¾«¶«Ó°ÊÓ

Xi Jinping obiera kurs na dożywotnie rządy?

Komitet Centralny KPCh ogÅ‚osiÅ‚ zamiar wprowadzenia poprawek do konstytucji, z których najważniejsza, czternasta, znosi przepis ograniczajÄ…cy sprawowanie funkcji przewodniczÄ…cego i wiceprzewodniczÄ…cego ChRL dÅ‚użej niż dwie kadencje. Teoretycznie decyzja partii ma wymiar symboliczny, ponieważ funkcja przewodniczÄ…cego paÅ„stwa jest przede wszystkim reprezentacyjna. A co ta zmiana wnosi w praktyce? ±Ê´Ç·É°ùó³Ù do jedynowÅ‚adztwa i koniec z „demokracjÄ… wewnÄ…trzpartyjnÄ…â€� poÅ›ród Å›cisÅ‚ego, siedmioosobowego grona decyzyjnego – StaÅ‚ego Komitetu Biura Politycznego partii komunistycznej. Choć obie tendencje zarysowaÅ‚y siÄ™ wyraźnie na październikowym XIX Zjeździe, a dążenie do koncentracji wÅ‚adzy przez Xi byÅ‚o widoczne od dawna, to ich formalne usankcjonowanie bÄ™dzie przewrotem w chiÅ„skim systemie politycznym. W 1982 r. elity wÅ‚adzy, wyciÄ…gajÄ…c wniosek z rzÄ…dów Mao i tragicznych doÅ›wiadczeÅ„ (bÄ™dÄ…cych również udziaÅ‚em rodziny Xi) sprokurowanej przez Wielkiego Sternika ,,rewolucji kulturalnejâ€� (1966-1976), wprowadziÅ‚y do konstytucji ograniczenie kadencyjnoÅ›ci przewodniczÄ…cego. W ten sposób sekretarz generalny stawaÅ‚ siÄ™, przynajmniej teoretycznie, primus inter pares w staÅ‚ym komitecie zarzÄ…dzanym w sposób kolektywny. DziÄ™ki modelowi „zbiorowego przywództwaâ€� od lat 80. ubiegÅ‚ego wieku w ChRL nastÄ™powaÅ‚a pÅ‚ynna – choć niewolna od wewnÄ™trznych wstrzÄ…sów – tranzycja wÅ‚adzy, zapewniajÄ…ca trwanie autorytarnego systemu w miarÄ™ stabilnej perspektywie dziesiÄ™cioletnich cykli politycznych (kolejny chiÅ„ski przywódca byÅ‚ wskazywany pod koniec pierwszej kadencji sprawujÄ…cego wÅ‚adzÄ™ w paÅ„stwie). Teraz ten przepis zostaje zniesiony, a wraz z nim zapewne – obowiÄ…zujÄ…ca od blisko trzech dekad – niepisana zasada wyznaczajÄ…ca wiek emerytalny sekretarzy KPCh na 68 lat. Xi ma obecnie 64.

Opublikowano: 01 marca 2018
Czerwony napis "archiwum" w białej ramce na środku czerwonego tła / Red text "archiwum" in a white frame in the center of the red background

Bartosz Kowalski​â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹Naturalnie, jak argumentujÄ… zwykle rzecznicy rozwiÄ…zaÅ„ autorytarnych, dÅ‚uga perspektywa sprawowania wÅ‚adzy, zwiÄ™ksza efektywność rzÄ…dzenia vis-a-vis z natury konsensualnych systemów demokratycznych w których politycy dziaÅ‚ajÄ… w horyzoncie cztero-, piÄ™cioletnich cykli wyborczych. W tym duchu utrzymane sÄ… komentarze i – co istotne z punktu widzenia kontroli nad armiÄ… – , podkreÅ›lajÄ…ce potrzebÄ™ konsolidacji wÅ‚adzy w celu rozwiÄ…zywania  w Å‚onie chiÅ„skiego ludu i osiÄ…gniÄ™cia podstawowego etapu socjalistycznej modernizacji paÅ„stwa, nakreÅ›lonej przez Xi na 2035 r. Te same przesÅ‚anki staÅ‚y za ubiegÅ‚orocznym powoÅ‚aniem do Politbiura Wang Huninga, ideologa i propagatora koncepcji neoautorytaryzmu, wedle której Chiny potrzebujÄ… silnego przywódcy zdolnego do przeprowadzenia paÅ„stwa przez okres trudnych reform i wyzwaÅ„. Dlatego wraz z obecnymi poprawkami do konstytucji można oczekiwać dalszej ideologizacji chiÅ„skiego dyskursu politycznego w marksistowsko-leninowskim duchu ,,socjalizmu nowej eryâ€�. I to wÅ‚aÅ›nie dla partyjnych teoretyków decyzja Xi, przypadajÄ…ca na 170. rocznicÄ™ publikacji ,,Manifestu Komunistycznegoâ€� może stanowić niemaÅ‚e wyzwanie, ponieważ kult jednostki w doktrynie komunistycznej nie ma uzasadnienia. Jednak – jak pisaÅ‚ historyk Andrzej Garlicki – „masy potrzebowaÅ‚y personalizacji ideiâ€�, a kult jednostki zapewniaÅ‚ przywódcy immunitet na nieprawość, wszelkie podejrzenia kierujÄ…c na niższe szczeble hierarchii politycznej. Dziennik ,,Global Timesâ€�, poprawki do konstytucji, uzasadnia wÅ‚aÅ›nie wolÄ… aparatu partyjnego i narodu chiÅ„skiego, ujmowanych jako tożsame. To interpretacja oficjalna. Jakie naprawdÄ™ intencje przyÅ›wiecajÄ… fundamentalnej zmianie zasad gry politycznej w aparacie partyjno-paÅ„stwowym w Chinach? Czy autorytarny kurs w polityce wewnÄ™trznej i konsolidacja wÅ‚adzy nad armiÄ…, przeÅ‚ożą siÄ™ na wiÄ™kszÄ… asertywność Chin w polityce zagranicznej? Wreszcie, czy Xi Jinping toruje sobie drogÄ™ na dożywotnie rzÄ…dy? Te pytania na razie pozostajÄ… bez odpowiedzi. Należy jednak pamiÄ™tać, że zmiany w prawodawstwie – choć w swej naturze majÄ… charakter reaktywny – w Chinach w szczególnoÅ›ci, stanowiÄ… formÄ™ oficjalnego sankcjonowania dawno podjÄ™tych decyzji i dÅ‚ugo praktykowanych rozwiÄ…zaÅ„. W tej perspektywie flagowa strategia Xi na arenie wewnÄ™trznej – kampania antykorupcyjna, która objęła swoim zasiÄ™giem już 1,3 mln urzÄ™dników, bÄ™dzie podlegać natężeniu, również jako forma walki politycznej. Åšwiadczy o tym zatrzymanie Ye Jianminga (tytuÅ‚ujÄ…cego siÄ™ jako przewodniczÄ…cy zhuxi, sic!) szefa potężnego konglomeratu China CEFC i doradcy ekonomicznego prezydenta Zemana.

Opublikowano: Przemysław Ciborek

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR