejâ€�. Natomiast pozycja EÅšW w chiÅ„skiej polityce zagranicznej zostaÅ‚a okreÅ›lona wprost przez Xi Jinpinga w przemówieniu do przywódców EÅšW przed szczytem “16+1â€� w Suzhou w 2015 r. Relacje te zostaÅ‚y zrównane z poziomem współpracy pomiÄ™dzy paÅ„stwami globalnego PoÅ‚udnia ergo paÅ„stwami rozwijajÄ…cymi siÄ™.

ZmieniajÄ…cÄ… siÄ™ pozycjÄ™ EÅšW w optyce chiÅ„skiej dyplomacji można zauważyć w wytycznych po ostatnim . W perspektywie rosnÄ…cych napięć ze Stanami Zjednoczonymi, Chin zaczęły akcentować rolÄ™ EÅšW w budowie otwartej i nie wykluczajÄ…cej nikogo globalizacji. W odróżnieniu od tzw. , ogÅ‚oszonych przez Jiang Zemina w czasie wizyty na WÄ™grzech w 1995 r., które w przeciwieÅ„stwie do relacji z EuropÄ… ZachodniÄ…, nie wskazywaÅ‚y na jakiekolwiek intencje Chin do konsultowania siÄ™ w sprawach miÄ™dzynarodowych z wschodniÄ… częściÄ… europejskiego kontynentu. Dlatego można zaÅ‚ożyć, że obok przesÅ‚anek gospodarczych, dwustronne partnerstwa z paÅ„stwami EÅšW, jaki “16+1â€� sÄ… potrzebne Chinom do budowy wsparcia na arenie miÄ™dzynarodowej. Istotny w tym wzglÄ™dzie jest fakt, że w relacjach z EuropÄ… Åšrodkowo-WschodniÄ… wykorzystywane sÄ…  oraz pobrzmiewa retoryka paÅ„stw rozwijajÄ…cych. Opiera siÄ™ to na przekonaniu Chin o współdzielonym (post)socjalistycznym doÅ›wiadczeniu i mentalnoÅ›ci, które bÄ™dzie siÄ™ przekÅ‚adaÅ‚o na lepszÄ… komunikacjÄ™ i zrozumienie, niż ma to miejsce w kontaktach z Zachodem.

Opublikowano: Przemysław Ciborek

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR